Meslek etiği ve etik kodu: Jandarma teşkilatı için etik kodu önerisi

MESLEK ET Ğ ve ET K KODU; JANDARMA TEŞK LATI Ç NET K KODU ÖNER STunay ELG NÖZETTarih boyunca insanlar, sosyal hayatın devamı için huzur ve asayişi teminedecek, can ve mal güvenliğini sağlayacak bir kuruma ihtiyaç duymuşlardır.Demokratik toplumlarda, kişilerin hak ve özgürlüklerini çekinmeden kullanabilmesi vegüvenlik ihtiyaçlarının karşılanabilmesi için kolluk kuvvetleri kurulmuştur. Türk tarihiincelendiğinde, kolluk görevini yerine getirmek için askeri statülü zabıta birimlerikurulduğu görülmektedir. Batılı ülkelerde yaşanan gelişmelere paralel olarak, 19.yüzyılın sonlarına doğru şehir merkezlerinde polis, kırsal kesimlerde jandarma sorumluolmak üzere kolluk teşkilatı yeniden yapılandırılmıştır. Güvenlik hizmeti sunankolluğun yasalara ve evrensel ilkelere uyma zorunluluğu vardır. Nitekim bu husus 1789tarihli nsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nin 12. maddesinde ? nsan ve vatandaşlıkhaklarının garanti altına alınması mutlaka bir zabıta gücü gerektirir. Ancak bu güç kamuyararına alınmış olup bu gücü elinde bulunduranların yararına kullanılamaz.? şeklindedüzenlenmiştir. Son yıllarda güvenlik kuvvetlerinin, insan hakları alanında yaptığıihlaller ve etik dışı davranışlar sadece ilgili ülke yönetimlerinin kendi meselesiolmaktan çıkmış ve uluslar arası bir nitelik kazanmıştır. Kişi hak ve hürriyetlerininkorunması bütün insanlığın ortak sorunu haline gelmiştir. Küreselleşen dünyada,özellikle insan hakları alanında evrensel uygulamalar başlatılmış, kolluk kuvvetlerininde bu gelişmelere paralel olarak yeniden örgütlenmesi ve yapılanması bir zorunlulukhalini almıştır. Demokratik ve sosyal hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyeti'ninkolluk birimlerini oluşturan Jandarma ve Polis Teşkilatı'nın evrensel değerlerden uzakkalması düşünülemez. Profesyonel bir meslek icra eden jandarma personelinin,yasaların yanında evrensel kabul görmüş ilkelere de uygun davranması önem arzetmektedir. Bu kapsamda, işlenebilecek suçları önceden tespit ederek önleyebilen,suçların aydınlatılmasında uzmanlık ve teknolojiyi kullanabilen, kendisine verilenyetkileri güç olarak değil de, görevini yapabilmesi için bir araç olarak algılayabilen,insan odaklı, problem çözmeye dayalı, toplum destekli ve çağdaş bir kolluk anlayışınıngeliştirilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada jandarma personelinin, görevini yerinegetirirken yaptığı uygulamaların hem yasal sınırlar hem de evrensel nitelikte meslek etikkodlarına uygun olmasının gerekliliği üzerinde durularak, jandarma etik kodlarınınbelirlenmesi hususu incelenmiştir.Çalışmanın ilk bölümünde, etik, ahlak, meslek etiği ile ilgili genelkavramlar ele alınmış ve incelenmiştir.Gelişmiş ülkelerdeki kolluk kuvvetlerinin meslek etik kodları konusu elealınmış, etik eğitimi ve etik dışı davranışların denetlenmesine yönelik iç ve dışmekanizmalar üzerinde durulmuştur.Araştırmanın probleminde belirtilen ?Jandarmada karşılaşılan etik dışıdavranışlar nelerdir?? sorusuna cevap olabilecek hipotezler kurulmuştur. Buhipotezlerin değişkenleri anket formunda soru haline getirilerek veriler toplanmıştır. Buveriler çapraz tablolar, korelasyon katsayıları ve ANOVA testi kullanılarak analizedilmiştir.Gerçekleştirilen analizler, vatandaşın jandarma personelinin davranışlarınıgenel olarak iş ve meslek etiğine uygun bulduğunu göstermektedir. Bununla birliktejandarma personelinin davranışlarında iyileştirme yapılması gereken bazı yönlerinbulunduğu da görülmektedir.Yapılan bu araştırmanın sonuçları göz önüne alınarak, JandarmaTeşkilatı'nın gelişmesine yönelik çağdaş ve mesleki anlamda bir etik kodu önerisisunulmuştur.