Millî Kütüphane 06 Mil Yz B 50/1- 06 Mil Yz B 50/2 Numaralı Kur'ân-ı Kerîm Tercümesi (giriş-metin-inceleme-sözlük)

Kur'an-ı Kerim edebiyatımızın en temel kaynakları arasında yer almaktadır. Şairler, manzumlarında söylemiş oldukları sözü güzelleştirmek ve delillendirmek gayesiyle Kur'an-ı Kerim'den bütün ya da parça olarak alıntılama yaptıkları iktibas sanatına oldukça sık başvurmuşlardır. Kur'an-ı Kerim'in orijinalinden lafzen yapılan iktibasların yanı sıra manen yapılan iktibaslara ise doğrudan Kur'an-ı Kerim tercümeleri kaynaklık etmektedir. Bu çalışmanın, Eski Türk edebiyatı alanındaki metin tahlillerinde; bilhassa mânen iktibas sanatının tespitinde iyi bir kaynak olacağı kanaatindeyiz. Aynı zamanda satır arası Kuran tercümelerinde Türk dilinin kendi dinî terimlerini oluşturabilecek yeteneğinin varlığı veya yokluğu hususunun aydınlatılmasına gayret edilen çalışma Türk dilinin yabancı bir dil karşısındaki türetme yeteneğini gösteren önemli bir başvuru kaynağıdır. Eski Anadolu Türkçesi dönemi Kur'an tercümelerinden yazma nüsha üzerinden transkribe edilerek araştırmacıların dikkatine sunulmuş birçok çalışma mevcuttur. Hazırladığımız tez ile çalışmamıza konu olan eserin Batı Türkçesi ile yapılmış Kur'an-ı Kerim tercümeleri arasındaki yeri belirlenmiş, Türkçenin kelime hazinesi ve ifade gücü bu çalışmayla ortaya konulmuştur. Tezin Türk Dili ve Edebiyatı bağlamında ehemmiyetli noktalarından birisi de satır arası Kur'an tercümelerindeki dinî terimlerin belirtilmesi ve izahı ile bu alandaki sözlük çalışmaları ile edebî metinlerdeki dinî terimlere yönelik çalışmalara kaynaklık yapmasıdır. Çalışmamıza esas olan metnin değindiğimiz konularda inceleme yapacak araştırmacılar için zengin örnekler barındıran önemli bir kaynak olacağı kanaatindeyiz. "Giriş", "Dil İncelemesi", "Metin" ve "Sözlük" olmak üzere 4 bölümden oluşan çalışmanın "Giriş" bölümünde Kur'an-ı Kerim tercümelerinin tarihçesi hakkında bilgi verilmiş, tercüme yöntemleri izah edilmiştir. "Çalışmaya Esas Nüshanın Özellikleri" başlığında, teze kaynak olan Milli Kütüphanede 06 Mil Yz B 50/1 ve 06 Mil Yz B 50/2 numaralarıyla kayıtlı eserin ciltlerinin tavsifi yapılmıştır. Araştırmanın kapsamı ve yönteminin ele alındığı bu bölümde çalışmanın hedefi, önemi ve yaygın etkisi de ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Son olarak Kur'an-ı Kerim tercümeleri üzerinde daha önce yapılan çalışmalar "Kaynak Özetleri (Kuramsal Temeller)" başlığında kısa özetleriyle beraber sunulmuştur. "Dil incelemesi" bölümünde metin ses ve şekil yönünden incelenmiştir. Ses bilgisi incelemesinde verilen örnekler, Türk dilinin tarihî gelişimi hususunda değerlendirilmek adına zaman zaman Orta Türkçenin ilk dönemi ile mukayese edilmiştir. Her başlığa en az birer örnek verilmiş; metinde örneğine rastlanamayan ses ve şekil bilgisi ayrıca belirtilmiştir. "Metin" bölümünde toplam 579 varaktan oluşan mezkûr iki ciltlik eserin 1b-580b arasının Latin alfabesine transkripsiyonu yapılmıştır. Eserde, ayetlerin numaralandırılmasında hatalar tespit edilmiştir. Çalışmamızda ayetlere numara verilirken Kur'an-ı Kerim esas alınmıştır. Sözlük kısmında ise eserde yer alan kelimeler alfabetik sırasıyla verilmiş, kelimelerin geçtiği sayfa ve ayet numaraları belirtilmiştir. Her bir sözcük maddesi için birer örneğin verildiği sözlükte hem yabancı kökenli kelimeler hem de Türkçe kökenli kelimeler yer almaktadır. Verilen örneklerde kelimenin yer aldığı sayfa ile ayet numarası belirtilmiştir. Anahtar Sözcükler: Satır arası Kur'an tercümesi, Osmanlı Dönemi Kur'an tercümeleri, Eski Anadolu Türkçesi Kur'an tercümesi, 06 MİL YZ B 50/1- 06 MİL YZ B 50/2.