Futures markets
99 theses under this subject heading
Dolar-TL opsiyonlarında zımni volatilite ve tarihsel volatilite arasındaki ilişki
Bu tez çalışması, küreselleşen finans piyasalarının etkisiyle önemi daha iyi anlaşılan vadeli işlemler piyasalarını, türev ürünleri özellikle ülkemizde yakın zamanda işlem görmesi planlanan opsiyon sözleşmeleri hakkında bilgi vermeyi ve türev ürünler ve vadeli işlemler piyasaları ile yakından ilişkili olan zımni ve tarihsel volatilite kavramları arasındaki ilişkiyi açıklamayı amaçlamaktadır.İlk olarak vadeli işlemler piyasalarının tarihçesine ve türev ürünlere ikinci olarak opsiyon sözleşmelerine ve volatilite kavramına ilişkin literatür bilgisi sunulmuştur. Son olarak zımni volatilite ve tarihsel volatilite arasındaki ilişkiyi açıklamak amacıyla, Dolar-TL opsiyonlarının volatilite değerleri üzerinde regresyon analizleri yapılmıştır.Yapılan analizler sonucunda, zımni volatilite ve tarihsel volatilite arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında zımni volatilitenin gecikmeli değerlerinin tarihsel volatilitede oluşan değişikliklere; tarihsel volatilitenin gecikmeli değerlerinin de zımni volatilitede oluşan değişikliklere neden olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Vadeli işlemler piyasaları, türev ürünler, opsiyonlar, volatilite
Endüstriyel ve değerli metaller için uygunluk getirisi yaklaşımı ile vadeli işlem sözleşmesi fiyatlandırması
Bu tez çalışması, emtia vadeli işlem sözleşmelerinin fiyatlandırmasında uygunluk getirisinin önemini test etmeyi amaçlamıştır. Fiyatlandırmada uygulanan alım satım stratejisi, dayanak varlığın spot fiyatının oynaklığı, vadeli işlem sözleşmesi fiyatının oynaklığı ve vadeye kalan süre bağlıdır. 2000-2012 yılları arasındaki çeyrek sonu verileri kullanılarak, değerli metaller ve endüstriyel metallerin uygunluk getirisi yaklaşımı ile vadeli işlem fiyatları tahmin edilmeye çalışılmıştır. İncelenen dönem içerisinde yaşanan küresel krizin, emtia fiyatlarının oynaklığında bir değişim yaratıp yaratmadığını 20 günlük basit varyans serisi ve Garch (1,1) varyans serisi ile test edilmiştir.. Vadeli işlem fiyatları tahmini uygunluk getirisi yaklaşımında, varyans modellemesinin tahmin sonuçları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı gözlemlenmiştir. Uygunluk getirisi yaklaşımının, endüstriyel metallerin fiyatlarını açıklamada hem istatistiksel hem de ekonomik olarak başarılı olduğu, değerli metallerin fiyatlarını açıklamada ise yeterince başarılı olamadığı gözlemlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Uygunluk getirisi, oynaklık modelleri, vadeli işlem sözleşmesiv
Borsa İstanbul'da işlem gören firmaların türev araç kullanımını etkileyen faktörler
Bu çalışmada Türkiye?deki firmaların türev araç kullanımını etkileyen faktörler incelenmiştir. Borsa İstanbul?da işlem gören ve finansal olmayan 150 firmanın 2011 ve 2012 yılı verileri kullanılarak, firmaların türev araç kullanımında etkili olan faktörler Logit modeli ile analiz edilmiştir. Analiz sonuçları ilgili literatürde de görüldüğü gibi firma büyüklüğünün türev araç kullanımındaki pozitif etkisini göstermektedir. Bunun yanı sıra, Borsa İstanbul endekslerinden kurumsal yönetim endeksine dahil olma ve yabancı ortaklık parametreleri de firmaların türev araç kullanımını açıklayan faktörler olarak öne çıkmaktadır. Türk firmalarının türev araç kullanımının analizine yönelik geliştirilen model gelecek çalışmalar için de başlangıç niteliği taşımaktadır. Türkiye için göreceli yeni olan türev araçlarla riskten korunmanın önemi ve sağlayacağı faydaların firmalarca daha iyi anlaşılması ve türev araç kullanımının yaygınlaşması ile modelde farklı parametrelerin de etkili olması beklenmektedir. Anahtar Sözcükler: türev araç kullanımı, risk yönetimi, BİST100
Türkiye'deki şirketlerin türev araç kullanım ve miktarını belirleyen faktörlerin incelenmesi: Borsa İstanbul örneği
Bu çalışmanın temel amacı, kurumsal finansal riskten korunma işleminin belirleyicilerini anlamak ve Türkiye'de finansal olmayan firmalar tarafından türev kullanımı ile ilgili faktörleri incelemektir. Bu çalışmada, hem türev araç kullanma kararının hem de türev kullanımının kapsamının/miktarının belirleyicileri araştırılmıştır. Bu süreçte türev araç kullanma kararını incelemek için Logit regresyonu kullanılırken, türev kullanımının miktarını incelemek için Tobit regresyonu kullanılmıştır. Analiz, 2015 yılında Borsa İstanbul'da (BİST) listelenen 200 firmanın verilerine dayalı olarak yapılmıştır. Çıkan sonuçlara göre Logit analizi, türev ürünlerin kullanılmasında firma büyüklüğü ile dış satışların pozitif etkili olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, işlem maliyetleri ve ölçek ekonomileri ve finansal fiyat riskine maruz kalma hipotezlerini desteklemektedir. Öte yandan, Tobit sonuçlarına göre, bir firma türev araç kullanma kararı aldığında, firmanın büyüklüğü ve dış satışları arttıkça daha fazla türev araç kullanmaktadır. Son olarak, çoklu doğrusal bağlantı probleminden kaçınmak için kurulan bazı modellerde, varlıkların getirisinin (ROA) ve yabancı borcun türev araç kullanma kararı ve türev kullanımının miktarı ile sırasıyla negatif ve pozitif ilişkili olduğunu hem Logit hem de Tobit analizi ileri sürmektedir. Bununla beraber likidite oranı hem Logit hem de Tobit regresyonundaki bazı modellerde negatif ilişkili çıkmıştır.
Egzotik opsiyonlar: Seçim opsiyonları üzerine bir inceleme
Türev ürünler hakkında bilgi düzeyini arttıran yatırımcılar sayesinde opsiyon piyasaları da gelişmiş, yatırımcıların istekleri doğrultusunda hizmet vermeye başlamıştır. Klasik opsiyonlar ya da standart opsiyonlar piyasa ürünlerinin yetersiz kaldığı istekler yeni nesil opsiyon türlerinin ortaya çıkmasına katkı sağlamıştır. Yeni nesil opsiyon türü olarak adlandırılan egzotik opsiyonlar, kişisel yatırımcılara daha iyi hizmet verebilmek için özel koşullar eklenmiş standart olmayan ve genellikle tezgah üstü piyasalarda işlem gören opsiyonlardır. Egzotik opsiyonlar, kişisel yatırımcı ihtiyaçları için onları daha esnek ve uygun hale getiren bazı özel koşulları beraberinde getirmektedir. Türev finansal araçların ilgi çekici ve üzerinde durulması gereken çeşitlerinden bir tanesi ise "Egzotik Opsiyonlar"ın bir çeşidi olan "Seçim" opsiyonlarıdır. "Seçim Opsiyonlar" dahil bu tür finansal araçların asıl amacı, işletmelerin karşılaşacakları belirsizliklerden kaynaklı riskleri minimize etmek olsa da; spekülatif amaçlı olarak da bireysel ve kurumsal yatırımcılar tarafından kullanılmaktadır.Bu çalışmada, en çok kullanılan egzotik opsiyon türlerinden ve opsiyon stratejilerinden bahsedilmiş olup, seçim opsiyonları üzerinde durulmuştur. Uygulama bölümünde ise BİST30 ve BİST100 verileri alınarak 45 gün, 90 gün ve 135 günlük seçim günleri verilerek analizleri yapılmıştır. Bunun için, son beş yıllık BİST30 ve BİST100 verileri kullanılarak endeksler oluşturulmuş ve oluşturulan bu endekslere göre bir uygulama düzeyi belirlenmiştir. Vade bitiminde gerçekleşen değerler belirlenen uygulama düzeyiyle karşılaştırılmış ve elde edilen bu verilerle bir sonuca varılmıştır. Opsiyonun fiyatlaması Black & Scholes Modeli ile yapılmıştır.
Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası'nın durumu, Türkiye'de gelişimi ve geriye dönük opsiyonlar üzerine bir uygulama
Günümüz dünyasında, iş ve çeşitli alışveriş işlemleri çok daha büyük bir ekonomik etki oluşturmaya başlamıştır. Dünya'da bilinen ilk vadeli işlem borsası 16. yüzyıl Japon tarihine kadar dayanırken ilk düzenli borsa ise 18.yüzyıl da Amerika'da kurulmuş olan Chicago Board Of Trade (CBOT) olmuştur. İlerleyen yıllara ise büyük kurum ve kuruluşların bir araya gelmesiyle Almanya'dan Deutscher Aktienindex (DAX) ve Japonya'dan Nikkei Stock Average (NIKKEI 225) olmuştur, Türkiye'de ise İzmir Vadeli İşlem Borsası (VOB) kurulup daha sonra yerini Borsa İstanbul (BİST) adını almış olan vadeli işlem borsasına bırakmıştır. Büyüyen bu borsa işlemleri beraberinde çeşitli türev ürünlerini de ortaya çıkartmıştır. Ortaya çıkan bu işlem farklılıklarının tamamında alım ve satımı yapılan ürün veya malın alıcı ve satıcı arasındaki risk düzeyini en azami düzeye indirme ve borsada oluşan işlem hacminin ekonomik verileri doğru ve istatiksel yansıtılmasına çaba göstermiştir. Türev piyasası, yapılan sözleşmeler ile alım ve satım işlemleri daha güvenilir bir hale getirmiştir. Vadeli İşlemlerde, bu tür işleyiş yöntemlerini destekleyen Future, Forward, Swap, Amerikan tipi, Avrupa tipi, Egzotik ve diğer opsiyon çeşitleri buna iyi bir örnektir. Türev piyasası tarihi uzun zaman öncesine dayanan ve insanların yine kendi ihtiyaçlarını gidermek için oluşturdukları bir kavram ile oluşturulmuştur. Oluşan bu yapı içerisinde kurulan kurum ve şirketler, alış-veriş işlemleri güvence altına almış risklerden korumuştur. Alım ve satımı yapılan ürün gruplarının fazlalığı ve çeşitliliği ile Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VİOB), yüksek miktarda alım-satım işlerinin gerçekleştirilmesi borsa türlerine oranda bu türev piyasasının daha ileri düzeyde gelişmesine ve dünya çapında bir işlem hacmi oluşturmasına sebep olmuştur. Gelişen piyasa içerinde birçok yatırımcı bunun farkına varmış ve bir borsa çatısı altında toplanarak çeşitli ülkelerde dünya borsalarını oluşturmuşlardır. Tez çalışmasında Dünya'da bulunan vadeli opsiyon borsalarının en önemlileri ve Türkiye'de bulunan VİOB'un genel bir incelenmesi yapılmaya çalışılmıştır. Beş bölümden oluşan bu çalışmanın bu borsa türünün güncel ve istatiksel verilere dayanarak, ideal ve anlaşılabilir olması sağlamaya çalışılmıştır. Vadeli İşlemlerin, Dünya genelindeki önemi ve ilerleyen yıllarda büyüyerek daha ileri bir işlem hacmine sahip olacağını gözlemlemekteyiz. Global dünyada, şuan hali hazırda Amerika, Avrupa, Asya ve Dünyanın diğer kıtalarında yapılan bu işlemler milyar dolar seviyelerinde dolaşmakta olduğu istatiksel verilerde ortaya çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler: VİOB, CBOT, DAX, NIKKEI, BIST, Opsiyon, Geriye dönük opsiyon.
Vadeli işlem piyasaları ile spot piyasalarının birbiri ile uyumunun teknik analiz açısından uyumunun incelenmesi
Finansal piyasalar geliştikçe finansal ürünler çeşitlilik ve derinlik kazanmıştır. Bunun bir sonucu olarak mevcut finansal ürünlerin dayanak varlık teşkil ettiği türev ürünler ortaya çıkmıştır. Zamanla türev ürünlerin kullanımı yaygınlaşmış yatırımcılara birçok avantaj sağlamışlardır. Finansal varlıkların spot piyasadaki değerlerinde yaşanan gelişmeler (fiyat hareketleri) türev ürünlerinde de yansımaktadır. Bu da yatırımcılara spot piyasadaki yaptıkları yatırımların sigortalarını türev ürünlerde pozisyon oluşturarak sağlarken hedge görevi görür. Başka bir açıdan da yatırımcılar finansal varlıkların spot piyasadaki fiyat hareketlerinden faydalanmak isterken daha az spot piyasadaki finansal varlığa yatırım yapmak yerine daha az sermaye ile yatırım yapılması planlanan finansal varlığın dayanak varlık teşkil ettiği türev ürünlere yatırım yaparak aynı oranda kazanç sağlamayı hedeflerler. Bu çalışmada ise yatırımcıların bu hedeflerini gerçekleştirebilmelerinde yardımcı olacak bir konu olarak 'Finansal varlığın fiyat hareketleri ile türev ürününün fiyat hareketleri arasındaki ilişkiyi teknik analiz açısından uyumu' çalışması yapılmıştır. Bunun için BİST30 endeksinin spot fiyatı ile dayanak varlığı BİST30 olan vadeli işlem sözleşmelerinin 04/01/201028/04/2017 tarihleri arasındaki kapanış fiyatları ele alınarak yatırımcılar tarafından en çok kullanılan Moving Average Convergence Divergence, Relative Strength Index, Moving Average, Stochastic Slow indikatörlerindeki ürettikleri sinyallerin tarihsel olarak ilişkisi ve getiri toplamındaki benzerlikler ya da ayrışmalar incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Teknik Analiz, Vadeli İşlem Piyasaları, BİST30, İndikatörler.
Türev ürünlerin kullanımını etkileyen faktörlerin analizi; Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Bilgi ve iletişim teknolojisindeki gelişmeler ve sermaye hareketleri üzerinde engellerin kalkması ile birlikte finansal piyasalar küreselleşme sürecine girmiştir. Küreselleşme ile birlikte risk sayısı ve çeşitliliğinde yaşanan artış ve yaşanan finansal krizler sonucunda riskin hem yatırımcılar hem de bankalar için daha önemli hale gelmesine neden olmuştur. Özellikle küreselleşmenin yarattığı kur ve faiz riskini kontrol altına almak amacıyla yeni finansal ürünler hayatımıza girmiş ve kullanımları gün geçtikçe artmaya başlamıştır. Bu finansal ürünler arasında futures, forward, swap ve opsiyon gibi türev piyasa ürünleri gün geçtikçe hem gelişmiş hem de gelişmekte olan piyasalarda hedge, spekülasyon ve arbitraj amaçlı kullanılmaya başlanmıştır. Şirketler, bankalar ve yatırımcılar bu araçları kullanarak geleceğe yönelik belirsizliklerini azalttıkça, hem Dünyada hem de ülkemizde türev piyasa ürünlerine olan ilgi artmaktadır. Bu çalışmada, ulusal ve uluslararası platformda önemi gün geçtikçe artan türev ürünlerin Borsa İstanbul'da işlem gören altı adet banka tarafından hangi amaçlarla kullanıldığı ve türev ürün kullanımını etkileyen faktörlerin neler olduğu analiz edilmeye çalışılmıştır.
Finansal risklerin türev araç kullanımına etkisi: Türkiye bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Finansal sistemin önemli ve büyük çoğunluğu bankalardan oluşmaktadır. Finansal piyasalardaki dalgalanmalar bankacılık sektörünü etkisi altına almaktadır. Bankalardaki finansal risklerin önemli hale gelmesiyle, piyasalardaki dalgalanmaların bankalara etki derecesi de değişmiştir. Hem finansal piyasalarda hem de bankacılık sektöründeki finansal risklerden korunma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Finansal risklerin yönetiminde ve minimize edilmesinde yaygın olarak türev araçlar kullanılmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, BIST Banka Endeksi'nde faaliyette bulunan bankaların verilerinden yararlanılarak, finansal risklerin türev araç kullanımlarına etkisini ortaya çıkartmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, BIST Banka Endeksi'nde 2010-2018 yılları arasında faaliyette bulunan yedi banka esas alınarak, finansal riskler ile türev araç kullanımı arasındaki ilişki panel veri analiz yöntemiyle incelenmiştir. Analizde kullanılmak üzere spekülasyon (SPEK) ve hedging (HED) amaçlı türev araç kullanımı bağımlı değişken; borç riski, faiz riski, kredi riski, kur riski ve sermaye riski de bağımsız değişkenler olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda iki panel regresyon modeli oluşturulmuştur. Analiz sonucunda Model 1 için borç riski, faiz riski, kur riski ile spekülasyon amaçlı türev araç kullanımı arasında anlamlı; ancak borç riski ile pozitif yönlü, faiz riski ve kur riskiyle de negatif yönlü ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın kredi riski ve sermaye riski ile spekülasyon amaçlı türev araç kullanımı arasında anlamlı ilişki olmadığı tespit edilmiştir. Model 2 sonuçlarında ise faiz riski, kredi riski, kur riski ve sermaye riski ile hedging amaçlı türev araç kullanımı arasında anlamlı ve negatif yönlü ilişki olduğu; buna karşın borç riski ile hedging amaçlı türev araç kullanımı arasında anlamlı herhangi bir ilişki olmadığı belirlenmiştir.
Determinants of asset swap spread for Turkish banks
Derivative instruments such as swaps, futures, forwards and options, etc. are financial instruments. The value of a derivative instrument ensues from an underlying asset. This thesis focuses on the determinants of the asset swap (ASW) spread of three Turkish banks and examines the factors affecting it. Specifically, a GARCH model is applied to analyze the relationships between firms' value, firms' volatility, interest rate level changes and their ASW spreads. The study concludes that each of the three Turkish banks has a positive correlation with firms' volatility and lag of the ASW spread while two of them have significant results for the relationship between firms' value, interest rate level changes, and ASW spread.
Statistical arbitrage in crude oil futures market
In this study, we use crude oil futures contracts that differ in maturity to come up with a trading algorithm that takes forecasted convenience yields as a base. Because there is a liquidity constraint, we take 5 different futures contracts with a maximum maturity of 5 months from January 1985 to December 2012. By forecasting convenience yields of each contract day by day, we develop a profitable real life simulated trading strategy. The results indicate that there exist statistical arbitrage opportunity in crude oil futures market. After controlling for transaction cost and interest payments, our trading algorithm yields 19.11\%, 16.37\%, 15.45\% and 11.92\% annualized returns for the contracts 2-month, 3-month, 4-month and 5-month maturities respectively. In this respect it outperforms alternative trading strategies and generates statistical arbitrage.
Türkiye'de sağlık sigortası opsiyon sözleşmelerinin uygulanabilmesine yönelik bir model önerisi
DOKTORA TEZ OZU TÜRKİYE'DE SAĞLIK SİGORTASI OPSİYON SÖZLEŞMELERİNİN UYGULANABİLMESİNE YÖNELİK BİR MODEL ÖNERİSİ Aslı Afşar İşletme Anabilim Dalı Anadolu Ünivesitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kasım 1999 Danışman: Prof.Dr. Doğan Bayar Türkiye'de özel sağlık sigortası uygulaması, kısa bir geçmişe sahiptir. Buna rağmen, sigorta şirketleri yüksek teknoloji ile hizmet veren hastane ve doktorlarla, beklemeksizin si gortalılarma kaliteli hizmetler sunabilmektedirler. Ancak sigorta şirketleri anlaşmalı oldukları sağlık kuruluşları ile standart fiyatlar tesbit etmekte ve yıl boyunca sigortalılardan bu fiyatla prim almaktadır. Sağlık giderlerinin genel enflasyon oranından daha fazla arttığı ülkemizde, sağlık sigortası şirketlerinin bu artıştan kendilerini korumaları gerekmektedir. Sağlık sigortası şirketleri opsiyon sözleşmeleri kullanarak, sağlık giderlerinin beklenenden daha çok artması halinde bile, sağlık masrafları riskinden kendilerini koruyabileceklerdir. Böylelikle, özel sağlık sigortasına katılım da artacaktır ve özel sağlık sigortacılığının temelinin sağlamlaştırılmasında yararlı olacaktır.
Risk yönetim aracı olarak opsiyonlar ve risk yönetim stratejilerinin İMKB`de uygulanması
DOKTORA TEZ OZU RİSK YÖNETİM ARACI OLARAK OPSİYONLAR VE İMKB'DE RİSK YÖNETİM STRATEJİLERİNİN UYGULANMASI Metin COŞKUN İşletme Anabilim Dalı Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ocak 2001 Danışman: Prof. Dr. Nurhan AYDIN Türev ürünler, değeri diğer varlıklara bağlı finansal ürünlerdir. Türev ürünler yüzyıllardır kullanılmasına rağmen, asıl gelişimi son otuz yıldır olmuştur. 1970'li yılların başlarında Bretton Woods sisteminin çökmesiyle birlikte sabit kur rejiminin yerini arz ve talebe göre belirlenen değişken kur sistemi almıştır. Döviz kurlarında yaşanan bu gelişme işletmelerin yeni risklerle karşılaşmasına yol açmıştır. Türev ürünler oluşan bu riskleri yönetme ihtiyacından doğmuştur. Forward, futures, swap ve opsiyonlar bu piyasada yaygın olarak kullanılan türev ürünlerdir. Opsiyonlar, belli bir tarihte veya bu tarihe kadar herhangi bir zamanda belli bir varlığı, belirlenmiş bir fiyattan sahibine alma hakkı veren ancak zorunluluk getirmeyen sözleşmelerdir. 1973 yılında Chicago Opsiyon Borsası'nın açılmasından bu yana finansal opsiyon ticareti hızla büyümektedir. Opsiyon ticareti aynı zamanda tezgah üstü olarak bankalar ve diğer finansal kuruluşlar tarafından da yapılmaktadır. Opsiyon işlemlerine konu olan varlıklar hisse senetleri, hisse senedi endeksleri, yabancı paralar, borç araçları, tarımsal ürünler ve future sözleşmelerdir. İki temel opsiyon tipi bulunmaktadır. Satın alma opsiyonu; sözkonusu varlığı belirlenmiş bir fiyattan, belirli bir tarihe kadar sahibine alma hakkı verirken, satma opsiyonlan; sözkonusu varlığı belirlenmiş bir fiyattan, belirli bir tarihe kadar satma hakkı vermektedir. Bu çalışmada opsiyon piyasasının temel prensipleri, fiyatlaması, opsiyon stratejileri ve opsiyon ticareti incelenmiştir. Aynca, İMKB'de risk yönetim stratejilerinin kullanılmasına yönelik bir uygulama geliştirilmiştir.
Vadeli işlemler piyasası araçlarına yatırım kararı oluşturmada çapraz kesit ve zaman serisi momentum stratejilerinin kullanılması: Borsa İstanbul uygulaması
Finans alanında momentum oldukça önem gösterilen bir konu haline gelmiştir. Klasik olarak momentum çapraz kesit üzerinden oluşturulan bir stratejiyi belirtmektedir. Çapraz kesit stratejilerinin yanında son dönemde zaman serisi stratejileri ortaya çıkmıştır. Vadeli işlemler piyasası sözleşmeleri momentum stratejilerinde uygun araçlar olabilmektedir. Türkiye açısından momentum stratejileri hisse senedi piyasası bağlamında az sayıda çalışma tarafından incelenmiş ve anlamlı bulgular elde edilememiştir. Bu farklılığın vadeli işlemler piyasasında yeni geliştirilen stratejiler ışığında ele alınması literatüre önemli katkılarda bulunabilecektir. Çalışmada stratejilerin karlı bir şekilde uygulanabilirliğinin sınanması amacıyla pozitif anormal getirilerin varlığının testi gerçekleştirilmiştir. Olağan en küçük kareler, Bootstrap ve MM tahmini yöntemleri kullanılarak regresyon denklemleri üzerinden varlık fiyatlamada Dört Faktörlü Model'de yer alan alfa katsayılarının anlamlılığı analiz edilmiştir. Analiz bulgularında sadece bazı gözlem ve yatırım dönemleri için momentum stratejileri pozitif ve anlamlı bulunmuştur. Pasif stratejinin ise tüm tahmin yöntemlerinde bütün bazda strateji üzerinden ve BİST 30 sözleşmesi için anlamlı getiri sağladığı bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları momentumun etkin piyasalara karşı bir anomali olarak adlandırılması bulgularını güçlü bir şekilde destekler nitelikte değildir. Araştırma, pasif stratejilerin anlamlı olarak geçerliliğini öne sürmüştür. Türkiye açısından literatürle uyumlu bulgular elde edilmiştir. Yatırımcıların, momentum stratejilerinde Türkiye vadeli işlemler piyasası varlıklarını dahil ederken temkinli olmaları gerektiği anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Momentum Stratejileri, Vadeli İşlemler Piyasası, Anormal Getiriler, Dört Faktörlü Model
Türkiye'de türev piyasaları çerçevesinde vadeli işlemler ve varant piyasaları: Malatya örneği
Türkiye'de ve dünyada türev piyasaları çerçevesinde vadeli işlemlere ilk olarak tarımsal ürünler konu olmuştur. İlk organize vadeli işlem piyasası 1848 yılında, o dönemde bir ticaret merkezi olan CBOT (Chicago Board of Trade) bünyesinde kurulmuştur. Finansal vadeli işlem sözleşmeleri ise 1972 yılında Bretton Woods sisteminin terkedilmesi sonucu faiz oranları ve döviz kurlarındaki dalgalanmaların yatırımcılar açısından risk oluşturmaya başlamasıyla birlikte faiz ve kur riskine karşı korunma sağlamak amacıyla ortaya çıkmıştır. Yatırımcıların bu ihtiyacını karşılamak amacıyla 1972 yılında ABD'de CBOT tarafından yedi yabancı para birimi için düzenlenen vadeli işlem sözleşmelerinin işlem göreceği piyasa olan IMM -Uluslararası Para Piyasası kurulmuştur. Daha sonra vadeli işlem piyasalarında işlem gören türev araçlar hızlı bir gelişme süreci içerisine girmiştir. Forward, futures, opsiyonlar, swap işlemleri ve menkul kıymet borsalarında işlem gören warrantlar sisteme eklenmiştir. Çalışmanın birinci bölümünde finansal piyasalar, ikinci bölümde vadeli işlem piyasaları çerçevesinde türev araçlar ve varrantlar tanıtılmıştır. Üçüncü ve son bölümde Malatya ilinde varantlara ilişkin bir anket uygulaması yapılmış, Malatya ilinde bulunan yatırımcıların varantlara bakış açısı incelenmiştir.Anahtar SözcüklerTürev Araçlar, Vadeli İşlemler, Futures, Forward, Swap, Opsiyon, varant, Warrant.
Türev ürünlerin banka karlılığına etkisi: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Bankalar, kamu çıkarlarını koruyarak karlı ve güvenilir şekilde hizmet sunan işletmelerdir. Temel işlevi topladığı mevduatı krediye dönüştürmek olan bankalar, finansal aracılık fonksiyonun dışında farklı piyasalarda da işlemler gerçekleştirerek fonlarını yönetmektedir. Bu anlamda vadeli piyasalar korunma, spekülasyon ve arbirtaj imkanları ile bankaların yoğun işlem yaptığı piyasalar olmuştur. Vadeli piyasalarda işlem gören enstrümanlar türev ürünler olarak adlandırılmakta olup en bilinenleri forward, future, opsiyon ve swaptır. Bankaların türev ürün kullanımı likidite düzeylerini, karlılıklarını ve borçlanma kapasitelerini artırırken, arbitraj avantajından yararlanarak kaynak maliyetlerini, düşürebilir, uluslararası finans piyasalarına girebilme imkanı sağlar. Türev ürünler bankalara ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren kurumlara karlılıklarını arttırarak mevcut risklerini yönetebilme imkanı yaratır, finansal sistemi esnekleştirir, küresel ekonomiye pozitif katkılar sağlar ve ekonomik büyüme hızını arttırır. Bu etkileri düşünüldüğünde bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisinin ampirik olarak var olup olmadığı araştırmanın problem cümlesini oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, Türk bankacılık sektöründe türev ürün kullanımın banka karlılığına etkisini test etmektir. 2008-2018 dönemi için panel veri regresyon analiz yönteminin uygulandığı çalışmada türev ürün kullanımı ile banka karlılığı arasında bir ilişki olmadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Elde edilen bulgular literatürdeki Hundman (1998), Hentschel ve Smith Jr. (1997) çalışmaları ile uyumludur. Anahtar Kelimeler: Türev Ürünler, Banka Karlılığı, Türk Bankacılık Sektörü, Panel Veri Regresyon Analizi
Türkiye'de risk yönetimi ve türev araç kullanımı BİST 30 araştırması
Risk, firmaların faaliyet gösterdiği süreç boyunca karşılaştıkları bir olgu olarak karşımıza çıkmaktadır. Dünya düzeninde yaşanan hızlı değişimlerin neticesinde ortaya çıkan yeni ekonomik koşullar, firmaları farklı boyutlarda risklere maruz bırakmaktadır. Firmalar yeni ekonomik düzen içerisinde maruz kaldıkları riskleri önceden tahmin ederek azaltmak ya da ortadan kaldırmak amacıyla risk yönetimlerini doğru bir şekilde gerçekleştirmek durumundadırlar. Risk yönetimi, riskin doğru bir şekilde tespit edilmesi sonucunda doğacak zararları en aza indirmek ya da ortadan kaldırmak, kimi zamanda fırsata çevirmektir. Firmaların ve bireysel yatırımcıların riskten korunmak adına başvurdukları araçların başında türev yatırım araçlar yer almaktadır. Türev ürünler, değeri başka bir menkul varlığın değeri üzerinden hesaplanmaktadır. Türev ürünlerin işlem gördüğü piyasalar ise türev piyasalar olarak adlandırılmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde, risk ve finansal risk kavramı tanımlanmıştır. Risk sistematik ve sistematik olmayan risk olarak bölümlere ayrıştırılmıştır. Sistematik ve sistematik olmayan riskler tanımlandıktan sonra sıklıkla kullanılan riskten korunma yöntemleri anlatılmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde, türev piyasalar ve türev yatırım araçları kavramsal çerçevesi oluşturulmuş ve türev yatırım araç kullanım amaçları açıklanmıştır. Türev yatırım araçları detaylı bir şekilde açıklanmış ve sonrasında türev yatırım araçların tarihçesi ve güncel durumu ortaya konmuştur. Üçüncü bölümde ise çalışmanın uygulaması yer almaktadır. Uygulama bölümünde araştırmanın amacı, araştırma yöntemi, araştırma verileri paylaşıldıktan sonra 2017 ve 2018 yılı içerisinde BİST 30 Endeksi'nde yer alan firmaların finansal tablolarından elde edilen maruz kalınan riskler ortaya konmuştur. Sonrasında mali tablo görünümleri, firmaların karlılık göstergeleri ve ilgili dönemlerde türev yatırım araç kullanım düzeyleri belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Türev Yatırım Araçları, Risk ve Türleri, Borsa İstanbul, VİOP
Finansal risk yönetimi, Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerin türev ürünleri kullanımı üzerine bir araştırma
Although the variety and complexity of available derivative instruments increased in Turkey over the past three decades, the efficient usage of derivative instruments for financial risk management purposes by the registered corporations of Istanbul Stock Exchange (ISE) is ambiguous. This study was undertaken in order to understand the usage level of derivative instruments by the registered corporations of Istanbul Stock Exchange (ISE), to help forming a database considering the gap in the knowledge in this subject and to understand the perception of financial risk management of the registered corporations. In order to investigate the usage of derivatives by the corporations registered to ISE, the 1998 survey on financial risk management practice and derivatives use by non-financial corporations in the United States undertaken by the Weiss Center for International Financial Research of the Wharton School and CIBC World Markets was sent to all corporations registered to ISE. 22% of corporations gave usable responses. The data gathered from the survey shows that derivatives usage is not very common among non-financial corporations registered to Istanbul Stock Exchange and the intensity of derivative instruments usage of a significant proportion of derivative users stayed constant or increased. The study also reveals that actual derivative users use interest rate derivatives less frequently than currency derivatives. Regarding control and reporting policies, all results indicate a well monitored organization however; it is interesting that approximately a third of the firms have a profit based approach of risk management evaluation. Keywords: derivatives, risk, financial risk management, Istanbul Stock Exchange
Vadeli döviz piyasası ve Türkiye'de spot ve vadeli döviz kurları üzerine bir uygulama
1970'li yılların başlarında sabit kur sisteminin, yerini serbest dalgalı kura bırakmasıyla başlayan süreç beraberinde yeni riskleri de getirmiştir. Kur sisteminin getirisi olarak ortaya çıkan kur riski, kişi ve kurumların büyük ekonomik kayıplara uğramasına sebep olabilmektedir. Söz konusu riskten korunmak amacıyla kullanılan döviz üzerine vadeli işlem sözleşmeleri, serbest dalgalı kurun ileri bir tarih için sabitlenmesi yoluyla riskin yönetilebilmesine imkân sağlamaktadır.Bu çalışmanın 1. Bölümünde vadeli işlem piyasası hakkında temel bilgiler, endeks, faiz, menkul kıymet, mal (emtia) ve döviz üzerine vadeli işlem piyasaları, risk, risk türleri ve risk türleri karşısında kullanılan vadeli işlem sözleşmeleri açıklanmış, 2. Bölümde bunlar arasından döviz üzerine vadeli işlem piyasaları ayrıntılı olarak incelenmiştir. 3. Bölümde döviz vadeli işlem sözleşmelerinin ülkemizde işlem gördüğü borsa olan Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası (VOB) tanıtılmış, yapısı ve istatistiki verilerle gelişimi incelenmiştir. Çalışmanın bu son bölümünde Türkiye'de 04.02.2005-20.05.2008 dönemi için spot ve vadeli ABD dolar kurları arasındaki ilişkiler, söz konusu serilerin getiri ve volatilite (oynaklık) serileri oluşturularak, Granger Nedensellik Testi yardımıyla araştırılmış ve Geliştirilmiş Dickey-Fuller, Phillips-Perron Birim Kök testleri ve tanısal testler ile serilerin özelliklerine bakılmıştır. Araştırma sonucunda spot döviz piyasasının vadeli döviz piyasasından genellikle daha çok etkilendiği, vadeli piyasadaki getiri ve volatilitenin daha yüksek olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: Döviz Vadeli İşlem Sözleşmesi, Vadeli Döviz Piyasası, Risk Türleri ve Riskten Korunma, Spot ve Vadeli Döviz Kurları, Vadeli Opsiyon Borsası (VOB), Nedensellik, Türkiye
Türkiye vadeli işlem ve opsiyon borsası türev araçları risk yönetimi: Vadeli işlem piyasası risk yönetimi uygulaması
Firmaların, küreselleşmeyle birlikte finansal riskler veya finansal olmayan risklerle karşı karşıya kaldıkları bilinir. Finansal olmayan riskler, işin bütününe ve organizasyonel yapısına hakim olan firma yöneticileri tarafından ortadan kaldırılabilen değişikliklerdir. Finansal riskler ise firmaların tamamen dışında gelişen döviz kuru, piyasa, kredi, faiz oranı ve likidite riski gibi değişikliklerdir. Firmalar, gelecekte maruz kalabilecekleri finansal risklerden vadeli piyasalarda portföy çeşitlendirme, korunma (hedging) ve arbitraj amaçlı işlem yaparak korunurlar.Bu tezin amacı, vadeli işlem piyasaları hakkında bilgi vermek ve spot piyasalarda gelecekte ortaya çıkabilecek fiyat değişimlerine karşı firmaların karşılaştıkları riskleri, temel amacı risklerin transferini gerçekleştirmek olan, vadeli işlem piyasalarında işlem gören türev araçlarının kullanılarak yönetebileceğini açıklamaktır. Vadeli piyasaların organizasyon yapılarının önemini vurgulamak için 2005 yılında Türkiye'de faaliyet göstermeye başlayan, Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası hakkında bilgilere yer verilmiştir.Tezin son aşamasında vadeli piyasalarda işlem gören araçların özellikleri dikkate alınarak hazırlanan anket çalışması 40 firmaya sıralama ölçeği yardımıyla uygulanmıştır. Firmaların gelecekte karşılaşabilecekleri risklere karşı nasıl korunma sağladığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Firmaların risk yönetiminde başarılı olabilmeleri için vadeli piyasalarda işlem yapmaları önerilmiştir.Anahtar Kelimeler: VOB, VİS, Hedge, Türev Araç, Risk yönetimi, Türev piyasaları, Forward, Swap, Opsiyon, Future, Gelecek sözleşmeleri
Türk bankacılık sektöründe türev araç kullanımı
Hayatın her alanında karşımıza çıkan risk, finans piyasalarında özellikle bankacılıkta büyük önem taşımaktadır. Küreselleşme ile birlikte başlayan uluslararası sermaye hareketleri, ülkemizdeki bankacılık sektörünü de içine almıştır. Bankalarda varlık yönetimiyle ilgili risklerin önem dereceleri değişmiş ve yenileri eklenmiştir. Bütün bu gelişmeler "risk" kavramının iyi anlaşılması gerekliliğini doğurmuş ve risk ölçme ve riskten kaçınma yöntemlerine olan ihtiyacı arttırmıştır. Risklere karşı önlem olarak, yeni piyasa araçları türetilmiştir. Bu yeni finansal araçlar arasında en önemlileri türev piyasaları kavramı olup bu kavram forward, futures, opsiyon ve swap sözleşmelerini içermektedir. Tezgah üstü (OTC) piyasalar ve borsalarda işlem gören bu ürünler esas olarak fiyat dalgalanmalarının açığa çıkardığı riskleri ortadan kaldırmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu çalışmada, dünyada 1980'lerden itibaren ortaya çıkan risk yönetimi anlayışı sonucu ilgi görmeye başlayan türev araç piyasalarının önemi, tarihi gelişimi işleyiş esasları ve Türkiye'de türev piyasalara ilişkin gelişmelere ayrılmış mevcut durum ve sorunlar incelenmiştir. Son yıllarda ülkemizde bu ürünlerin işlem hacminde ciddi artışlar ortaya çıkmıştır. Buna rağmen türev ürünlerin kullanımı Türkiye'de yeterince gelişmemiştir. Çalışmada izlenilen yöntem, türev ürünler ve türev piyasalara ilişkin veri taramasıdır. 2005-2013 dönemi incelenmiştir. Sonuç olarak Türkiye'de faiz oranına kıyasla döviz kuru riskine karşı daha fazla risk algılamasının olduğuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Türev Piyasalar, Vadeli Piyasalar, Opsiyonlar, Swap, Risk Yönetimi
Türkiye elektrik spot ve vadeli işlem piyasaları arasındaki nedensellik ilişkisinin analizi
Elektrik enerjisi gelişen teknoloji ile birlikte hayatın vazgeçilmez bir parçası haline gelmiştir. Elektriğe duyulan ihtiyaç giderek artarken, bu ihtiyacın karşılanabilmesi için sektörün büyümesi de kaçınılmaz olmaktadır. Yatırımların sektöre çekilebilmesi için güven veren, sağlıklı işleyen bir piyasa yapısı ayrıca önem arz etmektedir. Bu nedenle piyasanın gelişimi adına dünyada ve Türkiye'de pek çok adım atılmakta, köklü değişimler yaşanmaktadır. Türkiye'de Elektrik Piyasası Kanunu ile başlayan ve elektrik piyasasının şeffaf, güvenilir, rekabete dayalı ve diğer ülkelerin elektrik piyasaları ile entegre bir elektrik piyasasının oluşturulması hedeflenen süreçte her ne kadar ilerleme kaydedilse de henüz istenilen noktaya ulaşılamamıştır. Bu nedenle Türkiye'deki elektrik spot ve vadeli işlem piyasalarının gerçek fiyatları tam anlamıyla yansıtamadığı düşünülmektedir. Piyasanın daha serbest ve daha güvenilir olabilmesi adına Türkiye Enerji Borsası kurulmasına ve ilk etapta bu borsada elektrik ticaretinin yapılmasına karar verilmiştir. Türkiye Enerji Borsası'nın faaliyete başlamasından sonra piyasalara güven duyulması, her iki piyasanın derinliğinin artması ve böylece daha gerçekçi fiyat oluşması beklenmektedir. Çalışmada, öncelikle elektrik piyasa yapısının nasıl işlediği, piyasada ne gibi değişimler yaşandığı araştırılmış, daha sonra önemli elektrik piyasa yapılanmalarından, Türkiye'deki mevcut piyasalardan ve bu piyasalardaki fiyat oluşumlarından söz edilmiştir. Bu kapsamda, Türkiye'deki elektrik spot ve vadeli işlem piyasaları arasındaki nedensellik ilişkisi Granger nedensellik testi ile incelenmiştir. TEİAŞ PMUM'da belirlenen Kısıtsız Piyasa Takas Fiyatı'nın günlük ortalaması spot veri olarak, Borsa İstanbul'da işlem gören en yakın vadeli Baz Yük Elektrik Vadeli İşlem Sözleşmesi'nin uzlaşma fiyatı da vadeli fiyat olarak kullanılmıştır. Zaman serisi verilerinin analiz için uygunluğu Augmented Dickey Fuller birim kök testi ile test edildikten sonra yapılan Granger nedensellik testi ile çift yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Bu sonuca göre her iki piyasa birbirinden etkilenmektedir. Teoride, vadeli işlem piyasalarında oluşan fiyatların spot fiyatlarla ilgi öncü gösterge olması ve böylece risk yönetimine katkı sağlaması savının, mevcut yapı itibariyle Türkiye Elektrik Piyasası için geçerli olmadığı görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Elektrik Enerjisi, Elektrik Piyasaları, Elektrik Spot ve Vadeli Piyasaları, Granger Nedensellik Testi.
Finansal piyasalarda kalite ölçümü: Nasdaq 100 indeks futures kontrat piyasasındaki kalitenin vektör otoregresyon metodu ile ölçümüne ilişkin bir uygulama
ÖZET Finansal piyasalarda ortaya çıkan teknolojik, yapısal veya işleyişe ilişkin yenilikler, piyasanın fîyatlama etkinliği, kalitesi ve diğer piyasalarda yaratabileceği etki ve yansımaların değerlendirildiği çalışmaların yapılmasına neden olmaktadır. Hatta bu tür gelişmeler, ampirik çalışmaların yapılabilmesine fırsat yaratmaktadır. Bu doktora tezi çalışmasının konusunu, menkul kıymet piyasalarının mikroyapı incelemelerinin bir boyutunu oluşturan piyasa kalitesinin ölçülmesi oluşturmaktadır. Piyasa kalitesinin ölçülmesine ilişkin uygulama ise, Amerika Birleşik Devletlerindeki Nasdaq 100 İndeks futures piyasası üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu piyasanın kalitesinin ölçümü, CUBEs'un piyasaya çıkışının etkisi dikkate alınmak suretiyle gerçekleştirilmiştir. Cubes, borsada işlem gören fonlar (BİF) grubunda yer alan yeni bir tür yatırım aracı olup, Nasdaq 100 İndeksini takip eden hisse senedidir. Piyasa kalitesinin ölçümü, Hasbrouck'un Vektör Otoregresyon (VAR) yaklaşımı aracılığıyla, gün içi işlemden- işleme veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, fiyatlama hatası varyanslan hesaplanmıştır. Fiyatlama hatası, işlem fiyatının etkin fiyattan sapması olarak ifade edilmektedir. Fiyatlama hatasının varyansı ise; gerçekleşen işlem fiyatının, etkin fiyatı ne kadar yakından takip ettiğini ölçmektedir. Dolayısıyla, piyasa kalitesinin doğal bir ölçütü olarak kabul edilmektedir. Çalışmada, VAR analizi Cubes 'dan önceki ve sonraki 200'er günlük dönemler için gerçekleştirilmiştir. Cubes öncesinde 0.20030 olan fiyatlama hatası varyansı, Cubes sonrası dönemde 0.03907'ye gerilemektedir. Bu sonuçlar, indeks futures'un piyasa kalitesinde, Cubes sonrası beklenen piyasa kalitesi artışının gerçekleştiğini göstermektedir.
Türev finansal ürünlerin vergilendirilmesi ve Türkiye örneği
1970'lerden sonra piyasalar hızlı bir değişim süreci içerisine girmiştir. Bu dönemde ulusal ve uluslararası mali piyasalar üzerindeki sınırlamalar azalırken eş za manii olarak ulusal piyasalar ve uluslar arası gelişmelerden daha da fazla etkilenmeye başlamışlardır. Özellikler Bretton Woods sisteminin yıkılışı piyasalardaki dalgalanmaları art tırmış bu gelişme ise finans piyasalarında para ve faiz oram dalgalanmalarım da berabe rinde getirmiştir. Bu gelişme ise piyasa aktörlerini riskten korunma arayışlarına itmiş neticede çalışmamızın konusunu oluşturan türev finansal ürünler çeşitlenerek gelişmeye başlamıştır. Türev finansal ürün mal fiyatlarına, dövize, faize ve borsa endeksine dayalı finansal ürünlerdir. Bu ürünler organize borsalarda işlem görebildikleri gibi bankalarla müşterileri arasında da işlem görebilen ürünlerdir. Forward, futures, opsiyon ve swap işlemleri en çok bilinen türev ürünleridir. Başlangıçta riskten korunma aracı olarak ortaya çıkmışlarsa da zaman içinde kar elde etme ve kar fırsatları yaratma amacma(spekülatif) yönelik olarak da kullanılmaya başlanmışlardır. Ülkemizde ise geçmişleri oldukça yenidir.Daha çok bankalar tarafından kullanılmaktadırlar. Yeni olmaları hukuki boyutları ve vergi hukuku açısından bazı tartışmaları beraberinde getirmektedir. Özellikler bu alanda yasal ve vergisel alanda önemli boşluklar bulunmaktadır. Vergi mevzuatımızda swap, future ve forward sözleşmeleri ile yapılan işlemler arbitraj işlemi kabul edilmekte bu nedenle de vergisel açıdan istisna kapsamına alınmaktadırlar. Bu nedenle de önemli miktarda vergi ziyaı oluşmaktadır.