Migren hastalarında osmofobinin klinik önemi ve yaşam kalitesi üzerine etkisi

Giriş ve Amaç: Migren yaşam kalitesini olumsuz etkileyen primer bir baş ağrısıdır. Osmofobi, migreni diğer baş ağrısı bozukluklarından ayıran spesifik semptomlardan biri olmasına karşın klinik sonuçları yetersiz araştırılmaktadır. Bu çalışmada epizodik migren hastalarında, osmofobinin klinik önemi ve yaşam kalitesi üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araç ve Yöntem: Kesitsel olarak dizayn edilen bu çalışmaya epizodik migren tanısı alan 145 hasta alınmıştır. Migren tanısı ve klasifikasyonu Uluslararası Başağrısı Sınıflamasının 2018'deki 3. baskısına göre yapıldı. Osmofobi varlığını geriye dönük olarak değerlendirmek için nöroloji uzmanı tarafından hastalarla yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Hastalar migren veri formu, Migrende 24 Saatlik Yaşam Kalitesi Ölçeği (24 SYKÖ), Migren Yeti Yitimi Değerlendirme Ölçeği (MIDAS), Hasta Sağlık Anketi-9 (HSA-9), Uykusuzluk Şiddeti İndeksi (UŞİ), Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (YAB-7) Testi, Allodini Semptom Anketi (ASA) ve Yorgunluk Şiddet Ölçeği (YŞÖ) ile değerlendirildi. Bulgular: Osmofobisi olan ve olmayan migren hastaları arasında yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, vücut kitle endeksi, atak şiddeti, atak süresi, aylık atak sayısı ve hastalık süresi açısından fark saptanmamıştır (p>0.05). Osmofobisi olan migren hastalarının 24 SYKÖ ortalaması osmofobisi olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük (p=0.021) saptanırken, MİDAS ölçeği ortalaması ise daha yüksek (p<0.001) saptanmıştır. 24 SYKÖ'deki azalma duygular-endişeler (p=0.048) ve sosyal fonksiyonellik (p=0.023) alanlarında ortaya çıkmıştır. Diğer yandan osmofobisi olan migren hastalarının UŞİ, HSA-9, YŞÖ-7 ve ASA ortalamaları, osmofobisi olmayanlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek saptandı (p<0.001, p=0.027, p=0.002, p<0.001; sırasıyla). Sonuç: Osmofobisi olan migren hastalarının hem 24 saatlik hem de 3 aylık yaşam kalitesi osmofobisi olmayanlara göre daha fazla etkilenmiştir. Aynı zamanda osmofobisi olan migren hastalarında, osmofobisi olmayan hastalara göre uykusuzluk, depresyon, yorgunluk ve allodini daha yüksek oranda gözlenmiştir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda; günlük klinik rutinde değerli bir semptom olan osmofobinin çok yönlü araştırılması hedeflenmelidir. Anahtar Kelimeler: Migren, Osmofobi, Yaşam Kalitesi