Marilynne Robinson'un romanlarında mekan temsilleri

Bu tezin amacı, günümüz Amerikan kadın edebiyatındaki kadın karakterlerin iç ve dış mekânlardaki farklı temsillerin nasıl onlara toplumsal cinsiyet rollerini yüklediğini ve bu rolleri aşarken ne gibi yollar izlediklerini göstermektir. Tezde incelenen Marilynne Robinson'un Gölün Evi (1980) ve Lila (2014) adlı romanları kadınların ev içi ve ev dışı temsillerinin farkını ortaya koyduğu için incelenmiştir. Bu romanların incelenmesinde, iki farklı kuramdan yararlanılmıştır. Bunlardan ilki mekân kuramlarıdır. Mekân ve yer kavramlarının birbirinden farklı olduğunu ve bunların toplumsal cinsiyet rolleri ile doğru orantılı olarak oluşturulduğu saptanmıştır. Birçok kuramcının da belirttiği gibi, mekân esnek, açık, bulanık ve sınırları belirli olmayan; yer ise sınırlarla çevrelenmiş, kapalı, korunaklıdır. Dolayısıyla, mekân özgürlüğü, sınırları belli olmadığı için tehlikeyi ve köksüzlüğü; yer ise hem kısıtlanmışlığı hem de güvenliği çağrıştırır. Çoğunlukla erkekler mekân ile kadınlar ise yer ile birlikte tanımlanır. Erkek dış hayat ve küresellikle, kadın özel hayat ve yerellikle temsil edilir. Diğer bir kuram olan feminizm kuramlarının gösterdiği üzere, Amerika Birleşik Devletleri'nde bu durum 1960-1980lerde İkinci Dalga Feminizm'in yaygınlaşmasıyla birlikte kadınların İkinci Dünya Savaşı sonrası iş gücünde yer alması, cinsiyet rollerinin ve aile kavramının değişmesiyle farklılığa uğramıştır. Özellikle Üçüncü Dalga Feminizm ile kadına atfedilen dişil tanımlar daha radikal ve politik bir söylemle eleştirilmiştir. Artık kadınlar sadece biricik mekânları olan "ev" ile ilişkilendirilmeyecek, aksine bu yerelliği ve durağanlığı yıkarak harekete geçmişlerdir. Amerikalı kadın yazar Marilynne Robinson romanlarında mekân ve yer ilişkisini kadın karakterler üzerinde yansıtmaya çalışmıştır. Robinson, her iki romanında da feminist dalga etkisi altında kadın olma kavramını yeniden tanımlamıştır. Kadın karakterlerini farklı mekânlarda temsil ederek, onların sınırları aşma isteğini yansıtmıştır. Robinson'ın kadınları geleneksel kodlara boyun eğmemiştir ve aksine toplumsal normlara başkaldırmıştır. Bu tezde, Marilynne Robinson'ın 1980 sonrasında yazılmış olan iki romanı Gölün Evi ve Lila'da yer alan kadın karakterler bu iki kurama dayanarak incelenmiştir. Romanlardaki kadın başkarakterler, değişime ve ilerlemeye açıktır. Ne sosyal ne de dini açıdan kendilerine yaşadıkları toplumda yer bulamamaktadırlar. Ev gibi kısıtlı bir mekâna sıkışmaktansa, daha özgür ve sınırsız olan yerleri arzulamışlardır. Kahramanlarımızın, bu ataerkil düzenle nasıl başa çıkacağı ve yeri geldiğinde Amerika Birleşik Devletleri'nin Batı'sında nasıl sınırları aştığını gösterilmiştir.