Mekân poetiği bağlamında romanda metaverse ve mekânın sanaldönüşümü

Mekânsal dönüşle birlikte, edebi mekânın poetikası, fiziksel mekânın geleneksel anlayış ve algılarını aşarak yeni bir boyut kazanmıştır. Bu boyut, Gaston Bachelard'ın Mekân Poetikası (fenomenolojik yaklaşım), Michel Foucault'nun heterotopyası ve Henri Lefebvre'nin "Mekânsal Üçlü" kavramsallaştırması ile farklı bir hâl almıştır. Sanal ve gerçek olanın giderek birbirine yaklaştığı bir çağda edebi mekânın sınırları ve yapısı sabit kalamayacağından yeniden yapılandırılarak tanımlanmalıdır. Teknolojik ilerlemenin bir ürünü olan 'metaverse'ün roman ile buluşmasının bir neticesi olarak mekân evrimleşerek fizikî mekândan sanal, artırılmış ve melez mekâna doğru bir dönüşüm yaşamıştır. Edebiyat ve teknolojinin kesişimi, anlatının mekânsal boyutlarının artık sayfanın fiziksel kısıtlamalarına bağlı olmadığı yeni bir hikâye anlatma paradigmasına yol açmıştır. 'Metaverse'ün romana entegre edilmesiyle sanal gerçeklik medyasının büyülü gücü sözcüklere geçerek, sınırsız ve sonsuzluğa açılan bir kapı veya portal görevi görerek, mimaride olduğu gibi kentsel veya şehirsel mekân algısını metamorfoza uğratmıştır. Yazarlar, sanal gerçekliğin verdiği avantajlardan faydalanarak ve kendine malzeme edinerek anlatı boyutunu zenginleştirmiştir. Bu çalışmada, Bachelardcı fenomenolojik mekân poetikası, Foucaultcu heterotopya ve Lefebvre'nin "Mekânsal Üçlü" merceğinden 'metaverse'ün roman türünde edebi mekân üzerindeki dönüştürücü boyutu incelenmiştir. Sanal gerçekliğin bir medya biçimi olduğu göz önüne alındığında, edebiyat medyasına entegrasyonu, medyalararasılık odaklı bu çalışmanın destekleyici sütunlarından biri olarak görev yapmaktadır. Bu çalışmanın amacı, bu sürükleyici teknolojilerin ister gerçek ister fantastik ya da hayali olsun, bir romanın anlatı dokusu içinde mekân kavramını, türünü ve boyutlarını yeniden nasıl tanımladığını açıklamaktır. 'Metaverse' veya sanal gerçeklik teknolojilerinin sağladığı mekânsal dönüşümün edebi romanlardaki kapsamlı karşılaştırmalı analizi, incelemeye konu olan beş eser etrafında odaklanmaktadır: Türk edebiyatından Banu Akeloğlu'nun Metaverse Cinayetleri ve Soner Aydoğan'ın The Metaverse adlı romanlarının yanı sıra Amerikan edebiyatından Kirsten Miller ve Jason Segel'in Otherworld ve Ernest Cline'ın Başlat Ready Player One-Two adlı romanları. Bu analiz, mekânsal temsilin çok yönlü dinamiklerini ve bunların bu metinlerdeki anlatı yapısı, karakter etkileşimi ve tematik gelişim üzerindeki etkilerini aydınlatmayı amaçlamaktadır. Sanal, artırılmış ve hibrit mekân tasvirlerini karşılaştırarak, teknolojik ilerlemelere ve dijital mekânların çağdaş anlatılara giderek artan entegrasyonuna yanıt olarak edebi mekânın değişen doğasını aydınlatmayı amaçlamaktadır. Bu analizler ve karşılaştırmalı incelemelerden elde edilen tartışma ve bulguların, gelecekteki edebi mekân sınıflandırmalarına, analizlerine ve yorumlarına katkıda bulunması beklenmektedir.