Melhame-i Cevri: Tanıtımı - transkripsiyonlu metin - konu tasnifi - asıl metin - sözlük

Melhame-i Çevri 17.yy. Klasik Edebiyatı ürünüdür. Muhteva itibariyle aylan ve günleri konu alan bir takvim özelliği taşımaktadır. Çevri, Melhame'yi Selahaddin Yazıcı'nın Şemsiyye adlı eserinden sadeleştirmek suretiyle aktarmıştır. Eser güneşi, ay'ı, yıldızları, gökyüzü ve yeryüzü hareketlerini esas alarak geleceğe dair hükümler vermektedir. "Meteoroloji kitabı" olarak da bilinen Melhame, asıl itibariyle "nücüm ilmi"ne dayanmaktadır. Eserde gelecekle ilgili bilgiler bilge ve hakim kişiliğiyle tanınan Dânyâl Nebî'ye isnat edilmiştir Melhame yüzyıllar boyunca halk tarafından çok okunan ve rağbet görülen eserler arasında yer almıştır. Bu sebeple günümüze ulaşan bir çok el yazma ve taş baskı nüshası mevcuttur. Bu nüshalara 24 tanesini tespit edebildik. Çalışmamızda Süleymaniye Kütüphanesi, Çelebi Abdullah Efendi Bölümü' nde 234 numaralı el yazma nüshayı kullandık. Aynı zamanda İzmir Milli Kütüphanesi' nde bulunan yazma nüsha ile Mehmet Emin Ertan'ın kitaplığında bulunan yazma nüshadan faydalandık. Üzerinde çalıştığımız Sü nüshası, 1086H. (Muharrem) tarihli, 97 varaktır. Müstensihi belli değildir. Başlıkları Farsça'dır. Mesnevi tarzında yazılmıştır. Cevri Melhame'yi 1045H./1634 tarihinde Şemsiyye' den aktarmak üzere kaleme almıştır. Melhame'nin aslı Farsça bir kaynağa dayanmaktadır. Melhame-i Cevri Türk, Yunan, Rum, Süryânî, Arap... vb. kavimlerin âdetlerini, tarihi günlerini, yaşayışlarını, savaşlarını, dinî inançlarını yansıtması açısından önem taşımaktadır. Melhame-i Cevri'yi Osmanlı Alfabesi'nden günümüz Latin Alfabesi'ne çevirerek transkripsiyonlu bir metin haline getirdik. Daha sonra eserin konu tasnifini yaptık. Bu tasnifte günümüze hitâb edebilecek olayları ele alarak örneklendirdik ve bunları anlaşılır