Manisa özelinde raylı sistem ve elektrikli otobüs fizibilite değerlendirmesi

Manisa'da nüfus artışı, kent merkezine yığılma, özel araç kullanımının yoğunluğu ve mevcut ulaşım altyapısının kapasite sınırına ulaşması gibi etkenler, yoğun bir trafik baskısı oluşturmuştur. Toplu taşıma altyapısının güçlendirilmesine yönelik kararların, ekonomik ve teknik açıdan gerçekçi fizibilite analizlerine dayanması büyük önem taşımaktadır. Tez çalışmasında, Manisa merkez ilçelerinde bulunan Şehir Hastanesi ve Manisa Celal Bayar Üniversitesinin Muradiye'de yer alan ana yerleşkesi arasındaki şehir çeperinden geçerek ulaşım ihtiyacının yıllar sonrası için modellenmesi yapılarak alternatifler sunulmaktadır. İki farklı toplu taşıma sistemi, elektrikli otobüs kullanımı ve raylı sistem kullanımı incelenmiştir. İncelenen bu toplu taşıma çeşitleri için sistem, kapasite, yatırım maliyeti, işletme giderleri, bakım gereksinimi, sefer aralığı, enerji tüketimi, erişilebilirlik, altyapı gereksinimleri ve finansal sürdürülebilirlik konularında incelenerek karşılaştırılmıştır. Hali hazırda TCDD tarafından kullanılan ve Manisa merkezinden geçen demir yolunun, yüksek hızlı tren alt yapısının Manisa'ya gelmesinden sonra boşa çıkacağı varsayımı yapılmaktadır. Bu varsayımla mevcut demir yolu alt yapısını kullanarak, raylı sistem alt yapı yatırım maliyetlerinin düşürülmesi ile yeni bir ulaşım sistemi kurulması durumunda ne kadar avantaj sağlayacağı incelenmektedir. Çalışmada, Manisa Büyükşehir Belediyesi ve Manisa Ulaşım Hizmetleri A.Ş tarafından sağlanan 2024–2025 yıllarına ait yolculuk verileri, bilet fiyatları, mevcut sefer planları, zirve saat dağılımları ve hat kullanımları kapsamlı biçimde analiz edilmektedir. Ekonomik fizibilite analizinde her iki sistem için 2 yıl proje, finansman ve kurulum süreci olarak düşünülmüş, daha sonrası için 20 yıllık yolculuk projeksiyonu ile bilet gelirlerinin yıllık artışı, yolculuk sayılarının yıllık artışı, işletme giderlerinin güncellenmesi, euro bazlı gelir hesaplamaları, kredi kullanım koşulları, yatırım geri ödeme süreleri ve gelir–gider dengelerine ilişkin farklı alternatifler modellenmiştir. Analizler, elektrikli otobüslerin kısa vadede düşük maliyetle uygulanabilir olduğunu, sefer sıklığının esnek biçimde arttırılabileceğini, mevcut yol altyapısını kullanması nedeniyle kentsel müdahale gerektirmediğini göstermektedir. Buna karşın raylı sistemin yüksek yolcu kapasitesi, güvenilir ve trafik sıkışıklığına takılmama gibi ulaşım avantajı bulunmakla birlikte; ilk yatırım maliyeti, bakım-onarım ihtiyacı, altyapı gereksinimleri ve uzun yatırım geri dönüş süresi dikkate alındığında riskli bir yatırım olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte TCDD'nin mevcut demir yolu altyapısının kullanılması, raylı sistem maliyetlerini önemli ölçüde azaltma potansiyeli olduğu görülmüştür.