Major abdominal cerrahide preoperatif aneminin; intraoperatif transfüzyon, postoperatif morbidite ve mortaliteye etkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Preoperatif anemi yapılan birçok çalışma ile kardiyak cerrahide postoperatif kötü sonuçlarla ilişkilendirilmiştir. Non-kardiyak cerrahi hastalarında preoperatif aneminin sonuçlara etkisi hala tartışmalıdır. Çalışmamızda major abdominal cerrahide preoperatif aneminin sıklığını, intraoperatif kan transfüzyonuna etkisi ile postoperatif morbidite ve mortalite ilişkisini araştırmayı amaçladık. Yöntem: Çalışmamızda, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Ocak 2022-Haziran 2023 tarihleri arasında gerçekleşen major abdominal cerrahi yapılan 18 yaş üstü hastaların verileri incelenmiştir. Acil operasyonlar ve kanama bozukluğu olan hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların demografik verileri (yaş, cinsiyet,boy, kilo, ASA sınıflaması), komorbid hastalıkları (HT, DM, KOAH/Astım, SVO, KAH, KBH, KY), antikoagülan veya antiagregan kullanım öyküsü hastane veri tabanı ve aneztezi değerlendirme formlarından kaydedildi. Hastalara ait preoperatif ve postoperatif laboratuvar değerleri, intraoperatif transfüzyon miktarları, postoperatif hastanede ve yoğun bakımda yatış süreleri ve postoperatif morbidite ve mortalite varlığı hastane veri tabanından kaydedildi. Postoperatif morbidite 10 başlıkta incelenmiş olup bunlar; ani kardiyak arrest, miyokard enfarktüsü, pnömoni, mekanik ventilasyon ihtiyacı, serebrovasküler olay, akut böbrek hasarı, diyaliz ihtiyacı, yara yeri enfeksiyonu, sepsis, venöz tromboembolizm ve re-operasyon ihtiyacıdır. Postoperatif morbidite ve mortalite için süre hastaların hastaneden taburculuğuna kadar geçen süre olarak belirlenmiştir. Çalışmada elde ettiğimiz veriler SAS 9.4 programı kullanılarak çeşitli istatistiksel yöntemlerle analiz edildi. Bulgular: Çalışmamızda 341 hasta verisi incelendi. Hastalar Dünya Sağlık Örgütü'nün hemoglobin düzeylerine göre anemi sınıflaması ölçüt alınarak, preoperatif aneminin olduğu ve normal hemoglobin düzeyine sahip şeklinde iki grupta incelendi. 341 hastanın veri analizi sonucunda, preoperatif anemi sıklığı %56.6 olarak hesaplandı. 139 hastaya intraoperatif dönemde en az 1 ünite eritrosit süspansiyonu ve 99 hastaya en az 1 ünite TDP transfüzyonu yapıldığı görüldü. Transfüzyon yapılan hastalar, preoperatif anemi varlığına göre gruplandırıldıktan sonra yapılan analiz edildi. ES transfüzyonu yapılan 110 hastada (%79.1) preoperatif anemi mevcuttu, 29 hasta (%20.8) normal hemoglobin düzeyine sahipti. İstatistiksel analizler sonrasında, transfüzyon ihtiyacı, preoperatif anemi varlığında anlamlı olarak artmış bulundu. Preoperatif anemi varlığının postoperatif morbidite ve mortaliteye etkisi incelendi. İncelediğimiz 341 hastanın postoperatif taburculuklarına kadar olan dönemde; 1'inde ani kardiyak arrest, 70'inde pnömoni, 25'inde mekanik ventilasyon ihtiyacı, 6'sında serebrovasküler olay, 31'inde akut böbrek hasarı, 9'unda diyaliz ihtiyacı, 23'ünde venöz tromboembolizm, 27'sinde sepsis, 42'sinde yara yeri enfeksiyonu ve 31'inde re-operasyon ihtiyacı geliştiği kaydedildi. Çalışmaya alınan hiçbir hastada postoperatif miyokard enfarktüsü saptanmadı. 22 hastada postoperatif dönemde mortalite kaydedildi. Postoperatif verilerin istatistiksel analizi sonrasında, preoperatif anemi varlığının postoperatif morbidite ve mortalite riskini anlamlı derecede arttırdığı gösterilmiştir. Hastalar hastanede yatış süresi ve yoğun bakımda yatış süresi açısından preoperatif anemi varlığına göre incelendi. Analizler sonucunda preoperatif anemi varlığının, hastanede ve yoğun bakımda yatış süresini anlamlı olarak arttırdığı gösterildi. Çalışmamızda intraoperatif yapılan kan ve kan ürünleri transfüzyonlarının da postoperatif morbidite ve mortaliteye etkisi incelendi. İntraoperatif yapılan ES, TDP ve trombosit süspansiyonu transfüzyonları ayrı ayrı analiz edildi. İstatistiksel analizler sonucunda, intraoperatif ES transfüzyonunun postoperatif pnömoni, mekanik ventilasyon ihtiyacı, ABH, diyaliz ihtiyacı, venöz tromboembolizm, sepsis, yara yeri enfeksiyonu, re-operasyon ihtiyacı riskini anlamlı olarak arttırdığı gösterildi. Mortalite oranı da intraoperatif transfüzyon alan hastalarda anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Sonuç: Çalışmamızda major abdominal cerrahide preoperatif anemi varlığının, intraoperatif kan ve kan ürünlerinin transfüzyon gereksinimini arttırdığını saptadık. Preoperatif anemi varlığında morbidite ve mortalite riskinin de arttığını gösterdik. İkincil sonuç olarak intraoperatif yapılan kan ve kan ürünleri transfüzyonlarının da postoperatif morbidite ve mortalite riskini arttırdığını saptadık. Çalışmamızda incelediğimiz veriler postoperatif dönemde hastaneden taburculuk süresine kadar olmuştur. Çalışmamızın eksik yönü, taburculuk sonrası hastalarda gelişen komplikasyonların incelenmemiş olmasıdır.