Mevcut bir demiryolu köprüsünün doğrusal olmayan analiz yöntemleriyle deprem performasının incelenmesi

Türkiye Köprü Deprem Yönetmeliği (TKDY), 6 Ekim 2020 tarihinde Resmî Gazete 'de yayımlanmış ve 6 Ekim 2021 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu yönetmelik, Türkiye'de ilk kez müstakil olarak kullanılmaya başlanmış olup, köprülerin performansa dayalı tasarımını zorunlu kılmaktadır. Bu tarihten önce yapılan köprüler, Amerika Birleşik Devletleri (AASHTO) veya Uluslararası Demiryolu Birliği (UIC) tavsiye kararları doğrultusunda projelendirilmiş ve inşa edilmiştir. 6 Şubat 2023 tarihinde ülkemizde meydana gelen depremler, yıkıcı sonuçlarıyla dikkat çekmiş ve birçok raporda dünyada ender görülen bir büyüklükte olduğu belirtilmiştir. Bu depremler, 14 milyon insanın yaşadığı geniş bir bölgede hızlı müdahalenin ne kadar kritik olduğunu gözler önüne sermiştir. Yardım ekiplerinin hızla olay yerine ulaşması gerekliliği açıkça ortaya çıkmıştır. Bu bağlamda, toplumsal olarak kullanılan ulaştırma yapılarında deprem sonrasında basit onarımlarla hasarın giderilmesi veya hiç hasar almadan hizmete devam edebilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu tez kapsamında 2020 TKDY şartnamesinin ilgili bölümleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada, Ankara-İzmir Yüksek Hızlı Tren (YHT) hattı üzerindeki Banaz-Eşme arasında yer alan bir demiryolu köprüsünün, yönetmelikte köprü önem sınıfı ve deprem tasarım sınıfı 1 olan köprüler için ikinci aşama olarak yapılması istenilen, zaman tanım alanında hesap yöntemiyle farklı depremler altındaki performansı incelenmiştir. Köprü 10 açıklıklı olup 9 kolona sahiptir. Çalışma Pacific Earthquake Engineering Research Center PEER Ground Motion Database sitesinden deprem kayıtlarının seçimini de içermektedir. Deprem kayıtları, tasarıma esas deprem yer hareketi düzeyi ile uyumlu deprem büyüklükleri, fay uzaklıkları, kaynak mekanizmaları ve yerel zemin koşulları dikkate alınarak seçilmiştir. Viyadük hesaplamaları üç boyutlu hesaplar gerektirdiğinden yönetmelik gereği 7 adet deprem kaydı seçilmiş, seçilen kayıtlar çapraz şekilde SAP2000 programı yardımı ile model üzerinde tanımlanmıştır. Dolayısı ile 14 adet deprem kaydı altında çalışma gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak deprem senaryoları altında viyadük performans durumu değerlendirilmiştir.