Meşrutiyet caddesi kentsel konut alanının 19. yüzyıldan günümüze değişiminin kent imgeleri analitik yöntemiyle incelenmesi

İstanbul'un tarihi gelişimi incelendiğinde çok katmanlı kentsel dokuya sahip bir dünya metropolü olduğu bilinmektedir. İstanbul'un nitelikli tarihi kentsel dokuları zamanla değişim geçirmiş ve tahrip olmuştur. İstanbul'da 19. yüzyıl modernleşme dönemi yapılarının oluşturduğu kentsel alanlar günümüzde tarihi niteliği en belirgin alanlar olarak gözlemlenebilmektedir. Tez çalışmasında nitelikli tarihi kentsel dokuların fiziksel dönüşümü ve algılanabilirliğini ölçmek amaçlanmıştır. Kentlerin dönüşümünde etkili olan sosyal, kültürel, ekonomik ve idari faktörlerin, kentsel mekanları hangi ölçüde etkilediği sorusunun yanıtı aranmıştır. Bu amaç doğrultusunda, kenti algılama biçimi üzerine yapılan kentsel imge çalışmaları yöntemin temelini oluşturmuştur. Kentsel imge çalışmaları günümüz kentinin imgelenebilirliği üzerine bilgi verirken geçmişe yönelik projeksiyonlar oluşturmada zayıf kalmaktadır. Bu nedenle şehir plancısı Kevin Lynch'in ürettiği "Kent İmgeleri" çalışmasının tarihsel sürece uygulanması amaçlanmış ve analitik incelemeye olanak sağlayacak biçimde geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında 19. yüzyıl kentsel dokusunun gözlemlenebileceği Beyoğlu İlçesi, Asmalımescit Mahallesi, Meşrutiyet Caddesi ele alınmıştır. Bölgenin 19. yüzyıl ikinci yarısından itibaren yeni konut tipolojilerinin gelişimiyle modern bir kent görünümüne kavuştuğu bilinmektedir. Çalışma dönemi olan 1850'li yıllardan itibaren yapılan analitik inceleme sonucunda İstanbul'un modernleşme dönemi kurgusunun imgelenebilirliği tespit edilmiştir. Değerlendirme sonuçları, 19. yüzyıl kentsel dokusunun 1950'li yıllara kadar imgelenebilirliğin arttığını, 1950'li yıllardan günümüze imgelenebilirliğin düştüğünü göstermiştir. Çalışma sonucu analitik veriler ve modernleşme dönemi sonrası sosyal, kültürel, ekonomik ve idari ortam karşılaştırılmış ve liberal politikalar, popülist eylemler ve küreselleşen dünyanın nitelikli tarihi kentsel alanların tahribatının hızlandığı kanıtlanmıştır.