Sürdürülebilir kentsel hareketliliğe yönelik bir yöntem: Kadıköy'de toplum-eksenli deneyimler

Ekonomik ve teknolojik gelişmelere paralel olarak ortaya çıkan çevre sorunlarının önüne geçebilmek için hemen hemen her sektörde ulusal ve uluslar arası ölçekte çözüm yolları aranmaktadır. Hava kirliliği ve ozon tabakasının kaybıyla meydana gelen iklim değişikliği birçok çevre tartışmalarının gündeminde yer almaktadır. İnsanlığı tehdit eden bu sorunların çözümü ise küresel bir süreci ifade etmektedir. İnsan faaliyetleri nedeni ile sanayi devriminden bugüne kadar 1°C dereceye ulaşan yerküre sıcaklığının, hızlanan iklim değişikliği de göz önüne alınarak 2°C derecenin altında ve mümkün olduğunca 1.5°C derece seviyelerinde tutulması gerekliliği bilim adamları tarafından vurgulanmaktadır. Enerjiye olan ihtiyacı ve artan tüketim son zamanlarda iklim değişikliğinin yanı sıra bilimsel tartışmaların merkezinde yer almaya başlamıştır. Artan dünya nüfusu ve sınırlı kaynaklar göz önüne alındığında, şehirlerin enerji ayak izlerini azaltmak için çok büyük bir aciliyetin olduğu açıktır. Konut ve kenstel hareketlilik arazi kullanım türleri çevre üzerindeki baskıyı etkileyen en önemli faktörlerdendir. Yaşam biçimleri ve tüketim kalıpları bu baskıyı azaltmak için önemli rol oynamaktadır. Bu amaçla, hanehalkları, enerji koruma tartışmalarının çoğunda önemli hedef gruplardır. Dünya Bankası'na göre, son 10 yılda, dünyad kişi başına düşen enerji tüketimi yaklaşık %18 oranında artmıştır. Dünya enerji tüketimi ve emisyon oranlarının sektörel paylarına bakıldığında ulaştırma sektörü, toplam dünya enerji tüketiminin yaklaşık % 27'sini oluşturan ve elektrik üretiminden sonra karbondioksit emisyonlarında en büyük ikinci sektör olduğu görülmektedir. Değişen iklime adapte olma ve enerji verimliliğini artırmanın bir gereklilik olduğu açıktır. Bunun bir getirisi olarak, şehirler teknolojik ve yenilikçi çözümler kullanarak enerjiden tasarruf etmelidirler. Kentsel hareketlilik konusundaki altyapı ve politika iyileştirmelerin yanı sıra, bireysel hareketlilik davranışlarını sürdürülebilir hareketliliği sağlama yönünde değiştirebilmek önemli bir adım olarak görülmelidir. Bu tez, sürdürülebilir kentsel hareketlilik için bir kavramsal çerçeve ve metodoloji sunarken, bireyi sürdürülebilir kentsel hareketliliği sağlamada bir katalizör olarak görmektedir. JPI-Urban/ERA-NET "Akıllı Şehirler ve Toplumlar" projesi altında üretilen ve TÜBİTAK tarafından fonlanan "Enerji Verimli Kentsel Yaşam Biçimleri için Toplumsal Veri Döngüleri (CODALoop)" başlıklı proje için geliştirilen web tabanlı interaktif platform, kentli-öncülerin kentsel hareketlilik üzerine olan enerji tüketim deneyimlerini elde etmede kullanılmıştır. Veri güdümlü geri bildirimler ile bireylerin kentsel hareketliliklerinde tükettikleri enerji miktarlarını azaltma yönünde davranış değişikliğini sağlayan bir döngü oluşturmayı hedeflemektedir. Bu tez kapsamında, İstanbul Metropolitan Bölgesi'nde 465.954 nüfuslu (2015) merkezi bir ilçe olan Kadıköy'ün mahallelerinde yaşayan vatandaşların kentsel hareketlilik üzerine olan gerçek yaşam deneyimleri, yaşayan labratuvar yaklaşımı ile incelenmiş ve analiz edilmiştir.