Mimari restorasyonda geri döndürülebilirlik

Geçmişten bugüne kültürel mirasın izlerini üzerinde taşıyan ve bu izleri sonraki nesillere aktaran tarihi eserler, her çağda korunmaya değer bulunduğundan koruma düşüncesi tarih boyunca hep var olmuştur. 18. yüzyılda şekillenmeye başlayan koruma düşüncesi, 19. yüzyılın sonlarına doğru kuramsal temeller üzerinde gelişim göstermiş ve kuramsal çerçeve ve standartlara kavuşması ancak 20.yy'da; başlangıçta 1964 Venedik Tüzüğü ardından Avrupa Konseyi, UNESCO, ICOMOS gibi uluslararası nitelikte kuruluşların yayınladığı ilke ve tüzüklerle mümkün hale gelmiştir. Bu kuruluşlar, tarihi eserlerin koruma ve restorasyonunda çağın koruma ihtiyacına yönelik etkili çözüm önerileri ortaya koymak ve doğru müdahalelerde bulunmak için bazı kavramlar belirlemiştir. Çağdaş retorasyon kuramının koruma anlayışından bakıldığında, bu kavramların başında ''reversibility (geri döndürülebilirlik)'' kavramı dikkat çekmektedir. Ancak birçok ilke ve tüzükte sit alanlarından endüstri mirasına; yapı malzemesinden strüktürel düzenine dek geniş bir yelpazede benimsenmiş olan bu kavram yalnızca olması gerektiği yönünde literatür bir bilgi olarak tanımsal çerçevede kalmıştır. Yapılan çalışmanın ikinci bölümünde; geri döndürülebilirlik kavramı ve söz konusu olduğu alanlar tartışılmış sonuçlar bölüm sonunda tablolar halinde özetlenmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise tarihi yapılara uygulanan bu müdahalenin geri döndürülebilir olarak nitelendirilmesi için gerekli olan parametreler tanımlanmış ve bu parametreler doğrultusunda yapılan uygulamaların ne oranda geri döndürülebilir olduğu tablolar halinde özetlenmiştir.