Kapitalizmde metabolizma: Metabolik kopuş tartışmaları

Kapitalist üretim biçimi bugün hem siyasal hem de ekonomik düzlemde neredeyse dünya sınırlarının tamamına yayılmış ve sınır tanımayan bir şekilde etkisini gösterir hale gelmiştir. Aslen ekonomik ve dolayısıyla siyasal bir olgu olarak küresel düzeyde işleyen bu üretim biçimi, kendi sınırlarını doğal yaşam döngülerinin sınırlarına da dayamış ve bahsi geçen döngüyü akıl almaz seviyelerde etkilemeyi senelerdir sürdürmektedir. Bu tezin konusu ise, kapitalist üretim biçimi doğanın çağdaş dünyada nasıl etkileştiğini ve bu etkileşimin siyasal ve ekonomik sonuçlarını anlamlandırabilmektir. Bu tezde bahsi geçen anlamlandırmayı hem kotarabilmek hem de bağlamsal bir sınır atfedebilmek adına 19. YY'da Justus von Liebig tarafından ortaya atılan ve Marx tarafından siyasal ve ekonomik bağlamına oturtulan metabolizma (stoffweschel) kavramının hem tarihsel ortaya çıkışı hem de bugünkü material düzlemde ifade ettiklerine değinilecektir. Bu bağlamın ortaya çıkardığı çağdaş çalışmaların tarihsel materialist bir düzlemde eleştirel değerlendirmesinin ardından dört farklı ama birbiri ile ilişkili maddede kavramın çağdaş bağlamda tarihsel materyalist perspektiften bugün ne anlama geldiği ve gelecek çalışmalar için nasıl işlevselleştirilebileceği tartışılacaktır. Bunu yapabilmek için tezin ilk bölümünde metabolizma kavramının tarihçesine odaklanılacak, hem metinsel hem sosyal bağlamda ne anlama geldiği özellikle Marx'ta incelenecektir. Ardından ikinci bölümde ise kavramın günümüze yaklaşırken geçirdiği değişimlere eleştirel bir literatür taraması ile değinilecek ve sonunda John B. Foster ile Jason W. Moore'un kavrama ilişkin ayrışmaları detaylıca serimlenecektir. Bu ayrışmadan kendi tarihsel ve teorik orjinal bağlamını üreten tez, son bölümde dört ana başlık altında çağdaş kapitalist üretim biçimi altında metabolizma kavramının insan ile doğa arasındaki ilişkiyi açıklarken nasıl isabetlice işleveselleştirilebileceğini ortaya koyacaktır. Sonuç kısmında ise bu bütünlüğü kendine kaynak alan ileride çalışmalar yapılmasının ve politikalar üretilmesinin kapitalizmde çelişkili olarak kendini gösteren insan-doğa ilişkisinin onarılmasına dair kritik olduğunun altını çizecektir.