Matematik öğretmeni adaylarının geometrik düşünme alışkanlıklarını geliştirmeye yönelik tasarlanan öğrenme ortamının değerlendirilmesi

Yaşadığı çevreyi tanıma ve değişen yaşam koşullarına ayak uydurma çabası insanoğlunun var olduğu günden bugüne geometriyi kullanmaya yöneltmiştir. Başlangıçta günlük ihtiyaçları karşılama şeklinde kullanılan geometri günümüzde birçok disiplin için olmazsa olmaz bir öneme sahip olmuştur. Bireyin geometride başarılı hale gelmesi içerik bilgisinin yanında ilişkilendirme, keşfetme ve yansıtma, özel durumları düşünme ve genelleme, değişmezleri araştırma gibi bazı düşünme alışkanlıklarını da kullanması gerekir. Bu durum düşünme alışkanlıklarının geometri öğretim programlarında önemli bir yer edinmesi gerekliliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu çalışma ile problem çözmeyi merkeze alarak hazırlanan bir öğrenme ortamının, matematik öğretmeni adaylarının geometrik düşünme alışkanlıklarının gelişimine nasıl katkı sağladığını belirlemek amaçlanmıştır. Bir diğer ifade ile tasarlanan öğrenme ortamının geometrik düşünme alışkanlıkları bağlamında değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç kapsamında lisans düzeyinde görülen geometri dersi geometrik düşünme alışkanlıklarını içeren etkinlikler ve problemler bağlamında düzenlenerek düşünme alışkanlıkları temelli bir öğrenme ortamı oluşturulmuştur. Uygulama aşamasında ilk dört hafta boyunca geometrik düşünme alışkanlıkları ayrı ayrı problemlere gömülü olarak verilmiş, sonraki altı hafta boyunca da bütüncül yaklaşıma dayalı olarak verilmiştir. Bu Şekilde ilk yaklaşımla; öğrencilerin geometrik düşünme alışkanlıklarından haberdar olup, yalnız bir alışkanlığı öğrenebilmesi, ikinci yaklaşımda ise birden çok düşünme alışkanlığı ön plana çıkmaktadır. Nitel ve nicel yaklaşımların bir arada kullanıldığı bu çalışma ile İlköğretim Matematik Öğretmenliği programı birinci sınıfta öğrenim görmekte olan 32 öğretmen adayı ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen geometrik düşünme alışkanlıklarını içeren ön test ve son test problemleri, problem çözme sürecinde geometrik düşünme alışkanlığına yönelik inanç ölçeği ve adaylara her hafta verilen ödev problemleri ile klinik mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Çalışma kapsamında geliştirilen öğrenme ortamının, öğretmen adaylarının geometrik düşünme alışkanlıkları üzerinde nasıl bir rol oynadığı, öğretmen adaylarına uygulanan ön test ve son test soruları, ödev problemleri, süreç içerisinde uygulanan etkinlikler, uygulama gözlem verileri ve araştırmacı alan notları, adaylarla yapılan klinik mülakatlar ile belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışmanın nicel verileri WINSTEPS ve SPSS analiz programları ile incelenmiş, ön test son test istatistikleri, lineer kişi puanları, lineer puanlar ile yapılan istatistiksel analizler (ilişkili t-testi), madde kişi haritası, kişi madde haritası, ön test son testte kullanılan geometrik düşünme alışkanlıklarının grafikleri şeklinde verilmiştir. Araştırmanın sonucunda genel olarak öğretmen adaylarının uygulama sonunda sahip olduğu geometrik düşünme alışkanlıklarının başlangıçta sahip olduğu geometrik düşünme alışkanlıklarına göre geliştiği gözlenmiştir. Bu sonuçlar doğrultusunda öğretmen adayları uygulama sonunda karşılaştığı geometri problemlerini dinamik düşünmeye başladığı, bu kapsamda adayların problemi çözemediği durumlarda farklı stratejiler denediği sonucuna ulaşılmıştır. Yine araştırmanın sonucunda adayların ilişkilendirme alışkanlığı kapsamında en çok "iki veya daha fazla geometrik şekli mantıksal çerçevede birbiri ile oranlayarak doğru sonuca ulaşma" göstergesini, özel durumları düşünme ve genelleme alışkanlığı kapsamında "Problemlerde yer alan genel durumu açıklayabilmek için özel bir durumdan hareket etme ve bunu genele uyarlama" göstergesini, değişmezleri araştırma kapsamında "Problemde yer alan bir durumu problemin şartlarını bozmayacak şekilde hareketli olarak düşünebilme" göstergesini ve keşfetme ve yansıtma kapsamında ise "problemin çözümüne yardımcı olabilecek ek bir çizim yapma" göstergesini kullandığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, geometrik düşünme alışkanlıkları değerlendirilirken göstergelere odaklanılması önerilmektedir. Ayrıca Bu sonuçlar doğrultusunda ışığında geometrik düşünme alışkanlıklarının öğretimine ve gelecekte yapılabilecek araştırmalara ilişkin önerilerde bulunulmuştur