Major depresif bozukluk tanılı hastalarda yeme tutumlarının serum apelin düzeyi ile ilişkisi

Amaç: Çalışmamızın amacı, Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanılı bireylerde yeme tutumu ve yeme davranışına ilişkin psikometrik özellikler ile serum apelin düzeyleri arasındaki ilişkiyi sağlıklı kontrollerle karşılaştırarak değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma kesitsel nitelikte olup Balıkesir Üniversitesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Polikliniği ve Tıbbi Biyokimya Laboratuvarında 01 Şubat 2025–01 Ağustos 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Toplam 109 katılımcı çalışmaya dahil edilmiştir (54 sağlıklı kontrol, 55 MDB). Katılımcılara Sosyodemografik ve Klinik Bilgi Formu, Beck Depresyon Envanteri (BDE), Yeme Tutum Testi-26 (YTT-26), Duygusal Yeme Ölçeği (DYÖ) ve ORTO-11 ölçeği uygulanmıştır. Serum apelin düzeyleri 8–12 saatlik açlık sonrası alınan venöz kan örneklerinde ELISA yöntemiyle ölçülmüştür. İstatistiksel analizlerde grup karşılaştırmaları, Spearman korelasyon analizi ve hiyerarşik lineer regresyon modeli kullanılmıştır. Bulgular: Hasta ve kontrol grupları yaş ve cinsiyet açısından benzer bulunmuştur (p>0,05). Gelir düzeyi ve çalışma durumu açısından gruplar arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). BDE puanları hasta grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (kontrol: 3,9±2,5; hasta: 26,1±11,9; p<0,001). DYÖ ve YTT puanları da hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı derecede daha yüksek saptanmıştır (sırasıyla p=0,012 ve p=0,020). ORTO-11 puanı kontrol grubunda hasta grubuna göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,018). Serum apelin düzeyi hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır (medyan [min–maks]: kontrol 1198,3 [785,7–3426,7] pg/mL; hasta 1352,3 [590,7–4000] pg/mL; p=0,023). Tüm örneklemde apelin düzeyi ile BDE arasında düşük düzeyde pozitif korelasyon görülmüştür (r=0,308; p=0,001); ancak hasta ve kontrol grupları ayrı değerlendirildiğinde apelin ile ölçek puanları arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Hiyerarşik regresyon analizinde grup, BDE, cinsiyet ve apelin düzeyi yeme tutumunu bağımsız olarak yordamamış; modele ORTO-11 ve DYÖ eklendiğinde model anlamlı hale gelmiş ve nihai modelde yeme tutumunu bağımsız olarak yordayan tek değişken ORTO-11 olmuştur (p<0,001). Sonuç: Bulgular, MDB'de yeme tutumu ve duygusal yeme düzeylerinin sağlıklı kontrollere kıyasla daha olumsuz seyrettiğini ve serum apelin düzeylerinin hasta grubunda daha yüksek olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte apelin düzeyi, yeme davranışına ilişkin ölçeklerle doğrudan ilişkili görünmemiş ve yeme tutumunun bağımsız belirleyicisi olmamıştır. Yeme tutumunu en güçlü biçimde açıklayan değişkenin ORTO-11 olması, yeme davranışına özgü bilişsel kontrol süreçlerinin biyobelirteçlerden ve genel depresif belirti şiddetinden daha belirleyici olabileceğini düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Majör Depresif Bozukluk, Depresyon, Yeme Tutumu, Apelin, ORTO-11