Maden tepe (Zara-sivas) bölgesindeki cevherleşmelerin mineralojik ve jeokimyasal özellikleri

Tez çalışması, Sivas ilinin kuzeydoğusunda yer alan Zara ve Suşehri ilçeleri arasında konumlanan Kösedağ bölgesindeki Maden Tepe mevkisinde yürütülmüştür. İnceleme alanında, Orta–Üst Eosen yaşlı Karataş Volkanitleri ile bu birimi kesen ve daha genç yaşlı olan Kösedağ Siyenitleri gözlemlenmektedir. Söz konusu bölgede tespit edilen polimetalik cevherleşmelerin mineralojik ve jeokimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla karot, yan kayaç, cevherli kayaç ve sediman örneklemeleri gerçekleştirilmiştir. Maden Tetkik ve Arama (MTA) Genel Müdürlüğü, Maden Etüt ve Arama Dairesi Koordinatörlüğü tarafından 2014 yılında, bölgedeki cevherleşmeleri ortaya koymak amacıyla toplam yedi adet karotlu sondaj gerçekleştirilmiştir. Sondaj karotlarından ve yüzeydeki mostra örneklerinden elde edilen kayaçların petrografik incelemeleri neticesinde, Karataş Volkanitleri'nin andezit ve bazalt, Kösedağ Siyenitleri'nin ise başlıca siyenit, monzonit ve daha az oranda alkali mikrogranit bileşiminde oldukları tespit edilmiştir. Çalışma alanında ana fay zonu olan Maden Deresi boyunca Karataş Volkanitleri ile Kösedağ Siyenitleri arasında sıcak-sıcak dokanak ilişkisi gözlemlenmiş ve bu zon boyunca yaygın alterasyon izlenmiştir. Bölgeden alınan cevherli kayaç örneklerinin hazırlanmış parlak kesitleri cevher mikroskobunda incelenmiş olup; kalkopirit, pirit, manyetit, lökoksen, rutil, sfen, ilmenit, ilmenomanyetit, kovellin, markazit, hematit, limonit ve dijenit gibi mineraller tanımlanmıştır. Ayrıca, seçilmiş bazı örnekler üzerinde gerçekleştirilen X-Işını Toz Difraksiyonu (XRD) analizleri sonucunda galen, fayalit, sfalerit, anglesit, manyetit, jarosit, götit ve alunit mineralleri saptanmıştır. Sondaj karot örneklerinde yapılan kimyasal analizler, bölgede yer yer yüksek değerlerde Au, Ag, As, Cu, Pb, Sb ve Zn zenginleşmelerinin olduğunu göstermektedir. Maden Tepe bölgesindeki Kösedağ Siyenitleri'nden ve cevherli kesimlerden alınan 15 adet örneğin ana oksit ve iz element içerikleri belirlenmiştir. Alınan örneklerin ana oksit ve iz element içeriklerinin SiO2' ye karşı değişimleri belirlenip, değişim diyagramları çizilmiştir. Arazi çalışması kapsamında 23 adet dere sedimanı örneklemesi yapılmıştır. As, Cu, Pb, Zn değerleri anlamında anomali oluşturdukları belirlenmiş olup, surfer programı kullanılarak anomali haritaları çizilmiştir. Maden Tepe bölgesine ait kayaçların jeokimyasal değerlendirmeleri sonucunda, bölgedeki kayaçların alkali karakter taşıdığı, Kösedağ Siyenitleri'nin ise şoşonitik seriye ait olduğu belirlenmiştir. Cevherli kayaçların ise kalk-alkalin karakterde olduğu görülmüştür. Bölgede yapılan jeolojik, mineralojik ve jeokimyasal değerlendirmeler, bölgedeki cevherleşmelerin damar tipi (Vein-type) polimetal (Cu, Pb, Zn, Au, Ag, Sb) bir cevherleşme olduğunu göstermektedir.