Meninski'nin Thesaurus Linguarum Orientalium Turcicæ, Arabicæ, Persicæ (Doğu Dilleri Türkçe-Arapça-Farsçanın Hazinesi) adlı eserindeki vulgarize (halklılaşmış) kelimelerin fonetik açıdan incelenmesi

Osmanlı Türkçesi döneminde, yabancılara Türkçe öğretmek maksadı ile Latin harfleri ile Türkçe üzerine yazılmış sözlük, gramer ve konuşma kitaplarındaki (transkripsiyon metinleri ya da çeviri yazılı metinler) söz varlığı ile Türkçenin tarihî bir döneminin ses özelliklerini incelenmek mümkündür. Meninski'nin Osmanlı Türkçesi söz varlığını dört ciltlik bir sözlük ve bu sözlüğü tamamlayan grameriyle bir bütün olarak günümüze ulaştırdığı Thesaurus Linguarum Orientalium Turcicæ-Arabicæ-Persicæ (Doğu Dilleri Türkçe-Arapça-Farsçanın Hazinesi) adlı eserindeki halklılaşmış, başka bir deyişle, Türkçeleşmiş kelimelerin fonetik açıdan incelenmesi bu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Çalışmada XVII. yüzyıl Türkçesi için Meninski (1680)'nin yanı sıra Megiser (1612), Molino (1641), Harsany (1672); sonraki yüzyıl için Vaughan (1709), Holdermann (1730), Viguier (1790) gibi Avrupalı yazarların çeviri yazılı metinlerine yer verilerek söz varlığı malzemesi zenginleştirilmiş; böylece eldeki malzeme ses değişmelerinin incelendiği dört bölümde gerekli açıklamalarla değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmelere Meninski'nin Thesaurus'unun kaynaklarından olan Parigi (1665) sözlüğündeki eski harfli malzemeyle ilgili incelemeler de eklenmiştir. Bununla birlikte çalışmadaki bölümlerde çeviri yazılı metin malzemelerinin Avrupalı yazarlar tarafından değerlendirildiği monografik çalışmalara da yer verilmiştir. Buna göre de başka bir alfabenin imkânlarıyla yazıya aktarılan malzeme üzerinden Türkçenin tarihî bir dönemiyle ilgili sonuçlar elde edilmeye çalışılmıştır. Giriş incelenen çeviri yazılı metinlerin tanıtımına ayrılmıştır. Çalışmada Meninski'nin Thesaurus (= Hazine) adlı eserinde kaydettiği halklılaşmış kelimeler kimi Avrupalı yazarların metinlerindeki karşılıklarıyla eşleştirilerek eldeki malzeme ses düşmesi, ses türemesi, ses başkalaşması (değişmesi), ses dönüşmesi olmak üzere dört bölümde incelenmiştir. Sonuçta çalışmanın bütün bölümlerinde incelenen malzemeyle ilgili değerlendirmelere yer verilmiştir.