Menakipname Edebiyatında insan eğitimi

Bu çalışmada edebiyatımızın önemli kaynaklarından sayılan menâkıpnâmelerdekiahlaki değerler çağdaş eğitim bilimleri ölçütleri çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır.Etüdümüzde, doğuşundan 19. yüzyıl ortalarına kadar yazılmış menâkıpnâmelerden örneklerseçilmiştir. Menâkıpnâme edebiyatının doğuşuna ortam hazırlayan tasavvuf ve tasavvufunsıkça kullanılan terimleri açıklanmıştır.Velilerin, yaşamları etrafında oluşan menâkıpnâmelerde, sohbetlerinde bulunan halkıve gönüllü öğrencilerini eğitme metotları ile kendilerinin örnek davranışlarını anlatan kısahikayelerinden günümüz eğitim sisteminde, nasıl yararlanılacağı sorusunun cevabı verilmeyeçalışılmıştır.Bireylerin hangi yaşta, hangi değerleri kavrayabilecekleri konusunda LawranceKohlberg'in ahlaki gelişim evreleri hakkında bilgi verilmiştir.Bireyde kimlik, kişilik ve karakter oluşumu sırasında ona, ulusal değerleri yansıtanolumlu model şahsiyetler sunmanın evrensel ahlaki değerlerle kendi değerlerinin senteziniyaparak çağdaş birey olma olanağı sağlayacağı vurgulanmıştır.Zaman zaman sufi, mutasavvıf, gönül ereni, gönül eğitimcisi, veli, olgun insan...vbterimler birbirlerinin yerine kullanılmıştır. Başka dillerden dilimize geçen sözcüklerinyazımında Türk Dil Kurumu, Yazım Kılavuzu esas alınmıştır. Araştırmada Tezkiretü'l Evliya,Sefine-yi Evliya, Menakıbü'l Arifin, gibi birçok menkıbenin kaynağı olan eserlerdenyararlanılmıştır. Emir Buharû, Kaygusuz Abdal, Kuşadalı İbrahim Halvetû, Mevlana, HacıBektaş-ı Veli ve başka birçok erenin menkıbelerinden yararlanılmış olup adı geçen velilerinyaşam öyküleri hakkında da birkaç cümlelik kısa bilgi verilmiştir.Çalışmanın sonunda bireye ahlak ve değer eğitimi kazandırılırken menkıbelerden nasılyararlanılabileceği konusunda öğretmenlere öneriler sunulmuştur.Emine GENÇ