Menopoz dönemindeki kadınlarda menopoza ilişkin tutumların ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi

Menopoz Dönemindeki Kadınlarda Menopoza İlişkin Tutumların ve Yaşam Kalitesinin Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışma, menopoz dönemindeki kadınların menopoza ilişkin tutumlarını ve menopoza özgü yaşam kalitelerini değerlendirmek, bu iki değişken arasındaki ilişkiyi ve sosyodemografik ile sağlıkla ilişkili faktörlerin bu değişkenler üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, Mayıs-Temmuz 2024 tarihleri arasında Çukurova Üniversitesi Çarkıpare Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve postmenopozal kabul edilen 200 kadın ile yapılan kesitsel ve tanımlayıcı tipte bir çalışmadır. Veriler; araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyodemografik Veri Toplama Anketi, Kadınların Menopoza İlişkin Tutum Ölçeği (MİTÖ) ve Menopoza Özgü Yaşam Kalitesi Ölçeği (MÖYKÖ) ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) 23.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler, Student t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 57,9±5,8 yıl olup örneklemin tamamı (n=200) postmenopozal dönemdedir. MİTÖ puan ortalaması 34,8±10,9 olarak saptanmıştır. MÖYKÖ alt boyut puan ortalamaları vazomotor için 12,1±6,9, psikososyal için 22,4±12,2, fiziksel için 61,6±24,8 ve cinsel için 9,3±6,7 olarak belirlenmiştir. MİTÖ puanları ile MÖYKÖ alt boyutları arasında anlamlı pozitif korelasyonlar saptanmıştır; özellikle vazomotor (r=0,355) ve psikososyal (r=0,400) alt boyutlarla orta düzeyde, fiziksel (r=0,249) ve cinsel (r=0,220) alt boyutlarla ise zayıf düzeyde ilişkiler belirlenmiştir. Yani, katılımcıların menopoza ilişkin tutum puanları olumluya gittikçe menopoza özgü yaşam kalitesi puanlarının (semptom şiddetinin) arttığı gözlenmiştir. Eğitim düzeyi, kronik hastalık varlığı, alkol kullanımı ve BKİ gruplarına göre ölçek puanlarında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Gelir durumu, yalnızca cinsel alt boyut üzerinde anlamlı farklılık oluşturmuştur; ortalama aylık geliri asgari ücretin üzerinde olan kadınların cinsel alt boyut puanları, ortalama aylık geliri asgari ücretin altında olanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek (daha olumsuz) bulunmuştur (p<0,001). Benzer şekilde, evli kadınların cinsel alt ölçek puan ortalaması, evli olmayan kadınlara göre daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Sonuç: Menopoz dönemindeki kadınların genel olarak menopozla ilgili tutumlarının olumsuz olabildiği ve menopoza özgü yaşam kalitelerinin özellikle bazı alanlarda etkilendiği görülmüştür. Menopoz tutumu ile yaşam kalitesi arasında saptanan anlamlı ilişkiler, sadece olumlu tutuma sahip olmanın yaşam kalitesini yükseltmede tek başına yeterli olmayabileceğine işaret etmektedir. Bu sonuçlar doğrultusunda, menopoz dönemindeki kadınlara yönelik sağlık hizmetlerinin ve eğitim programlarının, tutum geliştirmeye ek olarak semptom yönetimini de içeren bütüncül bir yaklaşımla planlanmasının yararlı olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Menopoz, tutum, yaşam kalitesi, Menopoza İlişkin Yaşam Kalitesi Ölçeği, Menopoza İlişkin Tutum Ölçeği, aile hekimliği