Mahtumkulu'nun düşüncelerini gençlere öğretmek (Yapay zekâ temelinde)

ÖZET MAHTUMKULU'NUN DÜŞÜNCELERİNİ GENÇLERE ÖĞRETMEK (YAPAY ZEKÂ TEMELİNDE) Açıkgöz, Hasan Yüksek Lisans Tezi Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları ABD Tez Yöneticisi: Doç. Dr., Soner SAĞLAM Ekim 2025, XI+131 Sayfa Bu yüksek lisans tezi, 18. yüzyıl Türkmen şairi Mahtumkulu'nun "ideal insan ve ideal Türkmen tipi"ne dair şiirlerindeki nasihatleri, günümüz genç nesline (6-14 yaş) yapay zekâ uygulamaları aracılığıyla aktarmayı amaçlamaktadır. UNESCO tarafından 2024 yılının "Mahtumkulu Firâkî Yılı" ilan edilmesi, şairin evrensel bilgeliğinin önemini vurgulamaktadır. Bu çalışma, Mahtumkulu'nun şiirlerinde yer alan ahlâki bağlamda, bireysel ve toplumsal yaşamda ideal Türkmen, dinî-tasavvufî bağlamda ideal insan ana temaları etrafında yer alan alt temaların/nasihatlerin yapay zekâ teknolojileriyle modern çağa ve gençlere nasıl ulaştırılabileceğini araştırmaktadır. Araştırma kapsamında, gençlerin ilgisini çekecek şekilde yapay zekâ destekli bir soru-cevap uygulaması geliştirilmiştir. Bu uygulama, Mahtumkulu'nun doğumunun 300. yılına atıfla 300 soruluk bir yapıyla kurgulanmış, ancak tezin sınırlılıkları gereği 100 soruluk bir örneklemle incelenmiştir. Bu sorular aracılığıyla, Mahtumkulu'nun nasihatleri gençlerin kolayca anlayabileceği ve etkileşime geçebileceği bir formata dönüştürülmüştür. Elde edilen bulgular, yapay zekâ destekli öğrenme materyallerinin, kültürel ve ahlaki değerlerin gençlere etkili bir biçimde öğretilmesinde önemli bir potansiyel taşıdığını göstermektedir. Bu çalışma, yapay zekâ teknolojilerinin kültürel mirasın korunması ve aktarılması alanında yenilikçi bir yöntem sunduğunu savunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mahtumkulu, yapay zekâ, Akıldar-300, Türkmen robotu.