Mehmed Celal'in romanları ve popüler edebiyat geleneği

Mehmed Celâl'in Romanları ve Popüler Edebiyat Geleneği isimli bu çalışmamızda edebiyat tarihçilerinin Ara Nesil diye adlandırdığı yazarlar grubunun önde gelen şair ve yazarlarında olan Mehmed Celâl'in 19 romanı, popüler edebiyat anlayışının ışığı altında incelenmeye çalışılmıştır. Yazarın, Venüs, Cemile, Dehşet Yahut Üç Mezar, Orora, Margerit, Elvâh-ı Sevda, Muhabbet-i Maderane, Küçük Gelin, Bir Kadının Hayatı, Zehra, Rene, Mükafat, Bîvefa, Müzeyyen, Dâmen-âlûde, İsyan, Kuşdilinde, Nedamet Yahut Bir Şairin Sernüvişti, Lem'an isimlerini taşıyan ve yayınlandıkları dönemde dikkat çekici bir okuyucu kitlesine ulaşmış olan romanları Türk edebiyatında estetik gaye gütmeyen, okuyucunun merhamet duygularım harekete geçirmeye yönelik popüler roman anlayışının yerleşmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu çalışmanın birinci bölümünde romanların tema ve yapı bakımından özellikleri tek tek incelenmiş ve değerlendirilmeye» tâbi tutulmuştur. Bu tahlil çalışması, romanın yayın serüvenini, şekil bakımından düzenlenme özelliklerini ve amacım, konusunu, olay örgüsünü, anlatıcı ve bakış açısı bakımından niteliğini, zaman ve mekan unsurlarının kullanılışını ve romanın kişilerini belirlemeye yönelik standart bir şablonla gerçekleştirilmiştir. Böylece romanların nitelikleri mukayeseli olarak ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, birinci bölümde tek tek yapılan bu analiz çalışmasından Mehmed Celâl'in romanlarının ortak teknik özelliklerini belirlemek için faydalanılmış ve aynı şablon bütün romanlara uygulanmıştır. Üçüncü bölümde romanların tema bakımından gösterdikleri ortak özellikler popüler edebiyat anlayışı çerçevesinde belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü ve son bölümde ise, hem romanlarında sergilediği tutum ve hem de konuyla ilgili teorik görüşlerinden yararlanılarak yazarın roman anlayışı belirlenmeye çalışılmıştır.