Midyat ilçesindeki kültürel zenginliğin oluşturduğu geleneksel mekansal dizgenin korunması için bir yöntem araştırması

MİDYAT İLÇESİNDEKİ KÜLTÜREL ZENGİNLİĞİN OLUŞTURDUĞU GELENEKSEL MEKANSAL DİZGENİN KORUNMASI İÇİN BİR YÖNTEM ARAŞTIRMASI (Doktora Tezi) Neslihan DALKILIÇ GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Haziran 2004 ÖZET Türkiye'nin tüm bölgelerinde nitelikli geleneksel konut alanlarının yoğun şekilde bulunması; bunların doğru tespit edilip, incelenmesi ve değerlendirilmesi sorununu da beraberinde getirmiştir. Tez kapsamında incelenen Midyat, Mardin iline bağlı bir ilçe olup, Güneydoğu Anadolu Bölgesi' nde bulunmakta ve bu bölgenin kültür çeşitliliğini büyük ölçüde yansıtmaktadır. İlçede yoğun bir konut potansiyeli mevcuttur. Midyat'ta, kültürel zenginliğin oluşturduğu geleneksel konut biriminin korunabilmesi için, mimari ve sosyal yapının birlikte korunması gerekliliği bu tezin temel hipotezini oluşturmaktadır. Hazırlanan kuramsal çerçevede bu iki birim arasındaki karşılıklı ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında inceleme-gözlem, görüşme- mülakat ve belgeleme çalışmaları yapılmıştır. Tez yedi bölümden oluşmaktadır. 1.Bölüm'de problemin tanımı yapılmış, amaç, kapsam ve yöntem sunulmuştur. 2. Bölümde tezin kuramsal çerçevesi oluşturulmuştur. Bölüm 2.1. 'de koruma kavramı incelenmiş, tarihi çevrelerin kültürel zenginlikleri ile birlikte, sosyal ve mimari açıdan korunması gerekliliği tartışılmıştır. Bölüm 2.2'de ise tez kapsamında, incelenen geleneksel konut biriminin sosyal ve mimari açıdan incelenmesi için gerekli olan kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. 3. Bölüm' de, önerilen metodolojinin uygulanacağı yer olarak seçilen Midyat'ın bölge11 mimarisi içindeki yeri ile fiziki, tarihi ve genel yerleşim özellikleri incelenmiştir. 4. Bölüm'de, sosyal yapıyla ilgili olarak yapılan anket ve mülakat çalışmalarının sonuçları ile yerinde yapılan gözlemler ve literatür taraması sonucu elde edilen bilgiler, tablo ve grafiklerle sunulmuştur. 5. Bölüm'de, evlerin mimari özellikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu bilgiler hazırlanacak bir koruma projesine veri oluşturabilmek için detaylı bir biçimde hazırlanmıştır. 6. Bölüm'de evlerin sosyal ve fiziksel özelliklerinde görülen değişiklikler, bugünkü koşullar içerisinde değerlendirilmiştir. 7.Bölüm'de ise Midyat geleneksel konut birimiyle ilgili yapılan değerlendirme çalışmalarının sonuçları tartışılmış, restorasyon/koruma teorilerine göre alanın korunması için geleceğe yönelik öneriler getirilmiştir. Bilim Kodu : 601.04.00 Anahtar Kelimeler : Midyat, Koruma,Restorasyon, Geleneksel konut mimarisi, Aile Sayfa Adedi : 393 Tez Yöneticisi : Doç.Dr. B. Işık AKSULU