Mihne ve Ahmed b. Hanbel ile Yahyâ b. Maîn üzerindeki etkisi

İslâm tarihi, mezhepler tarihi, hadis tarihi, kelam ilmi ve filoloji açısından önem arz eden bir mevzu olan "mihne hadisesinin" öncelikle genel bir tanımı yapılıp, "mihne" kavramının lugat ve ıstılahi manasına değinilecektir. Mihne hadisesinde kritik bir söylem olan "halku'l-Kur'ân" söyleminin dini kutuplaşmaya, siyasi bloklaşmaya, mezhepsel çatışmalara ve toplumsal bölünmelere sebebiyet verdiği, çeşitli yönleriyle irdelenerek ortaya konulacaktır. Çalışmamız giriş ve iki bölümden oluşacaktır. Ayrıca mihne olayının hadisçiler üzerindeki etkisi, Ehl-i hadîsin kendi içerisindeki tartışmalara, cerh-ta'dîl ilmine olan etkisine de değinilecektir. İslâm dünyasında var olan kin, düşmanlık ve nefretin daha da körüklenmesi, önü alınamaz olaylara sebebiyet vermesi çeşitli yönlerden ele alınıp, mezhepçi bakış açısının hatta bağnazlığın ne tür felaketlere sebebiyet verdiği araştırılacaktır. Mihne olayının en önemli söylemlerinden olan halku'l-Kur'ân söyleminin dini dayanağı, siyasi otorite baskısı, mihne karşıtı söylemin dayanağı, bu tartışmanın İslâm dünyasına getirisinin ne olduğu, siyasi bir söylem mi, dini bir söylem mi olduğu tespit edilmeye çalışılacaktır. Hadis otoritelerinden kadim iki dost Ahmed b. Hanbel ile Yahyâ b. Maîn'in mihne olayında takındıkları tavır ve mihne sonrasındaki durumları irdelenip, bu kadim dostluğun yerini ne tür davranışlara bıraktığı mevzuuna değinilecektir.