Major depresif bozukluk hastalarında serum paraoksonaz düzeylerinin değerlendirilmesi

Amaç: Majör Depresif Bozuklukta (MDB) oksidatif stres artışı ve antioksidan savunma sistemlerindeki bozulmaların önemli rol oynadığı bilinmektedir. Paraoksonaz-1 (PON1), yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL) ile ilişkili bir antioksidan enzim olup oksidatif stres biyolojisinin önemli belirteçlerinden biridir. Bu çalışmanın amacı, MDB hastalarında serum PON1 aktivitesini sağlıklı bireylerle karşılaştırmak ve ilk atak depresyon ile yineleyici depresyon arasındaki ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu vaka-kontrol çalışmasında Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı -5 (DSM-5) ölçütlerine göre MDB tanısı alan 64 hasta ve 64 sağlıklı kontrol dâhil edilmiştir. Serum PON1 aktivitesi spektrofotometrik yöntemle ölçülmüştür. Depresyon şiddeti Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HAM-D) ve Depresyon Anksiyete Stres Ölçeği-21 (DASS-21) ile değerlendirilmiştir. İlk atak ve yineleyici depresyon alt grupları karşılaştırılmıştır. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik ve non-parametrik testler kullanılmış; PON1'in depresyonu ayırt etme gücü Alıcı İşlem Karakteristiği (ROC) analizi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: MDB grubunda serum PON1 aktivitesi, sağlıklı kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük bulunmuştur (129,3 U/L'ye karşı 170,6 U/L; p <0,001). Hasta ve sağlıklı gruplar arasında yaş, cinsiyet ve sigara kullanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. İlk atak depresyon grubunda PON1 düzeyleri yineleyici depresyon grubuna göre daha düşük bulunmuş; her iki hasta grubunun PON1 düzeyleri de sağlıklı bireylerin altında saptanmıştır. PON1 aktivitesi ile HAM-D ve DASS-21 alt ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. ROC analizinde serum PON1 aktivitesinin majör depresif bozukluğu sağlıklı bireylerden ayırt etme gücü istatistiksel olarak anlamlı görülmüştür (Eğri Altında Kalan Alan (AUC) = 0,706). Youden VI indeksine göre belirlenen 97,5 kesme değerinde duyarlılık %50 ve özgüllük %89,1 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Serum PON1 aktivitesinin majör depresif bozuklukta belirgin biçimde azalması, oksidatif stres–antioksidan dengesindeki bozulmanın hastalığa eşlik eden biyolojik süreçlerle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. İlk atak depresyonda daha düşük PON1 düzeylerinin saptanması, bu biyolojik süreçlerin hastalığın erken evrelerinde daha belirgin olabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte PON1 düzeylerinin depresyonun semptom şiddetiyle doğrudan ilişkili olmaması, bu enzimin klinik şiddeti yansıtan bir göstergeden ziyade hastalığın biyolojik varlığına eşlik eden bir belirteç olabileceğini düşündürmektedir. ROC analizi bulguları, PON1'in yüksek özgüllüğü sayesinde sağlıklı bireyleri doğru biçimde ayırt etme açısından güçlü bir yön taşıdığını; buna karşın görece düşük duyarlılığı nedeniyle depresyon olgularının tümünü yakalamada sınırlılık gösterebileceğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle PON1'in, tek başına tanısal karar vermekten ziyade, çoklu biyobelirteç yaklaşımları içinde klinik değerlendirmeyi destekleyici bir parametre olarak değerlendirilmesi daha uygun görünmektedir. Anahtar Kelimeler: Majör depresif bozukluk, paraoksonaz-1, oksidatif stres, biyobelirteç, ilk atak depresyon.