Marmara denizi drenaj havzasında yağış-akış ilişkileri

Marmara Denizi havzasında Mann-Kendall, Spearman's Rho, EKKDR ve Kruskal Wallis testleri kullanılarak yağış ve akış parametrelerinin 1985-2014 yılları arasındaki değişimlerinde genel olarak bir artış eğilimi belirlenmiş ve bu durum ayrıca istatistik açıdan anlamlı değişimler gösteren istasyonların sayısına da yansımıştır. İstatistik olarak anlamlı artış ve azalış trendi gösteren istasyonların aynı zamanda ortalamalarda başta olmak üzere homojenliklerinin de bozulduğu görülmüştür. Havzadaki yağış ve akış istasyonlarına PCA analizi uygulanarak yağış ve akış PCA bileşenleri ile 500 hPa jeopotansiyel yükseklik, NAO, AO ve SOI arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak incelenmiştir. 500 hPa jeopotansiyel yükseklik, uzak atmosfer salınım indislerinin yağış ve akış PCA yükleri korelasyonlarının sonuçları havzanın yağışlı döneminin kuzeyli sistemlerden etkilendiği şeklinde ortaya konulmuştur. Havzada Akdeniz ikliminden kaynaklı su dengesinde buharlaşma parametresinin temel denetçi olduğu görülmüştür ve bu denetçi de topografyadan etkilenerek alçak kısımlarda daha yüksek değerlere ulaşır. Marmara Denizi havzasının ortalama akış katsayısı 0.42 olarak bulunmuştur. Bu koşullar yerel anlamda farklılıklar olsa da yağış-akış arasında kuvvetli bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Su dengesi ve akış katsayısı arasında negatif ilişki görülmüştür ve bu durum akış katsayısının yüksek olduğu alanlarda su bütçesinin düşük negatif değerlere ulaştığını gösterir. İklim değişikliği sonucunda havza içeresinde yıllık ve mevsimlik olarak PET ve akarsudan gerçekleşen evaporasyon haricinde yağış, akış, yüzeysel akış, yüzeyaltı akışı, yeraltı suyu, toprak nemi, perkolasyon, aktüel evapotranspirasyon gibi su dengesi parametreleri gelecekte referans dönemine oranla ciddi azalışlar gösterirken, uç değer (ing:outlier) koşullarında ise artış gözlenmektedir. Öte yandan bu azalışların alansal etkileri sırasıyla en fazla Simav Çayı, Koca Çay olmak üzere Orhaneli ile Emet Çayında ve Nilüfer Çayı havzalarında görülmektedir.