Merkezi Karşı Taraf, Türkiye future piyasalarında risk yönetimi ve teminatlandırma

2008'de alevlenen ve etkileri halen devam etmekte olan küresel finansal kriz, finansal sistemin kendi başına etkin olmadığı, istikrarsız, denetlenmeye-düzenlenmeye muhtaç bir sistem olduğu görüşünün, kendini denetleyebilen-düzenleyebilen, kendi dengesini kendi bulan, keramet sahibi piyasa görüşü karşısında öne geçmesiyle sonuçlanmıştır. Kriz sonrası finans piyasalarını düzenleme ihtiyacının önemli bir ayağı sermaye piyasalarında gerçekleşen işlemlerinin ve sözleşmelerin kayıt altına alınması, takas ve teminat yönetimi faaliyetlerine ilişkin ortaya çıkmıştır. Merkezi Karşı Taraf (MKT), bir takas kurumunun, sermaye piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin mutabakatında kendini işlemin merkezine yerleştirip taraf olarak konumlandırması, borçluya karşı alacaklı, alacaklıya karşı ise borçlu pozisyonu alarak takas işlemlerini gerçekleştirmeyi garanti ettiği bir sermaye piyasası uygulamasıdır. Çalışma neticesinde üç temel sonuç elde edilmiştir. İlk olarak Türkiye future piyasalarının takas ve teminat yönetimi pratiklerinin büyük ölçüde MKT risk yönetimi çerçevesi ile uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İkinci olarak Türkiye future piyasalarında teminatlar için uygulanan politikaların teminat kompozisyonunu öncül beklentilerin aksine şekillendirmektedir. Son olarak, Türkiye future piyasaları için teminatlandırmanın etkinliğine ilişkin olarak yapılan analizde piyasada işlem gören sözleşmelerin günlük zarar oranları riske maruz değer yöntemleri ile modellenerek teorik teminat tutarı hesaplanmış olup söz konusu tutarlar takas kurumunun piyasadaki açık sözleşmeler için hesapladığı bulundurulması gereken teminat tutarları ile karşılaştırmaya tabi tutulmuştur. Analiz sonucuna göre borsanın ve takas kurumunun teminatlandırma yönteminin piyasa risklerine duyarsız olarak yönetildiği, bu haliyle future piyasasında stabilizatör özelliği gösterdiği tespit edilmiştir.