MCBU tıp fakultesi anesteziyoloji ve yoğun bakım çalışanlarının pandemi sürecinde mental durum değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamızda, COVİD 19 pandemisinin MCBÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım çalışanlarında oluşturduğu mental durum etkilerinin saptanıp tartışılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel çalışmamızda, MCBÜ Tıp Fakültesi Hafsa Sultan Hastanesi Anestezi ve Yoğun bakım ünitesinde çalışan 150 kişiye ulaşılmıştır ve katılımcılar çalışma ile ilgili bilgilendirilip onayları alındıktan sonra çalışmaya dahil edilmiştir. Araştırma 01.09. 2021 - 30. 09. 2021 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Araştırmaya katılan sağlık çalışanlarına tek dosya içerisinde "gönüllü olur formu", "sosyodemogarfik ve klinik bilgi formu", Beck Anksyete Ölçeği, Beck Depresyon Ölçeği (veya Beck Depresyon Envanteri), Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve EYSENCK Kişilik Anketi formları verilmiştir. Veriler toplanırken pandemi kurallarına tam olarak uyulmuştur, katılımcılarla yüz yüze görüşme yapılmamıştır, anket formları katılımcılara elden teslim edilip, daha sonra toplanmış ve değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizde Tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde dağılımı, ortalama, standart sapma), Bağımsız gruplarda T testi, Tek yönlü varyans analizi (normal dağılım koşulları sağlanmazsa Mann Whitney U testi, Kruskal Wallis testi), Pearson korelasyon testi (normal dağılım koşulları sağlanmazsa Spearman Korelasyon testi) ve Ki Kare testleri kullanılmış, p≤ 0.05 değerleri anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaşları 20-50 arasında olan 47 erkek ve 103 kadın olmak üzere toplam 150 sağlık personeli alınmıştır. Bunlardan 78'i bekâr, 72'si evlidir. 129 katılımcının eğitim düzeyi Yüksek okul / Üniversite'dir. Katılımcılardan 36'sı doktor, 79'u hemşire, 35'i diğer sağlık personeli olarak görev yapmaktadır. 43 kişi gelirinin giderinden az, 87 kişi gelirinin giderine denk, 20 kişi gelirinin giderinden fazla olduğunu belirtmiştir. Katılımcıların 46'sı tek başına, 30'u aile üyelerinden biriyle, 51'i çekirdek aile ile, 4'ü geniş aile ile, 19'u ise arkadaş/partneri ile yaşamaktadır. Zararlı alışkınlıkları olanlardan 62'si sadece sigara, 5'i sadece alkol kullanırken, 23'ü hem sigara hem alkol kullanmaktadır. Çalışmamıza katılan sağlık çalışanlarından 8'i özgeçmişinde psikiyatrik tedavi almıştır, 10 katılımcının psikiyatrik hasta tanılı akrabası mevcuttur. Katılımcıların 8'inde bedensel hastalık tanısı varken, sadece 6'sı ilaç kullanmaktadır. Pandemi süresinde katılımcıların 131'i COVID PCR test vermiştir, bu çalışanların 55'inde COVİD PCR testi sonucu pozitif çıkmıştır. COVİD PCR testi verenlerin 102'sinde COVID semptomu görülmüştür. Katılımcıların 138'i nöbet tutmakta, 88'i aerosollu işlem yapmaktadır. Çalışmamızda elde ettiğimiz istatistiksel anlamlı sonuçlar; 1) Araştırmamıza katılan doktorlarda duygusal tükenme oranı, hemşirelere göre ve diğer sağlık personellerine göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. 2) Erkeklerde duyarsızlaşma oranı, kadınlara göre daha yüksek saptanmıştır. 3) Sigara ve alkolü birlikte kullanan katılımcıların duyarsızlaşma oranı, sadece alkol ya da sadece sigara kullanan çalışanlara göre daha yüksek saptanmıştır. 4) Meslekte kıdemi 1 yıldan az olan katılımcıların duyarsızlaşma olma oranı, diğer kıdem yıllarında olanlara göre daha yüksek bulunmuştur. 5) Kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanımı yetersiz olanlarda, kişisel başarı daha yüksek oranda saptanmıştır. 6) Bekarlarda şiddetli anksiyete oranı, evlilere göre daha yüksek saptanmıştır. 7) Alkol kullanan katılımcılarda şiddetli anksiyete oranı, diğer katılımcılardan daha yüksek bulunmuştur. 8) Mesleki kıdemi 1 yıldan az olanlarda şiddetli anksiyete oranı, kıdemi 1 yılın üzerinde olanlardan yüksek bulunmuştur. 9) İlaç kullananların Nörotisizm puanı, ilaç kullanmayanlara göre daha düşük bulunmuştur. 10) Geliri giderinden az olanlarında psikotisizm puanı, diğerlerine göre daha yüksek bulunmuştur. 11) Hemşirelerin kişilik ölçeğinin güvenirlik oranı, doktorlara göre daha düşük saptanmıştır. 12) Aerosol işlem yapan sağlık çalışanlarında kişilik ölçeğinin güvenirlik oranı, aerosol işlem yapmayanlara göre daha yüksek bulunmuştur. 13) Çalışma sonucu geliri giderinden fazla olan sağlık çalışanlarının COVİD testi yaptırma oranı, diğerlerine göre daha düşük bulunmuştur. 14) Hiçbir alışkanlığı olmayan katılımcıların COVİD testi yaptırma oranı, sigara ve/veya alkol kullananlara göre daha düşük bulunmuştur. 15) Mesleki kıdemi 1 yıldan az olanların COVİD testi yaptırma oranı, diğerlerine göre daha düşük bulunmuştur. 16) COVID PCR pozitiflik oranı doktor ve hemşirelerde daha düşük bulunmuştur. 17) Hiçbir alışkanlığı olmayanlarda COVID semptomu görülme sıklığı, sigara ve/veya alkol kullananlara göre daha düşük bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda, COVİD-19 Pandemisinin hastalıkla mücadelede ön saflarda yer alan sağlık çalışanlarının ruh sağlığını derinden etkilediğini gördük. Tüm dünya sağlık sistemini etkileyen COVİD 19 pandemisinin MCBÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi ve Yoğun Bakım çalışanlarında oluşturduğu mental durum etkilerinin saptanıp tartışılması sonucunda elde edilen verilerin değerlendirilmesi neticesinde ülkemizdeki sağlık sistemi ve çalışanların yararına protokoller ve düzenlemeler geliştirilebileceği görüşüne vardık. Anahtar Kelimeler: COVİD-19, mental durum değişiklikleri, sağlık çalışanları