Miyosen granitlerinin (Ağrı-Doğu Anadolu) petrojenezleri ve tektonik önemleri

Doğu Anadolu Yığışım Kompleksi'nin kuzeyi, Geç Senozoyik periyodunda magmatik faaliyetin en yoğun olduğu dönemi yaşamıştır. Bu magmatik aktivite, çoklukla bazik jeokimyasal özellik göstermektedir. Söz konusu bölgede, bu araştırma projesi ile, I-tipi jeokimyasal karakterli granitoyidler Demirkapı, Taşlıçay ve Bezirhane plütonları'nın protolit özellikleri ve jeodinamik evrimleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Demirkapı ve Bezirhane plütonları, granit, siyenit, monzonit, kuvars monzonit ve gabro bileşimlidirler. LA-ICP-MS zirkon U-Pb metodu ile; Demirkapı plütonu'ndan; 22.16  0.20 ila 22.86  0.17 ve Bezirhane plütonu'ndan; 22.82  0.19 ila 23.33  0.12 My arasında yaşlar elde edilmiştir. Yaygın biçimde mafik mikrogranular anklavlar içerirler. Plütonlar, ağırlıklı olarak metalumin jeokimyasal karakter sunmakla birlikte, hafifçe peralumin yönseme göstermektedir. Plütonlar, düşük-K kalk-alkalin karakterden şoşonitik karaktere doğru değişim sunarlar. Basit Sr-Nd izotopik modellemesi, plütonu oluşturan hibrit magmanın %70 ila %75 oranında mafik alt kabuk türevli, %30 ila %25 izotopik olarak tüketilmiş ancak kimyasal olarak zenginleşmiş kıta altı üst manto türevli olduğuna işaret etmektedir. Kabuğun derinliklerin oluşan bu hibrit magma, fraksiyonel kristallenme ve bir miktar kirlenme ile evrimleşip, kabuğun sığ derinliklerine (5-6 km) sokulup; I-tipi karakterli plütonları oluşturduğu düşünülmektedir. Bu araştırma projesi sırasında elde edilen veriler ve bölgesel jeolojik olaylar bir bütün olarak de değerlendirildiğinde; Ağrı yöresi Erken Miyosen plütonları'nın, Erken Miyosen periyodunda; yutan okyanus kabuğunun dikleşmesi neticesi oluşan yay gerisi gerilmeler sonucu kabuğa sokulum yapmış olabilecekleri düşünülmektedir.