Söz varlığı
Bu konu başlığı altında 385 tez
Yenisey yazıtlarında isim yapımı
Yenisey yazıtları, Rusya Federasyonu'na bağlı Tuva ve Hakasya özerk bölgelerinden geçen Yenisey Nehri boyunca dikili taş, mezar taşı, ayna, metal gibi çeşitli malzemeler üzerine Türk runik harfleriyle yazılmış, günümüze kadar 300 civarında ele geçirilen irili ufaklı yazıtlardır. Bu yazıtların Türk runik harfli kağanlık yazıtlarından farklı sözcükler barındırması, Türkçenin erken dönemindeki bazı ses değişimlerinin izlenmesi, kapalı e sesinin farklı bir işaretle gösterilmesi gibi diyalektolojik veriler sunması; bu metinlerdeki söz yapım yollarının tarihî dönem sözlük ve gramerleri dışında da incelenmesini gerektirmiştir. Çalışmanın amacı, bu metinlerindeki isim türetme eklerini ve bu eklerle türeyen sözcükleri tespit ederek morfolojik yapıyı değerlendirmektir. Çalışmanın ana materyalini Aydın 2019'daki Yenisey yazıtlarının tamamı oluşturmakla birlikte tespit edilen sözcüklerle ilgili okuma-anlamlandırma yorumlarında başka çalışmalar da karşılaştırılmıştır. Eklerin Türk runik metinlerden Türkiye Türkçesine kadarki tarihî serüveni takip edilmiştir. Ekin tespit edildiği her sözcük için madde başı yapılarak tahlili verilmiş, yapılan etimoloji çalışmaları ve sözlük verileri de karşılaştırılarak Türkçenin tarihî dönemlerindeki farklılıklar gösterilmiştir. İki ana bölümde "Fiilden İsim Yapımı" başlığı altında doksan dört sözcük ve on sekiz ek, "İsimden İsim Yapımı" başlığı altında seksen üç sözcük ve yirmi yedi ek olmak üzere toplamda yüz yetmiş yedi sözcük ve otuz beş ek değerlendirilmiştir. Ek ve sözcüklerin diyalektolojik verileri, oluşma yolları, kullanım sıklıkları, Türkiye Türkçesine kadarki süreci görülmüştür. Sonraki çalışmalarda birleştirme ve ödünçleme metotları da kullanılarak yaşayan Türk lehçeler verilerle bu yazıtlarla ilgili bütün okuma-anlamlandırma önerileri bir araya getirildiğinde daha farklı sonuçlara ulaşılabileceği anlaşılmıştır. Sonuç olarak Türk runik metinlerin sözlük çalışmalarına Yenisey bölgesi özelinde katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Yenisey yazıtları, Türk runik, yapım ekleri, etimoloji, isim yapımı
Contribution of L2 morphological awareness to passage-level l2 reading comprehension above and beyond vocabulary knowledge, grammar knowledge and reading strategy use among intermediate-level adult Turkish EFL learners
The primary objective of the present study was to investigate to what extent intermediate-level adult Turkish EFL learners are aware of lexical and grammatical functions of certain suffixes in English. The study further aimed at exploring the unique contribution of L2 morphological awareness to passage-level L2 reading comprehension above and beyond such reading-related factors as vocabulary knowledge, grammar knowledge and reading strategy use among intermediate-level adult Turkish EFL learners. With these purposes, the data were collected from a total of 87 EFL learners through a number of testing instruments. These instruments consist of reading comprehension, vocabulary knowledge and grammar knowledge subtests of the proficiency exam that Anadolu University School of Foreign Languages (AUSFL) administered at the end of 2014-2015 fall semester, Turkish version of Survey of Reading Strategies (SORS) by Sheorey and Mokhtari (2002) and the two-section Morphological Awareness Test (MAT), designed by the researcher with some adaptation from Mahony (1993) for the current study. The data were analysed using a number of statistical procedures. The first research question, which is about exploring to what extent intermediate-level adult Turkish EFL learners are aware of lexical and grammatical functions of certain suffixes in English, was answered by means of descriptive statistics, paired samples t-test and one-way ANOVA with repeated measures. The second research question, which is about the unique contribution of morphological awareness to reading comprehension above and beyond vocabulary knowledge, grammar knowledge and reading strategy use, was responded through hierarchical multiple regression and bivariate regression analyses. Additionally, semi-structured interviews were conducted with a smaller group of the participants to support the data gathered from the quantitative data collection instruments of the present study. The results of the study revealed that intermediate-level adult Turkish EFL learners show at least moderate awareness of English word morphology. It was also found that the participants could judge whether a morphologically complex word comes from a simple word better than they identified the lexical and grammatical functions of certain derivational suffixes in English. Moreover, suffix categories and each suffix in each category used in the present study affected the participants' performance. The results further revealed that L2 morphological awareness does not make a direct contribution to L2 reading comprehension among intermediate-level adult Turkish EFL learners either along with or above and beyond vocabulary knowledge, grammar knowledge and reading strategy use. However, further analysis revealed that morphological awareness might make an indirect contribution to L2 reading comprehension via its direct contribution to L2 vocabulary knowledge. Additionally, the semi-structured interviews displayed that intermediate-level adult Turkish EFL learners are likely to benefit from word morphology in foreign language learning. The findings were discussed with regard to the previous research, and implications and suggestions for further research were offered. Key words: Intra-word structure, word morphology, morphological awareness, L2 reading comprehension, Turkish EFL learners.
The impact of vocabulary knowledge on reading, writing and proficiency scores of b2.2 level Turkish students: A study with Anadolu University English Prep-School students
This study is an attempt to clarify the incremental and multidimensional nature of foreign language vocabulary development and its relation to the participants' reading and writing performance and general language ability of English as a foreign language (EFL). With this principle aim, the current study investigated the relationship between the receptive and productive vocabulary knowledge, the relationship between receptive vocabulary knowledge and reading performance and the relationship between productive vocabulary knowledge and writing performance using their scores on vocabulary knowledge tests, a reading exam and a writing exam. Additionally, the lexical level of the compositions written by the participants and its relation to their productive vocabulary knowledge and the impact of both receptive and productive vocabulary knowledge on the participants' general language ability of EFL were also examined. 175 B2.2 level prep-school students studying at Anadolu University School of Foreign Languages, Eskişehir, Turkey participated in the study. The results revealed that the students' receptive vocabulary knowledge was larger than their productive vocabulary knowledge. It was also found that the contribution of vocabulary knowledge to the foreign language performances of reading, writing and proficiency was significant. Moreover, according to the Lexical Frequency Profile results, the lexical level of the student essays and the students' productive vocabulary knowledge were significantly related. Hence, by looking at the overall results of the present study, it might be suggested that vocabulary awareness should be created for foreign language students in their language learning process. Keywords: receptive vocabulary knowledge, productive vocabulary knowledge, lexical level, lexical frequency profile, reading, writing, proficiency
Türkçe dersinde oyunlaştırmanın ilkokul öğrencilerinin söz varlığına ve motivasyonlarına etkisi
Bu araştırmanın amacı, Türkçe dersinde oyunlaştırma yoluyla gerçekleştirilen sözcük öğretiminin ilkokul öğrencilerinin söz varlığının gelişimine ve sözcük öğrenmeye yönelik motivasyonlarına olan etkisini ortaya koymaktır. Araştırma karma yöntem desenlerinden olan iç içe deneysel karma desen kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu ilkokul dördüncü sınıfa devam etmekte olan 34 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın denel işlemlerinin gerçekleştirilmesinde laboratuvar ortamı ve oyunlaştırma etkinliklerinin yer aldığı yazılım ortamı kullanılmıştır. Araştırma verilerinin toplanma sürecinde araştırmacı tarafından geliştirilen Sözcük Öğrenme Başarısı Testi (SÖBT), Sözcük Öğrenme Motivasyonu Ölçeği (SÖMÖ), görüşme formu, katılımcı günlükleri, katılımcı etkinlik defterleri, video kayıtları ve araştırmacı günlüğü işe koşulmuştur. Veri toplama araçlarının ve uygulamanın alt yapısının geliştirilmesini izleyen süreçte çalışma grubu katılımcılarıyla 68 ders saati deneysel uygulama gerçekleştirilmiştir. Aynı zaman diliminde kontrol grubu ise öğretici merkezli ve oyunlaştırma etkinliklerinden bağımsız sözcük öğretimi almıştır. Araştırma verileri nitel ve nicel bir dizi yaklaşım uygulanarak çözümlenmiş ve sonuçlar kuramsal temellere dayanarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonuçları oyunlaştırma yoluyla sözcük öğretimi ve öğretici merkezli sözcük öğretimi gruplarının sözcük öğrenme başarısı ve motivasyonuna ilişkin öntest sontest ortalama puanları arasında anlamlı farklılık bulunduğunu göstermiştir. Deney ve kontrol gruplarının sözcük öğrenme başarısı öntest sontest ortalama puanları arasında deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmakta, motivasyon bağlamında ise anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır. Araştırmanın nitel verilerinin çözümlenmesinden elde edilen sonuçlar ise deney grubu katılımcılarının; sözcük öğrenme başarı, farkındalık ve yeterlikleri ile sözcük öğrenme isteklilikleri ve motivasyonlarını arttırdığını, anlamı bilinmeyen sözcükleri büyük oranda kullanıma geçirerek söz varlığı gelişimlerine katkı sağladıklarını, oyunlaştırma uygulamasını ve bileşenlerini benimsediklerini, içsel ve dışsal motivasyon unsurlarını sergilediklerini göstermiştir. Öte yandan, kontrol grubu katılımcılarının sundukları nicel sonuçlar kabul edilebilir seviyedeyken nitel sonuçlar gerek tema üretme gerekse öğrenme düzeyinin gelişimini değerlendirebilme bağlamında düşük seviyede yer almıştır. Araştırmanın sonunda uygulamaya ve gerçekleştirilecek araştırmalara yönelik öneriler geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Oyunlaştırma, Türkçe dersi, Söz varlığı, Sözcük öğretimi, Motivasyon.
The development of a technical word list and self-study material for aircraft maintenance students
Vocabulary teaching is an important and complex part of ESP research (Coxhead, 2013). Many studies have been carried out focusing on ESP vocabulary ranging from teaching and learning it, the needs of students, academic vocabulary to technical vocabulary (Nation, 2013; Parohinog and Meesri, 2015; Coxhead, 2001). Among various aspects of ESP vocabulary, aviation English holds a significant part dealing with the English for the people in the aviation industry. The importance of aviation English is closely associated with the public safety (Moder,2012), and the role of English is vital for aircraft maintenance technicians alongside with pilots and air traffic controllers. For aircraft maintenance, the relationship between ESP and vocabulary relies on technical vocabulary. Therefore, the aim of this study is to create a technical vocabulary list for aircraft maintenance students, to build a self-study material, and to evaluate the efficiency of this self-study material. So as to construct the technical vocabulary list, a corpus including 93,290 tokens was compiled from aircraft characteristics manuals. The target corpus was analyzed via AntWordProfiler and by experts to create the aircraft maintenance technical vocabulary list with 103 words. The analysis revealed that the words that are not included in the GSL and AWL constitute a large part (31%) of the target corpus. This generated technical vocabulary list was administered to 56 students as a pre-test to determine both the level of their vocabulary knowledge and the words to be incorporated into self-study material. After eliminating the words known by at least 50% of the students, the remaining 80 words constituted the self-study material content. The students studied the self-study material for four weeks. Consequent to their study, a post-test was administered to measure the effect of the four-week study. The results indicated that there was a statistically significant difference between the pre-test and post-test results. This study is an attempt to show the necessity of building a field-specific technical vocabulary list for aircraft maintenance students to help them expand their vocabulary knowledge in their field as these words comprise a large part of what they will encounter. Keywords: Word list, Technical vocabulary list, Self-study material, ESP vocabulary
İlköğretim sekizinci sınıf Türkçe ders kitaplarının söz varlığı bakımından incelenmesi
Türkçe ders kitaplarının öğrencilerin kelime hazinelerinin gelişiminde ve sözcük ediniminde önemli bir rolü vardır. Bu nedenle Türkçe ders kitaplarının Türkçenin söz varlığını ne oranda yansıtabildiğinin saptanması önem taşımaktadır. Bu araştırmada 2011- 2012 eğitim öğretim yılında Türkçe derslerinde 8. sınıflarda okutulmasına karar verilen dört adet Türkçe ders kitabı incelenmiş, bu dört kitapta yer alan toplam 121 metnin sıklık dizinleri oluşturulmuş ve bu metinler söz varlığı açısından incelenmiştir.Anahtar kelimeler : Kelime, Kelime hazinesi, Söz Varlığı , Türkçe Ders Kitabı
Türkiye Türkçesi ağızlarında ölüm kavram alanına ait söz varlığı
Bir dilde, aynı yer ve zaman diliminde dilin konuşurları arasında konuşma farklılıkları bulunması doğaldır. Seslik farklılıklar başta olmak üzere biçimsel farklılıklar, söz varlığı düzeyinde çeşitlenmeler ve hatta bazı durumlarda söz dizimsel farklılaşmalar ağızları oluşturur. Bu noktada ağızlar, bir üst dilin konuşulduğu coğrafyanın daha küçük yerleşim birimlerinde varlığını sürdüren, yazı diline kıyasla birbirinden az çok ayrılan konuşma biçimleri olarak genel itibarıyla tanımlanabilir. Yaklaşık bir asır öncesinde diyalektolojik farkındalığı oluşmaya başlayan Türkiye Türkçesi ağızları üzerine bu zamana değin pek çok araştırma ve çalışma yapılmıştır. Derleme faaliyetlerinin yaygın olduğu bu araştırmalar arasında müstakil bir konu üzerine yapılan ağız çalışmalarının sayısı oldukça azdır. Bu nedenle var olan çalışmalara ek olarak hazırlanan ve "ölüm" temasının esas alındığı bu çalışmada, Türkiye Türkçesi ağızlarında yakın tarihsel süreçte kullanılmış ya da hâlihazırda kullanılmaya devam eden ölüm kavram alanına ilişkin mevcut söz varlığının dokümantasyonu ve incelemesi yapılmıştır. Var olan çalışmalar esas alınarak derlenen söz varlığı unsurlarının özgün biçimlerine bağlı kalınmış, bunlar ilgili bulundukları başlıklar altında sınıflandırmaya tabi tutulmuştur. Çalışmada yer alan söz varlığı unsurları arasında madde başı olarak verilen sözcükler ve diğer söz varlığı unsurları köken bilgisi itibarıyla araştırılmaya çalışılmış, tarihsel süreç içerisindeki gelişimleri dikkate alınmış ve bu doğrultuda tanım ve izahı yapılarak hemen ardından ağız çalışmalarından temin edilen ilgili bağlamlar alfabetik sırayla sunulmuştur.
Eski Anadolu Türkçesinde kadın ile ilgili sözvarlığı
Kadın teriminin işlevlerinden biri biyolojik cinsiyeti ifade etmek ise de kadınlık bir bakıma her şeyden önce toplumsal bir statüye işaret eder. Kadınlık, insanlığın ve toplumun her alanında, yüzyıllar boyunca varlığını hissettiren bir olgu olma niteliğini sürdüregelmiştir. Kadın gerek günümüzde gerek tarihî metinlerde çeşitli açılardan tanımlanmış ve hatta sınıflandırılmıştır. Kadına dair hemen her olguyu çeşitli metinsel türler içinde tanıklamak mümkündür ve kadın için toplum tarafından gerek olumlu veya olumsuz anlam içerikleriyle gerek yansız içeriklerle çeşitli adlandırmalar, tanımlamalar yapılmıştır. Çok farklı sınıflarda şekillenen kadına yönelik sözvarlığı unsurları kadını çeşitli düzeylerde farklı yaklaşımlarla ifade etmekte, tanımlamakta veya nitelendirmektedir. Türkoloji alanında, kadın kavram alanına ait sözvarlığına dair çeşitli araştırma ve inceleme çalışmaları mevcuttur. Genel itibarıyla 13. ve 15. yüzyıllar arasını kapsayan Eski Anadolu Türkçesi döneminden günümüze ulaşmış pek çok eser türde ve içerikte eser bulunmakta olup bu eserler üzerine de yapılan birçok araştırma bulunmaktadır. Ancak bilhassa Türkiye Türkçesini de özel olarak ilgilendirmesi yönüyle Türkçenin en önemli tarihî dönemlerinden biri durumundaki bu dönemde kadın temasını odağına alan sözvarlığı düzeyindeki araştırma ve inceleme faaliyetleri oldukça sınırlıdır. Bu çalışmada, ilgili dönemin belirlenen eserleri "kadın" temasına yönelik sözvarlığı yönleriyle ele alınmış olup kadını tanımlayan dil unsurları ve ayrıca kadının her yönünün dile etkisi araştırılarak kadına ait sözvarlığı derlenmiştir. Bu çalışma kapsamında taranmış eserler üzerinden ulaşılan verilerle, kadın temasını doğrudan veya dolaylı olarak belirten 13 ayrı kategori altında pek çok başlık tasarlanmıştır. Kadın kavram alanıyla ilişkili olarak tespitedilen sözcük ve öbekler başta olmak üzere her türlü sözvarlığı unsuru sesbilgisel, biçimbilgisel veya sözdizimsel düzeylerde temel incelemeye tabi tutulmuştur. Bunların yanı sıra, tanıklanan sözvarlığı unsurlarıyla ilgili sosyolojik ve gerektiğinde varoluşsal değerlendirmeler, yorumlamalar sunulmaya, aktarılmaya çalışılmıştır. Böylelikle, Eski Anadolu Türkçesinde verilmiş eserler üzerinden ilgili dönemde kadının ve kadınlığın nasıl değerlendirildiği, kadına nasıl yaklaşıldığı gibi hususlar irdelenmiş, ayrıca ilgili sözvarlığının nasıl sınıflandırılacağına yönelik çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır. Tüm bunlarla, 13-15. yüzyıllar arasında, Eski Anadolu Türkçesinin yazıldığı coğrafyada kadın olgusunun ve kadınlıkla ilgili pek çok hususun gerek toplum nezdinde gerek eserlerde nasıl bir yer bulduğu, bunların metinlere ve yaşayışa nasıl yansıdğı, o dönemin kadın algısıyla ilgili ipuçlarının neler olabileceği gibi çeşitli noktalarda veriler sunulmaya çalışılmıştır. Bu sayede, elde edilen tüm bu verilerin farklı disiplinler kapsamında da işlenip değerlendirilebilecek malzemeye dönüşme potansiyeli taşıması da bu çalışmayla amaçlananlar arasındadır. Böylelikle bu çalışma, genel olarak Türk toplumunda ve yaşantısında, daha geniş ölçekte Türk sosyolojisinde kadına ve kadınlığa yönelik ayrıntıların ortaya çıkarılmasında ufak bir katkı sağlamış olacaktır. Anahtar Kavramlar: Eski Anadolu Türkçesi, kadın, sözvarlığı. Bilim Kodu: 30103
Okuma ajandasının ortaokul öğrencilerinin söz varlığı geliştirmeye yönelik tutumlarına ve akademik başarılarına etkisi
Dil becerilerinin edinilmesi ve sergilenmesinde önemli rol oynayan söz varlığı, bir dilin anlama ve anlatma kabiliyetinin taşıyıcısı olan sözcük ve söz gruplarını kapsar. Ortaokullarda sürdürülmekte olan Türkçe derslerindeki temel amaç; öğrencilerin dil becerilerini edinerek bunları etkin bir biçimde kullanmaları yoluyla kültürel aktarımı ve toplumsal iletişimi sağlamaktır. Pasif söz varlığını geliştirmede dinleme ve okuma, aktif söz varlığını geliştirmede ise yazma ve konuşma becerileri işe koşulmaktadır. Yarı deneysel desende gerçekleştirilen bu araştırmada, okuma ajandasının ortaokul öğrencilerinin söz varlığını geliştirmeye yönelik tutumları ve akademik başarıları üzerindeki etkisini ortaya koyma amaçlanmıştır. Bu amaçla gerçekleştirilen sekiz haftalık uygulamada; bir ortaokulun beşinci sınıf öğrencileri üzerinde, araştırmacı tarafından geliştirilen "okuma ajandası uygulaması" gerçekleştirilmiştir. Veri toplama aracı olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen Söz Varlığını Geliştirmeye Yönelik Tutum Ölçeği ile öğrencilerin akademik başarılarını yansıtan dönem sonu ve dönem başı akademik notları kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, araştırmacı tarafından geliştirilen okuma ajandası uygulamasınin öğrencilerin söz varlığını geliştirmeye yönelik tutumlarını ve akademik başarılarını olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir.
A1 seviyesinde Almanca öğrenenlerin kelime dağarcığı gelişimini desteklemek için motivasyon faktörü olarak sözcük yapımının ve kelime oluşturma alıştırmalarının kullanılması / The use of word formation and word formation exercises as a motivational factor to encourage vocabulary development of German learners at the A-1 level
Sözcük yapımı becerileri yabancı dil ediniminde büyük önem taşır, bu nedenle bir kelime oluşturma alıştırması öğrencilerin belirli becerilerini geliştirmeye veya dil gelişimlerini desteklemeye hizmet eder. Sözcük yapımı, kelime dağarcığı gelişiminin bileşenlerinden biridir, bu bağlamda öğrenciler sözcük bilgilerini geliştirmeye teşvik edilebilir. Bu çalışmanın nihai amacı, kelime dağarcığı gelişimine katkıda bulunan kelime oluşturma alıştırmalarının motive edici yönünü yakalamaktır. Bu bağlamda, bu çalışma, sözcük yapımı kullanımının Almanca öğrenenleri yeni kelimeler edinme ve bunun sonucunda kelime hazinelerini geliştirme konusunda ne kadar motive ettiğini belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu araştırma kapsamında A1 düzeyinde Almanca kursuna katılan öğrenciler ile bir (1) dönem boyunca kelime oluşturma çalışmaları yapılmıştır. Öğrencilerin kelime hazinesinin gelişiminde sözcük yapımı çalışmalarının motive edici bir faktör olup olmadığını belirlemek için, dönem sonunda 33 kurs katılımcısının katkı sağladığı bir anket çalışması yapılmıştır. Anket sonucunda, öğrencilerin öznel ifadelerine dayanarak, kelime oluşturma alıştırmalarının kelime hazinesi gelişimi için motive edici bulunması konusunda farklı şekillerde etkisi olan çok sayıda geri bildirim kaydedilmiştir. Sonuç olarak, kelime oluşturma alıştırmalarının sözcüğün öğretilmesi ve pekiştirilmesi, kelime dağarcığının geliştirilmesi ve zenginleştirilmesi ile ilgili olarak ciddi bir öneme sahip olmasının yanı sıra, sözcük öğrenimine motive ettiği ve kelime dağarcığı gelişimi üzerinde teşvik edici bir etkiye sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Sözcük yapımının kelime dağarcığını daha kolay hatırlamaya yardımcı olduğu ve bu nedenle motive edici bir etkiye sahip olduğu açıkça belirtilmelidir. Ayrıca, dilin yapısal olarak tanınması ve öğrenme sırasındaki kolaylaştırma, kelime oluşumunun motive edici karakteri üzerinde olumlu bir etkiye sahiptir. Elde edilen veriler açıkça göstermektedir ki, kelime oluşturma alıştırmaları hızlı, etkili ve aktif öğrenmeye yol açtığında, öğrenci verimliliğini artırdığında ve öğrencilerin kendilerini yetkin hissetmelerini sağladığında ve onları daha fazla öğrenmeye teşvik ettiğinde, öğrenenler için bir motivasyon kaynağı oluşturmaktadır. Anahtar sözcükler: Kelime dağarcığı gelişimi, sözcük yapımı, kelime oluşturma alıştırmaları, motivasyon, yabancı dil olarak Almanca
GE5299 numaralı Bursa Cöngü (Giriş-dil incelemesi-metin-dizin)
Bu tez çalışması, Klasik Osmanlı Türkçesi döneminden Türkiye Türkçesine geçiş aşaması olan 19. yüzyıl dil özelliklerinin ve imla-telaffuz ilişkisinin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Böyle bir çalışmayla 19. yüzyılın dil özellikleri ve buna bağlı olarak yapılan imla-telaffuz ilişkisi incelemeleri, telaffuz özelliklerinin imlaya büyük oranda yansıdığı cönk metni üzerinden takip edilmiştir. Bu çalışmanın malzemesini Bursa İnebey Yazma Eser Kütüphanesi'nde kayıtlı bulunan GE5299 numarasıyla kayıtlı Bursa cöngü oluşturmaktadır. Çalışmaya öncelikle bu metnin çeviri yazısı yapılarak başlanmıştır. Daha sonra söz varlığının ortaya konabilmesi için Dizin hazırlanmıştır. Bu dizinde alfabetik olarak dizilen kelimeler ve/veya ibareler biçimsel, anlamsal ve gramatikal özelliklerine göre verilmiştir. 19. yüzyılda imla-telaffuz ilişkisini belirlemek amacıyla da "Cönklerin Söz Varlığı ve İmla-Telaffuz İlişkisi Üzerine Değerlendirmeler" bölümünde incelenen cönk metninde yer alan ve özellikle özgün biçimlerinden veya genel yazım eğilimlerinden farklı yazılan kimi kelimeler ve eklerin imlası üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise, elde edilen bulgulara yer verilmiş ve genel bazı değerlendirmeler yapılmıştır.
Kütahya Aslanapa ve yöresi ağzı
Dil, insanlar arasında iletişimi sağlayan geçmişte yaşanan olayları bugüne, bugünkü olayları da yarına aktaran en önemli araçtır. Dil, aynı zamanda kendi kanunları içinde yaşayan ve gelişen bir yapıya sahiptir. Bu gelişim sürecinde dilin şekillenmesinde, toplumların içinde bulunduğu durumlarda etkin rol oynar. Dilin alt birimleri olan lehçe, şive ve ağız da bu süreçle birlikte oluşmaktadır. Bu araştırmada, Aslanapa yöresinde ağız incelemesi yapılmış ve bu yöreyle yazı dilimiz arasındaki ses, şekil farklılıkları ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırmanın örneklemini Kütahya'nın Aslanapa ilçesine bağlı, nüfus yapısına göre seçilmiş toplam 17 köy oluşturmaktadır. Araştırmadaki incelemeler, bu köylerdeki kişilerle görüşme yapılarak kasete alınan 17 metne dayanmaktadır. Bu derlenen metinler, çevriyazı sistemi esas alınarak fonetik yazıya aktarılmıştır.Çalışmanın giriş kısmında Kütahya ili ve Aslanapa ilçesinin tarihi ve sosyal durumu ele alınmıştır. Birinci bölümde, ses bilgisi üzerinde durulmuştur.İkinci bölümde Türkçedeki şekil bilgisi ele alınıp Aslanapa yöresindeki örnekleri gösterilmiştir.Üçüncü bölümde de, derlenen metinler verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Aslanapa, ağız, ses, şekil, kelime bilgisi.
Şifa'ül-Fuad-li Hazret-i Sultan Murad (İnceleme-metin-dizin)
Eski Anadolu Türkçesinin sona erip Klasik Osmanlı Türkçesi döneminin başladığı tarihi döneme ait bu çalışmanın giriş bölümünde; Osmanlı tıp metinleri, Şif??ül-Fu?d li-?a?ret-i Sul??n Mur?d ve bu metnin nüshaları, kaynakları ve etkileri, nüshalar üzerine araştırmalar, eserin yazarı, eserin hazırlanmasında kullanılan yöntem hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca 17. yüzyıl nesir dilinin daha iyi bir şekilde ortaya konabilmesine katkı sağlamak amacıyla eserin imlası ve ses bilgisi örneklendirilmeye çalışılmıştır. İmla bölümünde öncelikle, eserdeki ünlülerin ve ünsüzlerin başta, ortada ve sonda nasıl yazıldıkları gösterilmiştir. Ünsüzlerin de kalın ve ince sıraya göre nasıl yazıldıkları belirtilmiştir. Ses bilgisi bölümünde; ünlü-ünsüz uyumları ve fonetik hadiseler örneklendirilmiştir. Metin bölümünde Şif??ül-Fu?d li-?a?ret-i Sul??n Mur?d?ın üç nüshasından yararlanılarak çeviri yazılı metni kurulmuştur. Dizin bölümünde de Klasik Dönem Osmanlı Türkçesinin tıp alanındaki söz varlığına katkı sağlamak ve eserin söz varlığını ortaya koymak için 1823 madde başından oluşan dizin hazırlanmıştır. Ayrıca dizinden sonra balık, bitki, kanatlı ve kanatsız hayvan adlarından oluşan isimler listesi verilmiştir.Eserin sonunda; sonuç bölümüyle birlikte, metinde geçen balık, bitki, cevher, kanatlı ve kanatsız hayvan isimlerine, çalışmada başvurulan kaynaklara ve Süleymaniye nüshasının tıpkı basımına yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Şif??ül-Fu?d li-?a?ret-i Sul??n Mur?d, Eski Anadolu Türkçesi, Süleymaniye Nüshası, Zeynel Abidin.
Çizgi dizilerin beşinci ve altıncı sınıf öğrencilerinin söz varlığına katkısı
Araştırmada çizgi dizilerdeki söz varlığı hakkında bilgi verilerek çizgi dizilerden öğrencilerin söz varlığını zenginleştirmede nasıl yararlanılabileceğini tartışmak, konu hakkında önerilerde bulunmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çizgi dizilerdeki söz varlığı ögeleri, çocukların söz varlığına katkı yapacağı düşünülen çizgi dizilerin nitelikleri, söz varlığını geliştirmede çizgi dizilerden yararlanmada dikkat edilmesi gereken hususlar irdelenmiştir. Tarama modelinin kullanıldığı araştırmanın evreni çizgi dizilerden, çalışma grubunu ise 2012-2013 yılında Türkiye televizyonlarında şifresiz yayın yapmakta olan tematik çocuk kanallarındaki beş çizgi dizinin, ilk beş bölümünden meydana gelmektedir. Çalışma grubunu oluşturan çizgi dizilerin belirlenmesinde yarı yapılandırılmış görüşme formu verileri esas alınmıştır. Söz varlığı ve çizgi diziler hakkında derinlemesine bilgi toplamak için belgesel tarama yönteminden yararlanılmıştır. Verilerin analizinde doküman incelemesi yöntemleri içerisinden, veri analizine ait içerik ve frekans analizleri kullanılmıştır. İçerik analizi için söz varlığı ana tema, yabancı kelimeler, terimler, argo, deyimler, atasözleri, ikilemeler, kalıplaşmış sözler, kalıp (ilişki) sözler, çeviri sözler ise alt temalar olarak belirlenmiştir. Temaların belirlenmesinde alan yazındaki benzer çalışmalar esas alınmıştır. Temalara ilişkin veriler, çizgi dizilerin bölümlerine göre frekans değeri olarak ifade edilmiştir. Sonra, temalara ait veriler tablolar halinde düzenlenmiştir. Sonuç olarak araştırma evrenini temsil ettiği düşünülen çizgi dizilerin, beşinci ve altıncı sınıf öğrencilerinin söz varlığına katkısının genel manada olumlu olduğu görülmüştür. Araştırmanın, gelecekteki araştırmalara ve konuyla ilgilenenlere ışık tutacağı düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Çizgi dizi/film, dinleme/izleme becerisi, söz varlığı
B1 türkçe ders kitaplarında kavramlar ve kavram alanları
Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için hazırlanan ders kitaplarında öğrenicilerin maruz kaldıkları kelime ve kavramlar onların Türkçeyi öğrenmesinde ve kelime hazinelerini geliştirmesinde önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan kitaplardaki (B1 düzeyi) metinlerde geçen kavramları ve kavram alanlarını belirlemektir. Çalışma kapsamında yabancılar için B1 düzeyinde hazırlanan Altay Türkçe Öğreniyorum ve Türkçeye Yolculuk ders kitaplarındaki kavramlar, kavram alanları ve kelime sıklığı incelenmiştir. Çalışmanın verileri doküman incelemesi yöntemi ile elde edilmiş, içerik analizi ve kategori analizi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın modeli durum çalışmasına uygun şekilde tasarlanmıştır. Ders kitaplarındaki metinler dijital ortama aktarıldıktan sonra MAXQDA 2018.2 kullanılarak kavram alanları, ulamlar ve kavramlar sınıflandırılmıştır. Kavramlar karşılaştırılarak ders kitaplarında ortak geçen kavramlar belirlenmiştir. Kelime sıklığını belirlemek için metinlerdeki kelimeler betimsel istatistik kullanılarak MS Excel programı ile analiz edilmiş ve sıklık listesi oluşturulmuştur. Kavramların sınıflandırılması sonucunda Altay Türkçe Öğreniyorum B1 ders kitabında 28 kavram alanı, 146 ulam ve 1805 kavram; Türkçeye Yolculuk B1 ders kitabında 28 kavram alanı, 137 ulam ve 1676 kavram tespit edilmiştir. Her iki ders kitabında da yer alan kavram sayısı 409'dur. Kelime sıklığı analizine göre Altay Türkçe Öğreniyorum B1 ders kitabında 2596 kelimenin %69,53'ünün; Türkçeye Yolculuk B1 ders kitabında ise 2544 kelimenin %65,88'inin kavram olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak kelime sayılarının ve kavram oranlarının birbirine yakın olduğu görülmektedir. Anahtar Sözcükler: Ön- tür kuramı, kavram, kavram alanları, kelime sıklığı, söz varlığı
Hikâyet-i Ashab-ı Kehf ve Takyanus (Metin-inceleme-tıpkıbasım)
Ashab-ı Kehf ya da Yedi Uyurlar olarak bilinen yedi arkadaşın hikâyesidir. Ashâb-ı Kehf kıssası Kur'an-ı Kerim'de Kehf Sûresi'nde anlatılmaktadır. Ashab-ı Kehf hikâyesi geçmişten günümüze çeşitli rivayetler ve az da olsa değişik farklılıklarla anlatılmaktadır. Bu sebepten kıssa ile ilgili en doğru kaynak İslam'ın temel kitabı ve ilk müracaat kaynağı Kur'an-ı Kerim'dir. Ashâb-ı Kehf kıssasının anlatıldığı Kur'ân-ı Kerîm'in on sekizinci suresine, bu kıssanın önemi dolayısıyla "Kehf" adı verilmiştir. Ashab-ı Kehf kıssası gerek dini gerek tarihi açıdan önem arz eden bir hikâyedir. Bu konuyu geçmişten bugüne dek pek çok Osmanlı müellifi eserlerinde de yer vermişlerdir. Bizim üzerinde Yüksek Lisans çalışması yapacağımız eser Milli Kütüphane kataloğunda ve Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığının yazmalar.gov.tr adresindeki katalogda Kâdî Asker Şerîf Mehmed Mollâ Efendî (öl. 1308/1890) tarafından yazıldığı belirtilen yazma esere yönelik olacaktır. Bu Ashab-ı kehf hikayesi Osmanlı Türkçesi dönemine ait sade ve akıcı üslupla yazılmış bir eserdir. Eserin trankripsiyonlu metni ortaya konuldu ve ardından eserin sözlüğü hazırlandı.
Derleme sözlüğünde hayvan adlarının söz varlığı
"Derleme Sözlüğü'nde Hayvan Adlarının Söz Varlığı" adlı çalışmamızda Türkiye Türkçesinde ağızlarda yer alan hayvan adlarının nasıl oluşturulduğu ve bu adların şekil ve anlam olarak incelendiği görülmektedir. Derleme sözlüğünde geçen Hayvan adlarının morfolojik olarak incelendiği bu tezde ''Giriş, Hayvanlar ve Zooloji, Türk Dili ve Kültüründe Hayvanlar, Hayvan Adlarının Anlamsal Sınıflandırılması, Yapısına Göre Hayvan Adları, Hayvan Adlarının Sınıflandırılması ve Sonuç bölümleri yer almaktadır.''Yapısına Göre Hayvan Adları'' bölümünde Derleme Sözlüğü'nde bulunan 'basit, türemiş ve birleşik' yapılı hayvan adları morfolojik olarak incelenmiştir. Ek-kök ayrımı tam olarak yapılamayan bazı hayvan adları ' basit adlar' grubuna alınmıştır. Bu bölümde yer alan ikinci alt başlık olan türemiş hayvan adları yapı ve kavram olarak incelenmiştir. Yapı olarak birleşik grupta yer alan hayvan adları ise 'isim tamlaması, sıfat tamlaması, sıfat-fiil grubu, tekrar grubu ve isnat grubu şeklinde olanlar' olarak gösterilmiştir. Son kısımda ise hayvanların zooloji bilmene göre sınıflandırılması yapılmıştır. Bu sınıflandırma alfabetik sıralamaya göre olup hayvanların niteliklerine göre on alt başlıkta toplanmıştır. Anahtar Kelimeler:Hayvan adları, Derleme Sözlüğü, Adlandırma, Morfoloji
Derleme sözlüğünde kadın giyim kuşamının söz varlığı
Araştırmada, yurdumuzun çeşitli bölgelerinden 600.000'den fazla yazı diline girmemiş söz derlenmiş olan Derleme Sözlüğü: Türkiye'de Halk Ağzından eserindeki kadın giyim kuşamıyla ilgili söz varlığını incelemeye çalışıldı. "Birinci Bölüm"de insanoğlunun giyinme ihtiyacını belirleyen faktörler ele alınmış; erken çağlardan günümüze Türk kadınının sosyal hayattaki yeri, görevi ve giyim kuşam serüveni paylaşılmaya çalışıldı. Çalışmanın "İkinci Bölüm"ünde Derleme Sözlüğü'nde konumuzla ilgili tespit edilen sözcükler morfolojik açıdan incelendi. Basit, türemiş ve birleşik kelimeler belirlenip sınıflandırıldı. "Üçüncü Bölüm" ise kadın giyim kuşamıyla ilgili tespit edilen kelimelerin semantik incelemesine ve anlamsal sınıflandırılmasına ayrıldı. "Sonuç" kısmında ulaşılan çıkarımlara yer verildi. Anahtar sözcükler: Kadın giyim kuşamı, Derleme Sözlüğü, yapı bilgisi, köken bilgisi
Samed Behrengi'nin eserlerinin değerler eğitimi ve dil zenginliği açısından incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, çocuk edebiyatı yazarlarından biri olan Samed Behrengi'nin eserlerini değerler eğitimi ve dil zenginliği açısından incelemektir. Bu çalışmayla hedeflenen çocukların eğitim ve öğretiminde bir araç olarak kullanılan eserlerden ne ölçüde faydalanılabileceğini ortaya koymaktır. Araştırmanın çalışma materyallerini yazara ait olan 9 adet çocuk kitabı oluşturmaktadır. Araştırma betimsel nitelikte olup eser içerikleri doküman incelemesi yöntemiyle çözümlenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler Schwartz tarafından geliştirilen Değer Ölçeği ve Türk Dil Kurumu'nun sözlükleri esas alınarak toplanmıştır. Bu çalışmanın sonucunda eserlerde en çok kullanılan değer alanlarının sırasıyla öz yönelim, iyilikseverlik ve başarı olduğu; alt değerlerin ise merak duyabilmek, zeki olmak, kendi amaçlarını seçebilmek, gerçek dostluk ve cesur olmak olduğu tespit edilmiştir. En az kullanılan değer alanlarının ise hazcılık, evrenselcilik ve uyum olduğu; alt değerlerin ise bağımsız olmak, mahremiyete-özel hayata saygı, açık fikirli olmak ve çevreyi korumak olduğu tespit edilmiştir. Eserlerde ulusal güvenlik, dünyada barışı istemek ve iç huzur alt değerlerine ise hiç rastlanmamıştır. Eserlerde en çok kullanılan söz varlığı unsurlarının ise sırasıyla deyimler, ikilemeler, kalıp sözler ve atasözleri olduğu bulunmuştur. Araştırmanın sonuçlarından hareketle araştırmacı ve eğitimcilere yönelik önerilerde bulunulmuştur.
Transforming receptive vocabulary knowledge into productive vocabulary through ict tools and investigation of students' views
Today's world has been continuously changing including education thanks to technological developments. As a result of this movement, teaching strategies have naturally undergone a change. By considering this, the objective of this present thesis is to integrate technology with vocabulary teaching process. Thereby, this study incorporates Quizlet and Word Art in order to improve vocabulary knowledge. This thesis also clarifies the effect of Quizlet on students' receptive vocabulary knowledge. Besides, Word Art has been used to develop students' productive vocabulary knowledge. The researcher also aims to see possible effect of ICT tools on students' lexical densities. All groups learned target vocabulary explicitly within a context and this context was provided by reading texts, listening texts and speaking models but for the first 6 weeks, they practiced all target vocabulary through Quizlet while they practiced all target vocabulary through Word Art for the other 5 weeks. The treatment lasted 11 weeks with 70 students at a state university; one group with three subgroups were created. Mixed method one group research design was used in this thesis. In order to collect quantitative data, pretest and posttest technique was applied in order to see to find out whether there is an effect of ICT tools on students' vocabulary knowledge with the help of SPSS 25. By using SPSS 25, descriptive statistics of pretest and posttest scores were calculated and ANOVA was applied to find out significance value of both tests. Furthermore, the researcher applied pre writing, post receptive and post productive writing tests to identify students' lexical density thanks to http://www.analyzemywriting.com. To check whether students used target vocabulary after Quizlet and Word Art treatments, all writings were again analyzed via AntConc and target vocabulary used by the participants were determined. Finally, interviews were conducted with 10 students in order to collect qualitative data to identify the students' perceptions towards the course and ICT tools. These interviews were analyzed by using content analysis. The results of this thesis showed that ICT tools were greatly effective in developing vocabulary knowledge, and also lexical density. A significant difference was found in posttest scores and lexical density mean scores. Word Art was more successful than Quizlet in terms of using target vocabulary in writing; besides, this study pointed out that students have positive perceptions towards ICT tools and they found ICT tools enjoyable and mostly attractive.
10.Sınıf Almanca dersinde şarkıların kelime hazinesine olumlu etkisinin araştırılması
Bu çalışmanın amaçı, 10. Sınıf öğrencilerin Almanca dersinde Almanca şarkıların derse dahil ederek kelime hazinelerine olan katkısını tespit edebilmektir. Araştırma 2018-2019 eğitim öğretim yılı, 2. Dönem, Bursa Hürriyet Anadolu Lisesi'nde gerçekleştirilmiştir. Uygulama 16 hafta sürmüştür. Bu çalışma için uygun şarkı seçimi yapılıp,dersde işlenebilecek hale getirilerek işlenmiştir. Öğrencilere şarkıların dersde kullanılmasına yönelik düşüncelerini belirlemek amacıyla anket uygulanmıştır ve kelime hazinesine yönelik ön test - son test kontrol gruplu, yarı deneysel desenli bir araştırma yöntemi uygulanmıştır. Nitel ve nicel veriler toplanmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, şarkıların öğrencilerin kelime hazinesinin gelişmesine ve sağlamlaştırmasına yardımcı olduğu görülmüştür. Akabinde benzer uygulamalara yönelik öneriler ve tavsiyeler verilmiştir.
Divânü Lûgati't-Türk'te /t-/ sesi ile başlayan sözcüklerin yeni Uygur Türkçesine yansımaları
Çalışmamızın temel amacı, Divânü Lûgati't-Türk'te /t-/ sesi ile başlayan sözcükleri Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığında arayarak tespitini yapmaktır. Bu amaçla 11. yüzyılda yazılan Divânü Lûgati't-Türk'ün söz varlığının /t-/ sesi ile başlayan sözcükleri belirlenen kaynaklarda taranarak Yeni Uygur Türkçesine yansımaları bulunmaya çalışılmıştır. Orta Asya edebi lehçesinin kökeni Uygurcadır. Hakaniye Türkçesi Doğu Türkistan'ın belli başlı kentlerinde kullanılmıştı. Yine aynı dönemin eseri olan Divânü Lûgati't-Türk ile günümüz Yeni Uygur Türkçesi kaynağı bakımından örtüşmektedir. Bu çalışmamızda Karahanlı döneminin bir eseri olan Divânü Lûgati't-Türk'ün söz varlığının Yeni Uygur Türkçesindeki görünümü aynı dilin sözlükleri aracılığıyla tespit edilmiştir. Türkçenin lehçe tasnifinde kullanılan seslerden biri /t-/ sesidir, /t-/ sesindeki değişmeler lehçeler arası farklılıkların oluşum tablosunu karşımıza çıkarır. Çalışmamıza konu olan /t-/ sesini seçmemizdeki nedenlerden biri de budur. Bu sebeple geçiş dönemi eseri olan Divânü Lûgati't-Türk'ün, günümüz Doğu Türkçesini temsil eden Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığı ile karşılaştırılmasının lehçe tasnifi ve sözlükçülük çalışmalarını olumlu yönde etkileyeceğini düşünmekteyiz. Çalışmamızın giriş bölümünde Uygur Türkleri, Yeni Uygur Türkçesi ve Yeni Uygur Türkçesinin ses bilgisi hakkında tanıtıcı bilgi verdik. İnceleme bölümünde ise, taranan kaynaklarda karşılığı bulunan Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığını ses, anlam, yapı özelliklerine göre sınıflandırdık. Listesi çıkarılan sözcükler geçirdikleri anlam ve ses değişikliklerine göre başlıklandırılmış, her konu başlığının altına açıklaması yazılmıştır.n İsim ve fiil türlerine göre incelenen sözcükler aldıkları türetme eklerinin çeşitlerine göre sınıflandırılmış, her ekle ilgili örnek sözcükler eklerin karşılarına yazılmıştır. İsim türündeki sözcükler niteliklerine göre değerlendirilmiş somut ve soyut sözcüklerin listesi çıkarılmıştır. Ayrıca Yeni Uygur Türkçesinin söz varlığında yer almayan sözcükler, sınıflaması yapılan sözcüklerin sonunda ayrı bir değerlendirmeye tabi tutulmuşlardır. Yeni Uygur Türkçesinin taranan kaynaklarında belirlenen ortak sözcükleri Türkiye Türkçesi, Azerbaycan Türkçesi ve Türkmence sözlüklerden taranan ortak sözcüklerle karşılaştırılarak Doğu ve Batı Türkçesinin temel söz varlığına ulaşılmıştır. Son olarak, çalışmamızın değerlendirme ve sonuç bölümünde incelemelerimiz sonucunda tespit edilen verilerin sayısal ifadelerle kısa bir değerlendirilmesi yapılmıştır. Anahtar Sözcük : Divânü Lûgati't-Türk, /t-/ Sesi, Yeni Uygur Türkçesi
Okuma ediminde bağlam ipuçlarının sözcük edimine etkisi
Bu çalışma, okuma sırasında bağlam ipuçlarının doğal yolla sözcük edinimine etksini konu alır. Araştırmada öğrenicilerin sözvarhklanndaki değişim incelenmiştir. Doğal yolla sözcük ediniminin basamaklarını oluşturan okuma metinlerinde yer alan bilinmeyen sözcüklerin anlamlarının doğru tahmin edilmesi, doğru kullanılması ve anımsanması, okumadan önce ve sonra uygulanan ölçme araçlarıyla ölçülüp değerlendirilmiştir. Kuleli Askeri Lisesi Hazırlık Sımfi'mn ikinci döneminde okuyan ve belirli bir sözvarlığma sahip 14-15 yaş grubundaki 360 öğreniciden 86 öğrenici erek kitle olarak seçilmiştir. Bu doğal yolla sözcük edinimi araştırması için, kolay sözcük öğrenimine yol gösterecek bir kitapçık, 10 ön-test, 10 okuma metni ve 486 test maddesinden oluşan 60 art-test hazırlanmıştır.
Divanü Lugati't Türk'te /t-/ sesiyle başlayan kelimelerin Özbek Türkçesindeki durumu
Bu çalışmada, Divanü Lugati't-Türk'teki / t-/ sesiyle başlayan kelimeler Özbek Tilining İzahli Lugati'nde aranmış ve elde edilen ortak kelimeler şekil, yapı, anlam ve nitelik bakımından incelenmiştir. Çalışmanın amacı, Divanü Lugati't-Türk ile Özbek Tilining İzahli Lugati karşılaştırılarak, 11. yy. Türkçesi söz varlığından, çalışmanın sınırları içerisinde, ne kadarının 20. yy.a ulaştığını belirlemek; böylece Özbekçede yer alan kalıcılığı yüksek kelimeleri ve Türkçenin söz varlığının aydınlatılması çalışmalarına katkıda bulunmaktır.Giriş bölümünde tezin amacı, kapsamı, yöntemi, eser tanıtımı ile kullanılan malzeme hakkında bilgi verilmiştir.Çalışmanın asıl kısmını oluşturan bölümler, Divanü Lugati't-Türk'te /t-/ ile başlayan kelimelerin Özbek Tilining İzahli Lugati'ndeki karşılıkları; bunun yanı sıra tam karşılığını bulamadığımız ancak kök ya da türevlerini belirlediğimiz kelimeleri ve ortak olmayan kelimeleri kapsamaktadır.Değerlendirme ve sonuç bölümünde ise, Divanü Lugati't-Türk ile Sir Gerhard CLAUSON' un An Etymologycal Dictionary of Pre-thirteenthy Century Turkish (Oxford, 1972) adlı etimoloji sözlüğü ve Robert DANKOFF - James KELLY' nin Mahm?d el-K?şgar?, Türk Şiveleri Lügatı (D?v?nü Lug?ti't-Türk) (Doğu Dilleri ve Edebiyatlarının Kaynakları 7, III. cilt, 1985) adlı İngilizce eserlerinde madde başı /t-/ ile başlayan kelimelerin Özbek Tilining İzahli Lugati'ndeki durumları sayısal verilerle ortaya konulmuş, incelenen kelimelerin birbirleriyle ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar, tablolarla beraber yorumlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Divanü Lugati't-Türk, Karahanlı Türkçesi, Özbek Türkçesi, söz varlığı, temel kelimeler, ileri öge.