Masabaşı çalışanlarda beslenme bilgi düzeyinin ve beslenme durumunun sağlık algısı üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Sağlıklı yaşamın temel bileşenleri doğru beslenme ve fiziksel aktivite olarak bilinmektedir. Günlük çalışma rutinlerinin çoğunu oturarak geçiren masabaşı çalışanlarının fiziksel, fizyolojik, sosyal ve psikolojik açıdan sağlığı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmada masabaşı çalışan bireylerin, beslenme bilgi düzeyi ve beslenme durumlarının sağlık algısı üzerine etkilerinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışma, 01.01.2023 – 01.02.2024 tarihleri arasında Afyonkarahisar'da masabaşı çalışan 94 gönüllü ile yapılmıştır. Katılımcıların anket formu ile sosyodemografik özellikleri, besin tüketim kayıtları, beslenme bilgi düzeyi ve sağlık algısı düzeyi sorgulanmıştır. Bireylerin beslenme durumları 24 saatlik besin tüketim kaydı ile belirlenmiştir. Bireylerin beslenme bilgilerini sorgulamak amacıyla Yetişkinler için Beslenme Bilgi Düzeyi Ölçeği (YETBİD); sağlık algısı durumlarını saptamak amacıyla ise Sağlık Algısı Ölçeği (SAÖ) kullanılmıştır. Katılımcıların %80.90'u erkek ve %19.10'i kadındır. Yaş ortalaması 36.80±9.02'yıldır. Katılımcıların %59.60'sının eğitim durumu yüksel okul ve lisanstır. BKİ ortalamaları 26.66±3.81 kg/m²'dir. En çok atlanılan ana öğün%25.50 sıklıkla kahvaltıdır. Katılımcıların %36.20'sinin en çok öğün atlama nedeni unuttuğu/fırsat bulamadığı içindir. YETBİD ölçeğinin temel beslenme kısmında katılımcıların %57.4'ü orta temel beslenme bilgi düzeyine sahipken; besin tercihi kısmında tüm katılımcıların %100'ü kötü bilgi düzeyine sahiptir. Katılımcıların aldıkları enerjinin %14.54±3.81'i proteinden, %41.38±11.61'i yağdan ve %40.21±10.75'i karbonhidrattan gelmektedir. Katılımcılarda günlük A vitamini, tiamin, B6 vitamini, folat ve B12 vitamini, kalsiyum, magnezyum, çinko ve selenyum alımı yetersizdir. Çalışmaya katılan kadınların beslenme bilgi düzeyi, erkeklerden daha yüksektir (p=.048<0.05). Eğitim seviyesi arttıkça sağlık algısı da yükselmektedir (p=.019<0.05). SAÖ ile YETBİD ölçeği arasında pozitif yönlü ve güçlü bir ilişki vardır (r=.239; p=.020). Masabaşı çalışanların sağlık algısını artırmak için beslenme konusunda bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Bunu sağlamak için sağlıklı beslenmenin anlatılacağı eğitim programları düzenleyerek çalışanların bilgilendirilmeleri sağlanmalıdır. Bu konuda daha büyük örneklem grupları ile çalışmalar yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: beslenme, masabaşı çalışan, sağlık algısı