Meşrutiyet`ten Cumhuriyet`e Bursa kent tarihinde gayrimüslimler

Mesrutiyet'ten Cumhuriyet'e Bursa Kent Tarihinde Gayrimüslimler adınıtasıyan bu çalısmada, kentin demografik yapılanmasında ayırt edici bir kategoriyiolusturan gayrimüslimlerin, devletin ve toplumun ciddi bir dönüsüm sürecine girdigiMesrutiyet'ten Cumhuriyet'e degin Bursa kent tarihi içindeki yerlerini sosyo-ekonomik,politik ve kültürel baglamda ele alınmaktadır.19. yüzyılda içsel ve dıssal dinamiklerin belirleyici oldugu bir çerçeve içindegerçeklesen toplumsal degisim ve dönüsüm süreci, ipekçilik sektörü aracılıgıyladünyaya eklemlenmis Bursa'nın toplumsal yapılanmasında önemli degisikliklermeydana getirmistir. Yüzyılın baslarından itibaren ipekçilik sektöründeki teknolojikgelismelere uyum saglayarak kentte bu alanda endüstriyel bir gelismenin öncülügünüyapan gayrimüslimler, sehrin ekonomik yasamında önemli bir rol oynamayabaslamıslardı. Tanzimat ve Islahat Fermanlarının sagladıgı olanakların yanı sıraeklemlendikleri yabancı sermaye sayesinde kavustukları dıs ticaret baglantıları, onlarakomprador bir nitelik kazandırmıstı.20. yüzyılın baslarına degin kentin sosyo-ekonomik yapılanmasında agırlıklı biryere sahip olan gayrimüslimler, ttihat ve Terakki'nin Balkan Savasları'ndan sonrabenimsedigi milliyetçi yaklasımların türevi olarak gelisen boykot ve milli iktisatuygulamalarının erken örnekleriyle sarsıldılar. Birinci Dünya Savası esnasında sözkonusu iktisadi politikalar hız kazanırken bunlara eklemlenen sevk ve iskânuygulamaları ile Bursa'daki gayrimüslimler kentin sosyo-ekonomik yapılanması içindenönemli ölçüde tasfiye edildiler. 1919?1922 yıllarını kapsayan Türk Kurtulus Savası'ndaRum ve Ermeni toplulukların ayrılıkçı eylemler içerisinde yer almaları, savasın sonundabu toplulukların Bursa'yı terk etmesi ile sonuçlandı.