Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan dil bilgisi etkinliklerinin işlevsel dil bilgisine göre incelenmesi ve ilgili etkinliklerin yenilenmiş bloom taksonomisine göre sınıflandırılması

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında 2024 yılında yenilenen Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı'nda, işlevsel dil bilgisi yaklaşımı esas alınmakta ve MEB'in esas aldığı bu yaklaşım doğrultusunda güncellenen öğretim programında dil yapıları ile söz varlığı unsurlarının işlevsel dil bilgisi öğretimini temel alarak oluşturulduğu ifade edilmektedir. Ortaokul 5. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan dil bilgisi etkinliklerinin işlevsel dil bilgisine göre incelenmesi ve ilgili etkinliklerin Yenilenmiş Bloom Taksonomisi düzeylerine göre sınıflandırılması, bu araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Bu araştırmada, nitel araştırma desenlerinden biri olan belge (doküman) analizi yöntemi tercih edilmiştir. Yapılan araştırma kapsamında MEB tarafından 2024-2025 Eğitim-Öğretim yılı için yayınlanan ortaokul 5. sınıf Türkçe kitaplarının 1 ve 2. dönemlerinde yer alan toplam 109 dil bilgisi etkinliği, işlevsel dil bilgisi açısından incelenmiş ve ilgili etkinlikler Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre sınıflandırılmıştır. Ulaşılan bulgulardan hareketle ilgili ders kitaplarında bulunan dil bilgisine yönelik etkinliklerin genelinin işlevsel dil bilgisini dikkate alarak hazırlandığı; fakat etkinliklerde daha çok noktalama işaretlerinin işlevlerine ağırlık verildiği tespit edilmiştir. Noktalama işaretleri arasında yer alan; nokta, virgül, soru işareti, ünlem, iki nokta, uzun çizgi, üç nokta, kesme işareti, kısa çizginin işlevleri üzerinde durulmaktadır. Diğer dil bilgisi konularından ise; isimler, geçiş ve bağlantı ifadeleri, büyük harflerin kullanım alanları ve sıfatlar işlevsel dil bilgisine uygun olarak hazırlanmıştır. İşlevsel dil bilgisine uygun olarak hazırlanan noktalama işaretleri etkinliklerine yönelik çok sayıda pekiştirme etkinliği de hazırlanmıştır. Ortaokul 5. sınıf Türkçe 1 ve 2. dönem ders kitabındaki dil bilgisi etkinlikleri Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre sınıflandırıldığında, 109 dil bilgisi etkinliğinden 33'ü hatırlama, 49'u anlama, 8'si uygulama, 14'ü çözümleme ve 6'sı ise yaratma basamaklarına karşılık gelmektedir. Buradan hareketle dil bilgisi etkinlikleri genel olarak hatırlama ve anlama basamakları düzeyinde hazırlandığı ve üst düzey bilişsel basamaklara uygun yeteri kadar etkinliğin yer almadığı söylenebilir.