Madde bağımlısı bireylerin değişim süreçlerinin transteoretik model çerçevesinde incelenmesi

Araştırma, madde bağımlısı bireylerin madde kullanımını nasıl bıraktıklarının değişim sürecini açıklayan transteoretik model çerçevesinde incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırma, Balıkesir'de Uyuşturucu ile Mücadele Projesine başvurarak, madde kullanımını bırakmış, ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilen 20 katılımcıyla Ağustos-Ekim 2022 tarihleri arasında Merkez ve Edremit Uyuşturucu ile Mücadele Birimlerinin görüşme odasında ortalama 45 dakika süren görüşmelerle gerçekleştirilmiştir. Verilerin çözümlenmesi içerik analizi yöntemiyle, MAXQDA 2020 analiz programı kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda bireylerin çoğunlukla arkadaş ortamında madde kullanımına başladığı, maddenin keyif verici etkileri nedeniyle madde kullanımının sürdüğü, madde odaklı yaşamın, hayatın diğer alanlarına verdiği zararın giderek arttığı görülmüştür. Katılımcıların madde kullanımını bıraktıkları ilk anda izole olmayı tercih ettikleri, madde kullanan çevreyle iletişimlerini sınırlandırdıkları, ilerleyen zamanlarda boş zamanlarını aktif bir şekilde geçirdikleri, yeni bir çevrede düzenli bir hayata ve çalışma hayatına geçiş yapıp, gelecek planları yapmaya başladıkları tespit edilmiştir. Madde kullanımının bırakılmasıyla birlikte katılımcıların sorun yaşadıkları sağlık, maddiyat, çalışma yaşamı ve ilişkiler gibi birçok alanda olumlu yönde değişimin gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Aileyle olan ilişkilerde iyileşme görülse de ilişkilere verilen zarar tamamen ortadan kalkmamıştır. Aileyle geçirilen zaman artarak hem aile üyelerinden hem de Uyuşturucu ile Mücadele Biriminden alınan destek bırakma sürecinde etkili olmuştur. Katılımcıların farkındalıklarının arttığı, düşüncelerinin değiştiği ve kendilerindeki değişimi net bir şekilde görmeye başladıkları saptanmıştır. Katılımcıları tekrar madde kullanımına yöneltebilecek tetikleyici faktörlerden arkadaş çevresi ön plana çıkmış, tetikleyicilerle baş etme yöntemlerinin ise sınırlı olduğu görülmüştür. Madde bağımlısı bireylerin yaşamında değişimin mümkün ve kalıcı olması için tedavi öncesinde, tedavi aşamasında ve rehabilitasyon aşamasında desteklenerek, ihtiyaç duydukları kaynaklarla buluşturulması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Değişim, Değişim Süreçleri, Madde Bağımlılığı, Sosyal Hizmet, Transteoretik Model