Mimari tasarımda el çiziminin Pritzker Mimarlık Ödülleri bağlamında değerlendirilmesi

Çizim başlangıçta iletişim kurmak amacıyla mağara duvarlarında kullanılırken zamanla kâğıt-kaleme kadar çeşitli araçlarla gelişim göstermiş ve sanatı oluşturmuştur. Mimarlık sanatının temelinde de çizim vardır ve mimari iletişimin kurulmasını sağlamaktadır. Benzer tarihsel süreçlerden geçen mimarlıkta önceleri yalnızca kâğıt üzerine el çizimiyle projeler üretilmiş daha sonra bilgisayar teknolojileri ile teknik çizimler yapılarak dijitalleşmenin önü açılmıştır. Günümüzde ise yapay zekaya varan yöntemlerle tasarımlar yapılmaktadır. Tüm gelişen teknolojik imkanlara rağmen el çizimi, tasarım ve üretimin en önemli araçlarından biri olmaya devam etmektedir. Çünkü insanın el-göz-beyin koordinasyonu sayesinde fikir aktarımı doğal bir şekilde sağlanmakta ve henüz teknolojik imkanlar bunun yerini tutamamaktadır. Aynı zamanda el çizimleri tasarımcının karakterini yansıtarak ruhu olan projelerin ortaya çıkmasını sağlamakta ve bu yüzden el çizimi tasarımın ayrılmaz bir parçası olarak günümüzde halen kullanılmaktadır. Mimarlık tarihinde proje başarıları yarışmalar yoluyla tescillenmektedir. Bu çalışmada dünyada en bilinen ve prestiji kabul edilen ödüllerden biri olan ve mimarlığın nobeli olarak nitelendirilen Pritzker Mimarlık Ödülü incelenecektir. Mimarlıkta el çiziminin öneminin vurgulanmak istendiği bu çalışmada Pritzker Mimarlık Ödülü kazananları üzerinden değerlendirme yapmak amaçlanmaktadır. 1979 yılından itibaren her yıl düzenlenmekte olan bu ödül sürekliliği bakımından çalışma konusuna uygun görülmüştür. Pritzker Ödülleri, tüm dünya vatandaşlarının kazanabildiği ve mimarların tek bir işi üzerinden değil kariyer bütünü üzerinden değerlendirildiği bir ödüldür. Bu sayede dünyanın dört bir yanından örnekler görülmekte ve farklı kültürlerden, coğrafyalardan, teknolojik süreçlerden geçen mimarların çalışmalarının incelenmesi sağlanmaktadır. Söz konusu mimarların el çizimi yapıp yapmama durumu tekil bir projeden ziyade tüm çalışmaları üzerinden değerlendirilecektir. 1979-2024 yılları arasında verilen 47 ödül sahibi mimarın çalışmaları incelenerek tez konusunu kapsayan öneri bir mimari tasarım süreci çizimleri sınıflandırması ışığında vaka analizi metodu uygulanacaktır. Kazanan mimarların el çizimleri ve projelerine ulaşılarak görsel incelemesi yapılacaktır. Bu incelemede mimarların el çizimi yapıp yapmadıklarının yanı sıra tasarımlarının hangi aşamalarında el çizimi yaptıkları anlaşılacak ve sonucunda el çiziminin mimari başarılarına etkisi anlaşılacaktır.