Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya Lûgatı C. IV, transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Hamidiye Taburu Binbaşısı Ali Cevad tarafından askeri okullarda kullanılmak üzere hazırlanan "Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya Lûgatı" adlı eser, Osmanlı İmparatorluğu tarihine ve coğrafyasına dair ansiklopedik bir sözlük özelliği taşımaktadır. Bu Eser, Osmanlı Devleti'nin önemli şahsiyetlerini, tarihi olaylarını ve coğrafi bölgelerini alfabetik sırayla tanıtır. Eserde Osman Gazi'den Abdülmecit Han'a kadar Osmanlı padişahlarının, Kırım Han'larının, önemli devlet adamlarının, şairlerin biyografileri, önemli savaşlar, reformlar ve devlet yapısına dair bilgiler yer almaktadır. Ayrıca şairlerin manzum ve mensur eserlerine yer verilmiştir. Ali Cevad Bey uzun yıllar (yaklaşık 14 yıl) çeşitli rüştiye ve idadilerde coğrafya öğretmenliği yapmış, 1895-1899 yılları arasında da tezimizin konusunu oluşturan "Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya Lûgatı" isimli eserinin basımını tamamlamıştır. Eserimiz, toplamda dört ciltten oluşmaktadır. İlk üç cildinde Osmanlı Devleti'nin coğrafyasından bahsederken, son cildinde, yukarıda da değinildiği üzere biyografilerden, önemli olaylar ve savaşlardan, şairler ve onların eserlerinden bahsetmektedir. Bu açıdan bakıldığında eserimiz sadece Osmanlı tarihine değil coğrafya ve edebiyat alanlarına da ışık tutan bir eser niteliğindedir. Anahtar Kelimeler: Ali Cevad, Ansiklopedik Sözlük, Lûgat, Memalik-i Osmaniye'nin Tarih ve Coğrafya Lûgatı, Osmanlı İmparatorluğu