Matematik eğitiminde üstbilişe dayalı öğretime yönelik bir meta-analiz

Üstbiliş son yıllarda matematik eğitimi araştırmalarının odağı haline gelmiştir. Matematik eğitimi alan yazınında üstbiliş ile ilgili birçok çalışma varken bu çalışmaları derlemeye yönelik araştırmalar oldukça sınırlı sayıdadır. Örneğin, Baş ve Özturan-Sağırlı (2017) matematik eğitimi araştırmalarında üstbilişin kullanımına yönelik nitel araştırmaları derleme (meta sentez) çalışması yürütmüşlerdir. Ancak matematik eğitiminde üstbilişin etkisini ortaya koyacak nicel derleme araştırmaları (meta-analiz) sınırlı sayıda kalmıştır. Muncer ve diğerleri (2022) ergenlik dönemindeki öğrencilerin üstbilişleri ile matematik başarıları arasındaki ilişkiyi incelemeye yönelik bir meta-analiz araştırması yapmıştır. Araştırmanın sonucunda üstbiliş ile matematik başarısı arasında ilişki olduğunu belirlemiştir. Deneysel araştırmalar bağımsız değişkenleri manipüle edip bağımlı değişkenlerin etkisini ortaya çıkarması bakımından oldukça önemlidir. Bu nedenle bağımsız değişkenler manipüle edilerek üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerindeki etkisini inceleyecek meta-analizlerin önemli olduğu düşünülmektedir. Bu araştırma üstbilişe dayalı öğretim yönteminin Türk öğrencilerin matematik başarılarına ve problem çözme becerilerine etkisini inceleyen önceki nicel araştırmaların ortak etkisini belirlemeye yönelik bir meta-analizdir. Yapılan sistematik tarama sonucunda üstbilişin matematik başarısı ve problem çözme becerisi üzerine etkisini inceleyen çalışmaya dâhil etme kriterlerini karşılayan 2000-2023 yılları arasını kapsayan 12 deneysel araştırma dâhil edilmiştir. Üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.17), problem çözme becerisi üzerine yapılan çalışmaların ortalama etki büyüklük değeri (g=1.37) olarak hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda etki büyüklük değerlerinin anlamlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak üstbilişe dayalı öğretimin matematik başarısı ve problem çöme becerisi üzerinde olumlu etkisi olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada ulaşılan sonuçlardan bir diğeri ise üstbilişe dayalı öğretimin hem matematik başarısı üzerindeki hem de problem çözme becerisi üzerindeki etkisi ilkokul öğrencilerinde ortaokul öğrencilerine göre daha yüksek olmasıdır. Bu meta-analiz, önceki çalışmalardan elde edilen verilerle genel bir sonuca ulaşarak matematik eğitiminde üstbiliş çalışacak araştırmacılara konu belirleme hususunda yol gösterici olacaktır.