Memlükler döneminde Hikmet şiiri: İbnü'l-Verdi Lamiyyesi örneği

Arap dili, her tarafa yayılan ve (birçok bölgeye) yol bulan, farklı dönemlere uyum sağlayan Sami dillerindendir. Asaletini muhafaza eden en önemli dillerden biridir. Dünyada 400 milyon insan bununla konuşmaktadır. Neden olmasın? En büyük semavi kitabın dili olduğu gibi, edebiyat, belagat, fasahat ve şiirin de dilidir. Arap dili, şiirleriyle meşhurdur. Şairler belagat formlarını kullanarak onun güzelliğini ve zenginliğini seslendirmişler. Amaç, muhatabı etkilemek, şairden dinleyiciye murad edilen hususu ulaştırmaktır. Şairlerin kasidelerinde kullandıkları en önemli formlardan biri belki de önemlisi, ‘Hikmet’tir. Hikmet (içerikli) şiir, genelde Arap edebiyatı tarihinde ve özelde Memlûkler döneminde önemli bir yeri vardır. Bu araştırma, işte bu döneme ışık tutmayı amaçlıyor. Safiyuddin, Şab Zarif, İbni Nebbate, İbn’ul Verd gibi bu dönemin şairleri, şiirin bu türüyle nasıl öne çıktıklarını, insanları güzel ahlakla bezenmeye teşvik etmek, vefa, sabır gibi erdemli işleri öğrenmeşe teşvik etmek için Hikmet şiirini nasıl bir minber haline getirdiklerini irdeliyecek. Aynı şekilde bu dönemle ilgili bilinmeyen bazı yönlere de cevap bulmaya çalışılacaktır. Yine bu dönemin ‘gerileme dönemi mi, yoksa ilim, kültür ve edebiyat dönemi mi’ olduğuyla ilgili anlatılan (ve tartışılan) hususların da hakikatini öne çıkarıp ispat edecektir. Bu döneme ayrıntılı ve hassas bir şekilde ışık tutmak için, bu dönemde meşhur olan ve namı yaygın olan şairlerden birini seçmek gerekirdi. Bu konuda seçim, İbn’ul-Verdi ve meşhur Lamiyesinden yana oldu. Zira meşhur Lamiyesinde Şeriatın kaynağından kaynaklanan güzel ahlakla bezenme konusunda samimi bir çağrı ve ciddi bir girişim vardır. Şairle ilgili ayrıntılı bilgi vermeden önce birinci bölümde Memlûkler konusunu ele aldık. Kimdir bunlar? Nereden geldiler? Sosyal hayatları nasıldır? Gibi sorulara cevap araladık. İkinci bölümde Hikmet şiirini; ne olduğunu, nasıl doğduğu nu ve özelliklerini .Üçüncü bölümde Memlûkler döneminde Hikmet şiirinin uslübunu. Dördüncü bölümde ise şairin hayatını, lamiyesini; burada işlediği hikmeti ve şairin dinleyene bu nasihatları yapma amacını ele aldık. Araştırmamızı bir sonuçla tamamladık. Burada vardığımız en önemli sonuçları yazarak, konuyu etraflı bir şekilde ortaya koyduk. Aynı şekilde İbn’ul Verdi’nin kasidelerinde değindiği bazı konuları da irdeledik.