Gemi bakım ve onarım operasyonlarının programlanmasına yönelik bir yöntem önerisi

Dünya genelinde taşımacılığın büyük çoğunluğu deniz taşımacılığı vasıtası ile gerçekleştirilmektedir. Deniz taşımacılığının bu kadar önemli bir rolü olduğu ortamda bütün otoriteler deniz taşımacılığının düzenlenmesi ve belirli kurallar çerçevesinde gerçekleşmesi için çaba sarf etmektedir. Bu önemli rolün yanı sıra artan uluslararası yönetmelikler gemi işletmecilerine ek maliyetler getirirken, işletme yöneticileri görev ve pozisyonları gereği zorunlu düzenlemelere uymaya çalışmakta bunun yanı sıra şirketin karlılığını artırma arayışlarını sürdürmektedirler. Firmalar karlılıklarını korumak veya artırmak adına işletme maliyetlerini azaltmaya yönelmekte ve bu eylemler genel olarak personel sayısını azaltmak, bakım – onarım maliyetlerini azaltmak gibi aktivitelerden oluşmaktadır. İşletmeciler bakım ve onarım faaliyetlerinin makinenin yararlı ömrünün uzatılması için vazgeçilemez bir unsur olduğunun farkına varması ve taviz verilmeden bu faaliyetlerin yerine getirilmesi gerekmektedir. Üretici firmaların ürün bildirimlerine bağlı olarak yayınlamış oldukları talimat kitapları, ürünün ömrü esnasında karşılaşılmış sorunlara istinaden yayınlamış oldukları güncellenmiş bültenlerin gerek karadaki işletmeciler gerekse gemide çalışmakta olan vardiya zabitleri tarafından detaylıca incelenmesi ve planlı bakım sistemindeki talimatların bu bültenler doğrultusunda güncellenmesi, genişletilmesi veya eklenmesi çok büyük önem taşımaktadır. İşletmeciler makinelerin çalışmakta olduğu süre içerisinde makinelerden çeşitli cihazlar vasıtası ile very toplama yoluna giderek makinelerin çalışabilirlik süresini artırmayı hedeflemekte olup bakım ve onarım faaliyetlerini bu veriler doğrultusunda yön vermektedirler. Bu yöntemler denizcilik sektöründe önemli bir paya sahip olmakta olup ekipmanlardan toplanan verilerin farklı kurum ve kuruluşlardan da uzman görüşü alınabilmesi gibi bir imkan sağlamasından dolayı gemide çalışmakta olan işletmecilere kestirimci bakım yöntemlerinin uygulanmasında uzman görüşlerine de yer verilmesi olanağı sağlamaktadır. Bu bağlamda gerek klas kuruluşlarının gerekse bağımsız kuruluşların oluşturmuş olduğu şirketler mevcuttur. Bütün bu gelişmeler ışığında şirket yöneticilerini bakım – onarım faliyetlerinin en etkin ve en verimli şekilde yerine getirildiğini ispatlamak, bu faaliyetlerin hayati öneminin vurgulanması bakım – onarım faaliyetlerinin devamlılığının sağlanabilmesi açısından önemli bir yere sahiptir. Şirket bakım – onarım politikalarının efektif bir şekilde uygulanması, önleyici bakım, kestirimci bakım, düzeltici bakım vb faaliyetlerinin adapte edilmesinden ibaret olmayıp, lojistik, tedarik, güvenlik, sefer süresi gibi etkenlerede bağlıdır. Bakım – onarım aktivitelerinin çeşitli aktivitelerle örneğin, klas testleri, havuzlama aktivitleri gibi aktiviteler ile birlikte planlaması ve bu sayede gerek geminin sefer sürelerine etkilemeden bunun yanı sıra lojistik ve iş gücü gibi gereksinimlerin kullanımının aza indirgenmesi hedeflenmelidir. Bütün bu gelişmelerin yanı sıra bakım ve onarım faaliyetlerinin programlanması denizcilik sektöründe planlı bakım ve onarım sisteminin pek dışına çıkamamış olup planlama faaliyetleri geri planda bırakılmıştır. Bu çalışmada bakım ve onarım faaliyetlerinin sörvey faaliyetleri ile birlikte planlanmasının bunun yanı sıra seyir halinde ki gemide gerçekleştirilmesinin detaylı incelemesi gerçekleştirilmiş olup bu incelemelerde sadece maliyet unsuru ele alınmamış olup emniyet, güvenilirlik, geminin operasyonel kayıplarıda değerlendirilmeye alınmış olup farklı opsiyonların seçilebilirliği tartışılmıştır. Bu bağlamda literatürde yer alan çalışamalar çoğunlukla sistemlerde kullanılması gereken bakım ve onarım methodlarının belirlenmesini hedeflerken bu çalışmada bakım ve onarım methodlarının belirlenmesi değil, bu faaliyetlerin çizelgelenmesi, programlanması ve bu yaklaşım ile belirlenen kriterler doğrultusunda geminin operasyonun şirket hedefleri doğrultusunda hareket edip edilmediğinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu sebeplerden ötürü çok kriterli karar verme araçları kullanılarak bu çalışma çerçevesinde matematiksel bir model geliştirilmesi hedeflenmiştir. Metodoloji olarak, DEMATEL, şirket bakım politikalarının ve hedeflerinin önemini belirlemek için kullanılmaktadır. Bu bağlamda DEMATEL in diğer çok kriterli karar verme araçlarına kıyasla üstünlüklerinden dolayı seçilmiştir. Bir diğer yöntem SMAA sıralama yapmadaki üstünlükleri ile öne çıkmış olup dinamik bir ortamdaki değişkenlerinde göz önünde bulundurulması ile verilerin eksikliği gibi durumlarda da uygulanabilirlik imkanı vermektedir. Ek olarak, SMAA, farklı senaryolar için bakım alternatiflerinin sıralaması için girdi olarak kullanılan kriterlerin analizini desteklemektedir. Vaka analizi olarak yeni inşaa edilmiş bir sıvılaştırılmış gaz tankerinin dizel makinelerinin bakım ve onarım faalitelerinin programlanması analiz edilmiştir. Bu analiz bir sonuç vermekte olmayıp bu Sonuç olarak, bakım operasyon çizelgelemesi üzerine bir metodoloji geliştirilmiş ve gösterilmiştir.