Manisa ili Yunusemre ilçesinde okul öncesi çocuklarda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu prevalansı

Amaç: Bu çalışmada, Manisa ili Yunusemre ilçesi örnekleminde 4-6 yaş aralığındaki okul öncesi çocuklarda DEHB yaygınlığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmanın örneklem grubu okul öncesi kurumlarda eğitim gören 4-6 yaş arasındaki 240 çocuktan oluşmaktadır. Çalışma 2024-2025 eğitim öğretim yılı güz döneminde Manisa İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okul öncesi 12 eğitim kurumunda yürütülmüştür. Çalışmaya katılmayı kabul eden ebeveynlerden Sosyodemografik Veri Formu, DEHB Derecelendirme Ölçeği IV- Okul Öncesi Sürümü (DEHB-DÖ-IV Okul Öncesi), Erken Çocukluk Envanteri-4 Ebeveyn Formunu (EÇE-4: EF) doldurmaları istenmiştir. Öğretmenlerden de Yenilenmiş Conners Öğretmen Derecelendirme Ölçeği (CÖDÖ-Y/U) ve DEHB Derecelendirme Ölçeği IV- Okul Öncesi Sürümü ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Araştırmacı tarafından sınıf gözlemi ve tüm katılımcılar ile DSM-5 ve DC:0-5 ölçütleri kullanılarak klinik görüşme yapılmıştır. Görüşme esnasında Çocukluk Otizmi Derecelendirme Ölçeği (ÇODÖ) doldurulmuştur. Veriler SPSS programı kullanılarak tanımlayıcı istatistikler, Kolmogorov-Smirnov testi, Mann-Whitney U testi, Ki-kare testi ve Fisher Exact test ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Manisa ili Yunusemre ilçesi örnekleminde okul öncesi DEHB yaygınlığı %12,9 olarak bulunmuştur. DEHB tanılı erkek çocukların kız çocuklarına oranı 2,9:1 olarak saptanmıştır. Çocukların tuvalet eğitimini öğrenme süresi ile DEHB tanısı alma durumu arasında anlamlı ilişki bulunmuş, tuvalet eğitimini öğrenme süresi arttıkça DEHB görülme sıklığının artmış olduğu gözlenmiştir. DEHB tanısı alan çocukların günlük ekran süresi maruziyetlerinin tipik gelişim gösteren akranlarına kıyasla anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Annesi sigara kullanan çocukların, annesi sigara kullanmayanlara göre daha fazla DEHB tanısı aldığı saptanmıştır. DEHB tanılı okul öncesi çocukların %64,5'ine eşlik eden bir psikiyatrik bozukluk olduğu saptanmıştır. DEHB'li çocukların %25,8'ine OSB, %25,8'ine konuşma bozukluğu, %16,1'ine KOKGB, %6,5'ine DB, %6,5'ine dışa atım bozuklukları, %3,2'sine AAB tanısının eşlik ettiği görülmüştür. Sonuç: Bu çalışma, okul öncesi DEHB yaygınlığının %12,9 olduğunu ve bu yaş grubunda komorbidite oranlarının okul çağındaki çocuklar ile benzer oranda olduğunu göstermiştir. Bu dönemdeki DEHB yaygınlık oranı ve DEHB tanılı küçük çocukların üçte ikisine en az bir tanı eşlik ediyor olması göz önüne alındığında DEHB'li çocukların erken dönemde tanınması ve müdahale edilmesinin önemi açıktır. DEHB'nin okul öncesi dönemde daha iyi tanınması, DEHB tanılı okul öncesi çocukların ihtiyaçlarına yönelik tedavi ve hizmet planlaması için daha geniş örneklemli çalışmalara ve izlem çalışmalarına ihtiyaç duyulmaktadır.