"Mânası sahîhtir" tabiri ve Ali el-Kārî'nin el-Esrâru'l-merfû'a'sında hakkında bu ifadeyi kullandığı rivâyetler

Her ilim dalının kendine ait ıstılâhları vardır. Bu ıstılâhlar, bilimlerin anlaşılması için zorunlu olan, bilinmedikleri takdirde söz konusu olan ilmin anlam ve muhtevasına nüfûz etme imkânı olmayan anahtar kelimelerdir. Bundan dolayı ıstılâhlar her ilmin kendine has dili konumundadır. İslâmî ilimlerde ve bu çerçevede Hadis İlimlerinde de ıstılâhların ne denli önemli olduğu ehlince malumdur. Muhaddisler, rivâyetlerin hangi derecede Hz. Peygamber'e (s.a.v.) nispet edilebileceği meselesini, oluşturdukları birtakım ıstılâhlarla tesbit ve ifade etmeye çalışmışlardır. Özellikle hicrî V. yüzyıldan itibaren mevzû rivayeleri bir araya getirmek amacıyla telif edilen eserlerde ve daha sonra, insanlar arasında 'hadis' diye meşhur olmuş rivâyetlerin hakikatlerini beyan etmek maksadıyla yapılan çalışmalarda, muhaddislerin bazı rivâyetler hakkında sıkça "mânası sahîhtir" ifadesini kullandıkları müşâhade edilmektedir. Görebildiğimiz kadarıyla bir ıstılâh olarak şimdiye kadar incelenmemiş bulunan bu ifade, önce kavramsal bir şekilde tetkik edilip, daha sonra da, muhaddislerin bu ıstılâhtan neyi kastettiği, hangi anlamda kullandıkları ve ne tür rivâyetler için istimal ettikleri belirtilmeye çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan tezin, ilk bölümünde Ali el-Kārî'nin hayatı ve ilmî kişiliği üzerinde durulmuş, ikinci bölümde mevzû hadis ve "mânası sahîhtir" tabiri incelenmiş, üçüncü bölümde ise, Ali el-Kārî'nin, el-Esrâru'l-merfû'a isimli eserinde "mânası sahîhtir" dediği rivâyetler, oluşturulan kavramsal çerçevede tetkik edilmiştir. Netice itibariyle, gerek mevzûât eserlerinde ve gerekse halk arasında hadis diye meşhur olmuş rivâyetlerin incelendiği eserlerde "mânası sahîhtir" denilen birçok rivâyetin, ulemâ arasında da meşhur olduğu ve bu tür rivâyetlerin birçoğunun aynı veya benzer mânada farklı lafızlarla asıllarının bulunduğu tesbit edilmiştir.