Meslek seçiminde toplumsal cinsiyet rollerinin etkisine yönelik ortaöğretim öğrencilerinin görüşleri

Araştırma ortaöğretim öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerinin meslek seçimlerini etkileyip etkilemediğini ya da etkiliyorsa nasıl etkilediğine yönelik algılarını belirlemeye çalışan nitel bir çalışmadır. Bu çalışmada nitel araştırma desenlerinden "Olgubilim" (fenomoloji) kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, amaçlı örneklem yöntemlerinden maksimum çeşitlilik örneklemesi tekniklerine göre 2021-2022 eğitim öğretim yılı , Sakarya ilinin Hendek, Adapazarı, Serdivan ve Akyazı ilçelerinde bulunan farklı ortaöğretim okul türlerinde öğrenim görmekte olan toplam 100 öğrenciden oluşmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bu form demografik bilgiler, eğitim bilgileri, meslek tercihine ilişkin sorular, meslek tercihi ve toplumsal cinsiyet olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Verilerin analizinde içerik analizi kullanılmış ve öğrenci görüşlerine yer verilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular sonucunda, araştırmaya katılan öğrencilerin toplumsal cinsiyet ile ilgili düşünce ve algılarının geleneksel cinsiyet rolleri ile uyumlu olduğunu ve meslek tercihlerinde de bu etkinin ortaya çıktığı belirlenmiştir. Erkek öğrenciler yüksek maaş ve kariyer yapabileceği bir meslekte, kadın öğrenciler ise ev içi sorumlulukları ve özellikle annelik sorumluluklarını aksatmayacak bir meslekte yer almak istemektedir. Araştırmaya katılan öğrenciler çalışma hayatında kadın ve erkek rolleri ile özdeşleşen meslek gruplarında daha başarılı ve daha kolay istihdam edilebileceklerini düşünmektedir. Aile yönlendirmelerinde de cinsiyetçi bir tutum olması öğrencilerin ortaöğretim okul türü ve meslek tercihinde belirleyici olduğu ortaya çıkmıştır. Farklı ortaöğretim okul türlerinde öğrenim görmelerine , farklı sosyoekonomik düzeyde ve farklı ilçelerde ikamet etmelerine rağmen öğrenciler görüş ve düşüncelerini aynı çerçeveler ve sınırlarda kalarak meslek tercihlerini geleneksel toplumsal cinsiyet algıları ile açıklamışladır.