Minimal akımlı sevofluran ve desfluran anestezilerinin hemodinami, vücut sıcaklığı ve anestezik tüketimi üzerine etkileri

Genel anestezi, intravenöz olarak uygulanan sedatif hipnotikler sonrasında idame için taşıyıcı medikal gaz içinde inhalasyon anesteziklerinin uygulanmasıyla sağlanır. Taşıyıcı gazın miktarı anestezi hızını, derinliğini, inhale edilen gaz ve buharların tüketimini belirler. Düşük akımlı anestezi, yeniden soluma sistemi kullanılarak karbondioksit (CO2) absorbsiyonundan sonra ekshale edilen gaz karışımının en az %50'sinin akciğerlere geri dönmesiyle sonuçlanan bir tekniktir. Minimal akımlı anestezi ise bir çeşit düşük akım tekniği olup taze gaz akımının 0,5 mL/dk'ya düşürüldüğü anestezi yöntemidir. Minimal akımlı anestezinin klinik, ekolojik ve ekonomik açıdan üstünlükleri bulunmaktadır. Güncel genel anestezi pratiğinde yaygın olarak kullanılan sevofluran ve desfluranın düşük kan/gaz çözünürlüğüne sahip olmaları ve modern anestezi cihazlarının teknik üstünlükleri, bu ajanların düşük ve minimal akımlı anestezi için ideal ve güvenli inhalasyon anestezikleri olarak seçilmelerini sağlamıştır. Çalışmamızda minimal akımlı sevofluran ve desfluran anestezilerinin hemodinamik parametreler, vücut sıcaklığı, anestezik tüketimi ve maliyet açısından karşılaştırılması amaçlandı. Çalışmamıza etik kurul onayı alındıktan sonra genel anestezi altında 60 dakikadan uzun sürmesi beklenen elektif cerrahi geçirecek 18 yaş ve üzeri, ASA I-II fiziksel statüye sahip 120 hasta dahil edildi. Minimal akım kullanma imkanı veren Dräger Perseus® A500 anestezi iş istasyonu kullanıldı. Hastalar randomize olarak sevofluran (Grup S) ve desfluran (Grup D) gruplarına ayrıldı. Operasyon odasına alınan hastaların yaş, cinsiyet, vücut ağırlığı, boy, vücut yüzey alanı gibi demografik bilgileri kaydedildi. İndüksiyon öncesi elektrokardiyogram (EKG), non-invaziv kan basıncı, pulse oksimetre, indüksiyon sonrası nazofarengeal vücut sıcaklığı, endtidal karbondioksit basıncı (EtCO2) ve train-of-four (TOF) monitorizasyonu yapıldı. Ameliyathane oda sıcaklığı sabit tutuldu. Bazal vital ölçümler kaydedildi. Tüm olgulara 6 L/dk'dan %100 oksijen (O2) ile üç dakika süreyle pre-oksijenizasyon yapıldı. Kırk mg prilokain, 2,5 mg/kg propofol, 1 µg/kg fentanil ve 0,6 mg/kg roküronyum bromür sonrası endotrakeal entübasyon yapıldı. Entübasyon sonrası fraksiyone inspiratuar oksijen konsantrasyonu (FiO2) %40'a, taze gaz akımı 4 L/dk'ya indirildi ve hastanın grubuna göre minimum alveoler konsantrasyon (MAK) 1,5 olacak şekilde sevofluran veya desfluran başlandı. Taşıyıcı gaz olarak medikal hava kullanıldı. Olgular volüm kontrollü modda, tidal hacim 6-8 mL/kg, solunum frekansı 12/dakika, ekspirasyon sonu pozitif basınç (PEEP) 5 cmH2O olacak şekilde ventile edildi. EtCO2 değeri 30-40 mmHg olarak hedeflendi. Tüm olgularda FiO2, fraksiyone inspiratuar karbondioksit konsantrasyonu (FiCO2), fraksiyone inspiratuar ajan konsantrasyonu (Fiajan), fraksiyone ekspiratuar ajan konsantrasyonu (Feajan) izlendi. İki grupta da MAK değeri 0,9'a ulaştığında taze gaz akımı 0,5 L/dk olarak düşürüldü ve FiO2 %68'e çıkarıldı. Bu MAK değeri vakanın sonuna kadar korundu. Kalp hızı, sistolik arteriyel basınç (SAB), diyastolik arteriyel basınç (DAB), ortalama arter basıncı (OAB) ve periferik oksijen saturasyonu (SpO2) indüksiyon sonrası 1., 5., 10., 15., 30. ve sonrasında 30 dakikada bir; nazofarengeal vücut sıcaklığı, Fiajan, Feajan, FiO2, FiCO2, MAK değerleri, ekspiryum dakika volümü (MVe) ve EtCO2 indüksiyon sonrası 5., 10., 15., 30. ve sonrasında 30 dakikada bir kayıt edildi. Cerrahi işlem sonlanınca vaporizatör kapatıldı ve taze gaz akımı artırıldı (4 L/dk, FiO2 %100). Manuel solutma ile hastanın spontan solunuma geçmesi sağlandı, kas gevşetici antagonize edildi. Vaporizatör kapatıldıktan sonraki 3., 6. dakikalarda ve sonrasında dakikada bir hastalara göz açma komutu verildi. TOF oranı %100 olduğunda ekstübasyon gerçekleştirildi. Ekstübasyona kadar geçen süre ve göz açma süresi kayıt edildi. Biro'nun formülünün ve Dräger Perseus® A500 anestezi iş istasyonunun tüketim hesapları karşılaştırıldı. Grup S ve Grup D'de hastaların demografik verileri ve hemodinamik parametreleri benzerdi. MAK'ın 0,9'a ulaşma, ekstübasyon ve göz açma sürelerinde; anestezik, O2 ve hava tüketimlerinde, Biro'nun formülünün ve Dräger Perseus® A500 anestezi iş istasyonunun tüketim hesaplarında her iki grupta anlamlı farklılık saptandı. Diğer verilerde iki grup arasında istatistiksel fark bulunmadı. Çalışmamızda vaka başına sevofluran tüketimi 23,6 ± 10,9 mL, desfluran tüketimi 31,6 ± 12,0 mL olarak bulundu. Biro'nun formülüne göre sevofluran tüketimi 11,5 ± 3,8 mL, desfluran tüketimi 21,6 ± 8,1 mL olarak hesaplandı. Sevofluran grubunda oksijen tüketimi 115,2 ± 34,0 L, hava tüketimi 49,8 ± 19,5 L, MAK'ın 0,9'a ulaşma süresi 7,3 ± 3,2 dk, ekstübasyon süresi 7,1 ± 2,5 dk, göz açma süresi 10,7 ± 2,7 dk iken desfluran grubunda oksijen tüketimi 95,7 ± 19,6 L, hava tüketimi 32,5 ± 11,8 L, MAK'ın 0,9'a ulaşma süresi 4,2 ± 1,5 dk, ekstübasyon süresi 6,1 ± 1,8 dk, göz açma süresi 7,9 ± 2,2 dk olarak bulundu. Çalışmamızda minimal akımlı desfluran uygulaması ile sevoflurana göre daha hızlı hedef MAK değerine ulaşıldığı, ekstübasyon ve göz açma sürelerinin daha kısa olduğu, anestezik, O2 ve hava tüketimlerinin daha az olduğu görüldü. Bu bulgularla desfluran ile daha hızlı uyku ve uyanıklığa geçiş olduğunu ve bu hızlı geçişin de anestezik tüketimini azalttığını söyleyebiliriz. Sonuç olarak; minimal akımlı desfluran anestezisinin, minimal akımlı sevofluran anestezisine göre daha olumlu sonuçları olduğunu ve bu sonuçların daha kapsamlı çalışmalarla desteklenmesi gerektiği kanaatindeyiz.