Metformin yüklenmiş silika nanopartiküllerinin pankreas kanser hücre hattında sitotoksik ve antimetastaz etkisinin incelenmesi

Pankreas kanseri agresif yapısı ve tedavi yöntemlerine direnç göstermesiyle dikkat çeken, sağkalım oranı düşük bir kanser türüdür. Dünya'da bu hastalıkla mücadele etmek için gelenekçi tedavileri destekleyen yenilikçi teknolojiler aranmaktadır. Nanoteknoloji bu yeni teknolojilerden biridir. Nanoteknolojinin nanotıpta kullanılmaya başlamasıyla birlikte ilaç salınım sistemleri dikkat çekmeye başlamıştır. Metformin son yıllarda birçok kanser hücresinde etkinliği gözlenmiş bir diyabet ajanıdır. Bu tez çalışmasında mikroemülsiyon yöntemiyle sentezlenen gözenekli silika nanopartikülüne metforminin etken maddesi olan metformin hidroklorürün (MET) yüklenmesi ile kontrollü salınımının pankreas kanseri (PANC-1) hücre hattında sitotoksik etkisinin ve antimetastaz etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Mikroemülsiyon yöntemiyle sentezlenen gözenekli silika nanopartiküllerinin (GSNP) FE-SEM, FT-IR, BET ve XRD analizleriyle karakterizasyonu yapılmıştır. GSNP'nin yüklenme verimliliği ve salınımı UV-Vis cihazında 233 nm absorbansta ölçümler alınarak hesaplanmıştır. MET'in, GSNP'lerin ve Metformin hidroklorür yüklenen GSNP'lerin (GSNP+MET) PANC-1 kanser hücrelerindeki sitotoksisitesi MTT metodu ile üç farklı zaman periyodunda (24-48-72 saat) incelenmiştir. Aynı zamanda Wound Healing yöntemi ile antimetastaz etkisi de araştırılmıştır. MET'in, GSNP'lerin ve GSNP+MET'in MTT analizi sonuçlarına göre IC50 değerleri sırasıyla 24 saatte 95.9146 mM, 12.230 mM, 10.391 mM; 48 saatte 37.769 mM, 18,003 mM, 14.194 mM; 72 saatte 27.124 mM, 13.708 mM 11.786 mM olarak hesaplanmıştır. Bu sonuçlar doğrultusunda GSNP+MET'in uygulamasının PANC-1 hücreleri üzerindeki sitotoksisitesi 24, 48, 72 saatlerde MET uygulamasına göre yaklaşık %89, %62 ve %56'dan daha fazla, GSNP uygulamasına göre ise sırasıyla %15, %21, %14 daha fazla sitotoksik etki göstermiştir. GSNP+MET'in en etkili dozunun ise 24. saatte 10.391 mM olduğu gözlenmiştir. Bu etkili IC50 konsantrasyonu esas alınarak her üç uygulamanın konsantrasyonu 10 mM olarak ayarlanmıştır ve PANC-1 hücre hattında antimetastaz etkisi migrasyon analiziyle tespit edilmiştir. Migrasyon analizi sonuçlarına göre 0-24 saatleri sonunda negatif kontrol yara alanını tamamen kapatırken MET %84'lük, GSNP %39'luk ve GSNP+MET %33'lük alanı kapattığı gözlenmiştir. GSNP+MET'in GSNP ve MET ile kıyaslandığında antimetastaz etkisinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak GSNP+MET kompleksinin pankreas kanserinde standart tedaviler dışında yenilikçi tedavi potansiyeli olabileceğini düşündürmüştür. Gözenekli silika nanopartikülünün hedefleme ve biyobelirteçler sayesinde etkili ilaç dağıtım sistemleri için alternatif bir taşıyıcı olabileceği konusunda umut vaat etmektedir.