Mevsimsel değişikliğin Filyos Çayı su kalitesine etkisinin yapay sinir ağı ile belirlenmesi

Yeryüzünde devamlı bir döngü halinde bulunan su, insan için bir yaşam kaynağıdır. Bu döngü içerisinde insanoğlu suyu tekrar tekrar kullanabilir. Döngüde suya karışan maddeler suyun fiziksel, kimyasal veya biyolojik olarak temel özelliklerinin değişmesine sebep olarak, suyun kirlenmesine dolayısıyla çevre dengesinin zamanla bozulmasına neden olurlar. Gerek evsel gerekse endüstriyel atıkların bertaraf edilmeden doğaya verilmesi, tarımda kullanılan ilaç ve gübrelerin kullanıldıktan sonra yağmur ve benzeri nedenlerle doğal sulara karışması ile su kalitesinde önemli değişiklikler meydana gelir. Su kalitesi değişimi, ekosistemin değişmesine neden olur. Bu sebeple yaşam alanlarına yakın bulunan akarsular ve su rezervlerinde su kalitesinin araştırılması önem arz etmektedir. Bir akarsu üzerinde gözlem ve ölçümler yapmak, o akarsudan nasıl yararlanılabileceği hakkında gerekli bilgileri verir. Gerekli olan bu bilgileri elde etmek uzun süreli veri toplanmasına bağlıdır. Bu çalışmada, Batı Karadeniz Havzası'nın en büyük alt havzası olan Filyos Çayı'nın ana kolu boyunca seçilen beş gözlem istasyonunda bir yıllık dönemde otuz gün aralıklarla yüzeysel su kalitesi ölçümleri yapılmıştır. Çalışma kapsamında, yerinde (sıcaklık, pH, çözünmüş oksijen ve elektriksel iletkenlik) ölçümler ve laboratuvarda (askıda katı madde, kimyasal oksijen ihtiyacı, bulanıklık, toplam organik karbon, amonyum, kalsiyum, magnezyum, sertlik, fosfat, nitrit, nitrat, alüminyum, mangan, demir, krom, kurşun ve çinko) analizler gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'ne göre su sınıflandırılması yapılmıştır. Son olarak, bulanıklık parametresinin, krom, kimyasal oksijen ihtiyacı, demir, alüminyum, askıda katı madde, mangan, çinko, kurşun ve kalsiyum parametrelerine dayalı tahmini, yapay sinir ağları yöntemiyle yapılarak gerçekleştirilmiştir. Tahmin iki senaryo şeklinde tasarlanmıştır. Birinci senaryo, analizi gerçekleştirilen krom, kimyasal oksijen ihtiyacı, demir, alüminyum, askıda katı madde, mangan, çinko, kurşun ve kalsiyum parametreleri sisteme tek tek girdi halinde sunulmuş, bulanıklık parametresini en iyi tahmin eden parametre belirlenmiştir. Daha sonra bu parametreye her defasında en iyi diğer parametre ilave edilerek oluşturulan modeller ile havza bazında bulanıklık parametresine en çok etkiyen model belirlenmiştir. İkinci senaryo, analizi gerçekleştirilen seçilmiş parametreler her bir istasyon için sisteme tek tek girdi halinde sunularak bulanıklık parametresini en iyi tahmin eden parametre belirlenmiştir. Daha sonra bu parametreye her defasında en iyi diğer parametre ilave edilerek oluşturulan modeller ile bulanıklık parametresine en çok etkiyen model belirlenmiştir. Her iki senaryo için de model sonuçları ayrı ayrı tablolaştırılıp, en iyi test performansına sahip topolojiler grafikleştirilmiştir.