-miş biçimbiriminin betimlenmesi ve öğretiminde yöntem sorunları

Bu çalışmada, Türkçede -mXş biçimbirimi ile çekimlenen ve "geçmiş zaman" terimi ile karşılanan çekimli fiillerin kiplik anlam alanları belirlenmiştir. Bu alanları belirlerken fiillerin görünüş bakımından türleri, kiplik zarefları ile kullanımları, bu fiilllerin kullanıldığı metin ve anlatım türü dikkate alınmıştır. -mXş biçimbirimi ile çekimli cümlelerin anlam alanlarının belirlenebilmesi için, önce semantik daha sonra bağlama dayalı alanlara bakılmıştır. Bağlama dayalı anlam alanlarını belirlemede farklı türlerdeki yazılı metinlerden cümle ve metin düzeyinde örnekler dikkate alınmıştır. Bilimsel metinler, deneme, hikaye, roman, masal, fabl, şiir, biyografi, mizahi metinler,eleştiri, söyleşi gibi türlerden seçilen bu metinlerdeki -mXş'lı kullanımlar saptanmıştır. Bu metinler üzerinde semantik ve bağlama dayalı yapılan çözümlemeler sonucunda -mXş biçimbirimi ile çekimli cümlelerde, zaman odaklı değil; özne (konuşucu) odaklı kiplik anlamlarının belirgin olduğu ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Kiplik, kip, zaman, fiilde zaman, görünüş, çekimli fiil, -mXş biçimbirimi, geçmi,ş zaman.