Mahmut Yesari'nin romanlarında yapı ve izlek

Sosyal yaşam ve kültürün yansıtıcısı olan sanat eserleri, toplumların tarihi gelişimlerini, tarihsel sürecin bireye etkilerini ortaya koydukları için onların hayatında önemli bir yere sahiptir. Sanatın icracısı konumundaki sanatçılar ise eserlerinde yaşadığı döneme ışık tutma işlevini gerçekleştiren en aydın kimliklerdir.Üretken bir kalem olan, eserleriyle devrinin tanıklığını yapan Mahmut Yesari tiyatro, hikâye ve roman yazarıdır. Edebi yöndeki başarısını tiyatro ve hikâyelerinden ziyade romanlarında gösteren sanatçı, yapıtlarında sosyal konuları ele alır. Bu çalışmada Yesari'nin hayatı ile roman türündeki 19 eseri, yapı ve tema bakımından incelendi.Çalışmada ilk olarak Yesari'nin romanlarındaki yapısal özellikler belirlendi. Romanlar, eserin ismiyle içeriği arasındaki ilişki, olay örgüsü, bakış açısı ve anlatıcı, zaman, mekân ve kişiler bağlamında tahlil edildi. Bakış açısı ve anlatıcı kısmında anlatıcının eserdeki konumu tespit edildi. Zaman bölümünde sosyal zamanın bireyler üzerindeki etkilerinin yanı sıra bireyin zamanı psikolojik olarak algısı da incelendi. Mekân bölümünde mekân, fiziksel ve olgusal boyutlarıyla ele alındı. Kişiler, psiko-sosyal davranışlarıyla değerlendirildi.Çalışmanın tematik kurgusunda özden ayrılanların kendilik değerlerinden kopuş süreçleri, bireyin zaman ve mekâna tutunma çabaları ile insani bir durum olan aşk ögeleri yozlaşma ve yabancılaşma, sosyal adaletsizlik, yalnızlık, aşk başlıkları altında çözümlendi.Anahtar Kelimeler: Mahmut Yesari, roman, yapı, tema