Mihr-u Müşteri Mesnevisi minyatürleri (TSMK H. 831 yazması)

"Mihr-u Müşteri Mesnevisi Minyatürleri (TSMK H. 831 Yazması)" isimli bu yüksek lisans tezinde, 778/1377 yılında Assâr-ı Tebrîzî tarafından Farsça olarak telif edilen ve 905/1500 yılında Katib Şeyh Muhammed bin Fahreddin Ahmed el-Ensari tarafından istinsah edilen nüshanın minyatürleri incelenmiştir. Günümüzde Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesinde Hazine 831 kayıt numarası ile muhafaza edilen resimli el yazması eserin; konu, kompozisyon, teknik ve sembolik anlatımların incelemeleri yapılarak tanıtılmasını ve incelenmesini amaçlayan bu çalışma; "Giriş", "H. 831 No'lu Yazmanın Minyatürleri", "Minyatürlü Mihr-u Müşteri Yazmaları", "Değerlendirme", "Karşılaştırma" ve "Sonuç" olmak üzere altı ana bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun tanımı yapılmış, konuyla ilgili yayın ve araştırmalara değinilmiş, tezde kullanılan metot ve düzen belirtildikten sonra, eserin müellifi Assâr-ı Tebrizi'nin hayatı ve önemine değinilerek Mihr-u Müşteri mesnevisinin hikayesi kısaca tanıtılmış ve minyatürlü aşk mesnevilerinin genel tarihçesine yer verilmiştir. Bu bölümde son olarak H. 831 nüshasının sayısal verileri sunulmuştur. İkinci bölümde TSMK H. 831 numaralı Mihr- u Müşteri ismiyle bilinen yazmanın 49 minyatürünün tek tek ele alınmıştır. Minyatürler varak numaralarının esas alındığı sıralamaya uygun olarak minyatürün konusu, tanımı ve resim-metin ilişkisi başlıklarından oluşan bir katalogda detaylı bir biçimde incelenmiştir. Minyatürlü Mihr-u Müşteri Yazmaları isimli bölümde Mihr-u Müşteri Mesnevisinin 15-17. yüzyıl aralığında Karakoyunlu, Akkoyunlu, Safevi, Özbek Hanlığı ve Osmanlı dönemlerinde üretilen resimli nüshalarından tespit ve temin edilen 28 yazmanın da konularına göre tasnifi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, H. 831 nüshasındaki 49 minyatür ile diğer 28 nüshadaki minyatürlerde yer alan konular, kompozisyonlar, renkler ve minyatürlerdeki sembolik öğeler; incelenerek birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Beşinci bölümde ise minyatürlü Mihr-u Müşteri Mesnevilerinin farklı konulu eserlerdeki aynı ve yakın dönemlerde üretilen farkı yazmalarda da benzer konu ve sahnelerin kısaca kıyaslaması yapılmıştır. Sonuç bölümünde ise bu çalışmadan elde edilen yeni bulgular ile Mihr-u Müşteri H. 831 (14 Şevval 905/13 Mayıs 1500) minyatürlü yazması ile tespit edilen diğer 28 resimli Mihr-u Müşteri nüshasının Türk minyatür sanatı içerisindeki yeri ve taşıdığı önem hakkında bilgiler bulgular ile verilmiştir. Sonuç bölümünde, 13 Mayıs 1500 tarihli H. 831 yazmasının minyatürleri derinlemesine analiz edilmiştir. Bu analizde, diğer 28 resimli Mihr-u Müşteri nüshasıyla yapılan karşılaştırmalar sonucu, H. 831 nüshasının estetik incelikleri, konu derinliği, kompozisyon çeşitliliği, sembolizm dili, tekniği ve üslubuna dair önemli bulgular belirtilmiştir.