Menstrual disfori yaşayan ergenlerde menstruasyon supresyonunda kullanılan yöntemlerin seçilmesinde etkili olan nedenlerin değerlendirilmesi

Cinsiyet çeşitliliği (CÇ), kişinin doğumda atanan cinsiyetine atfedilen sosyal ve kültürel beklentilerden farklı bir cinsiyet kimliği olmasıdır; bu farklılıktan kaynaklanan sıkıntı veya rahatsızlık ise cinsiyet disforisi olarak tanımlanmaktadır. Menstruasyonla ilişkili sıkıntı veya rahatsızlık ise; menstruasyon disforisi olarak tanımlanmaktadır. Çalışmalar, menstruasyon sırasında CÇ olan bireylerde depresyon, kendine zarar verme ve intihar düşüncesinin arttığını göstermektedir. Menstruasyon supresyonu (MS), menstruasyon kanamasını azaltmak veya durdurmak için hormonal yöntemlerin geri dönüşümlü olarak kullanılmasıdır ve çalışmalar bunun menstruasyon disforisini hafifletebileceğini göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, CÇ olan bireylerin menstruasyon deneyimini değerlendirmek ve MS yöntemi seçiminde etkili olan faktörleri belirlemektir. Çalışma popülasyonu, Aralık 2021-Eylül 2023 arasında Hacettepe Üniversitesine başvuran, CÇ olup menstruasyon ile ilişkili kaygı yaşayan, 12-24 yaş aralığındaki gençlerden oluşmaktadır. Araştırmacılar tarafından oluşturulan birinci anket ile katılımcıların cinsiyet özellikleri ve menstruasyon deneyimleri değerlendirilmiştir. Sonrasında katılımcılara MS hakkında danışmanlık verilmiştir. Danışmanlıktan sonra doldurulan ikinci anket ile her yöntemin seçilme ve seçilmeme nedenleri değerlendirilmiştir. Katılımcıların tamamı (n=21) menstruasyondan çok/aşırı rahatsızlık duymaktadır. Menstruasyon ilişkili durumlar arasında "menstruasyonun cinsiyet kimliği ile uyumlu olmaması" katılımcıların %95,2'si tarafından çok/aşırı rahatsız edici olarak tanımlanmıştır. "Hijyenik ürün taşımak ve değiştirmek", aşırı rahatsızlıkla en sık (%95,2) ilişkilendirilen menstrüel durum olmuştur. "Hijyenik ürün satın almak" katılımcıların %90,5'i tarafından çok/aşırı rahatsız edici bulunmuştur. En fazla seçilen MS yöntemi kombine oral kontraseptif (KOK) (%63,1) olmuştur. Etonogestrel implantı (%10,2), depo medroksiporgesteron asetat enjeksiyon (10.2%) ve progesteron içeren hapın (%5,2) az seçildiği görülmüştür. Levonogestrel salınımlı rahim içi araç hiç seçilmemiştir. Yöntemin seçilmesinde östrojen içeriği, uygulama şekli ve sıklığı, jinekolojik muayene gereksinimi, farklı sağlık birimine başvuru gereksinimi, takip sıklığı gibi çok sayıda faktörün etkili olduğu belirtilmiştir. Çalışmamızda en çok tercih edilen yöntemin KOK olduğu saptanmıştır. Tüm katılımcılara aynı danışmanlık verilmesine rağmen seçilen yöntemler ve nedenleri değişkenlik göstermektedir. Bu nedenle, CÇ olan ergen popülasyonun seçimlerine dair genellemeler önyargıya dönüşmemeli, danışmanlığa yön vermemelidir. Çalışmamız bireysel danışmanlığın önemini vurgulamaktadır.