Mekansal özelliklerin yürüme aktivitesi üzerindeki etkilerinin sanal mekanlarda analizi

Yürüme davranışı, sağlıklı yaşam için en temel ve en çok başvurulan fiziksel aktivite çeşididir. Diğer aktivitelere göre yürüyüş sırasında mekânla daha fazla etkileşim kurulması nedeniyle, mekânın yürüme davranışı üzerindeki etkisi göz ardı edilemez. Bu ilişki yurt içinde ve dışında çalışmalarda incelense de, Türkiye'de imar planlama araçları ile müdahale edilen mekânsal özellikler ile mekânın farklı amaçlar için yürüyüşe uygunluğu arasındaki ilişkiyi irdeleyen bir çalışmaya rastlanmamıştır. Tez kapsamında; imar planı yoluyla kontrol edilebilen mekânsal özelliklerden; kat yüksekliği, çekme mesafesi (ön bahçe), yol genişliği ve arazi kullanım koşullarındaki farklılıkların kişilerin yürüyüş tercihini nasıl etkilediğinin araştırılması hedeflenmiştir. Mekânsal özellikler açısından farklılaşan 24 sokak modeli, 3D modelleme programları kullanılarak tasarlanmış ve 70 planlama bölümü öğrencisi tarafından hem imgelenebilirlik, mekansal kuşatma, insan ölçeği, çeşitlilik, uyumluluk gibi mekânsal özellikler hem de yürünebilirliği ne derece teşvik ettikleri hususunda değerlendirilmiştir. Sonuçlar, kat sayısı, çekme mesafesi, yol genişliği ve arazi kullanım çeşidindeki farklılıkların, mekânın ne derece yürünebilir olduğuna yönelik değerlendirmeleri kısmen etkilediğine işaret etmektedir. Ayrıca, kentsel tasarım kalitesine ilişkin özelliklerin yürünebilirlikle ilişkisi incelendiğinde; uyumluluk ve kısmen insan ölçeği kriterleri için beklenen yönde etki tespit edilmiştir; ancak diğer özellikler için beklenen yönde etki tespit edilememiştir. Bu çalışma, Türk kentlerinde kullanılan mekân üretim araçlarının yürünebilirlik üzerindeki etkisini tartışması açısından önemlidir. Aynı zamanda bu çalışmada önerilen yöntem (mekânsal algı literatüründe yaygın kullanılmasına rağmen yürünebilirlik çalışmalarında kullanılmamış olan) bu alanda yapılacak çalışmalara ilham verebilecektir.